HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH H̉A B̀NH CỦA LIÊN MINH TÔN GIÁO THẾ GIỚI :

 

NHỮNG ĐIỀU ĐẠT VÀ CHƯA ĐẠT

 

 

 

Minh Chánh (thực hiện)

 

 

 

 

 

Giao Điểm Online : TT. Thích Nhật Từ là một trong các đại biểu của Phật giáo Việt Nam tham dự hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh của Liên minh Tôn giáo Thế giới (The World Alliance of Religions Peace Summit) tại Seoul, từ ngày 17-19/09/2014. Sự tham dự của đại diện Phật giáo trong hội nghị này đă tạo ra phản ứng trái chiều. Bài phỏng vấn của Minh Chánh dưới đây giúp chúng ta có cái nh́n bao quát về sự kiện nêu trên. Tựa do Ban Biên tập đặt.

 

 

 

Xin Thầy cho biết đôi nét về Hội nghị thượng đỉnh ḥa b́nh của Liên minh Tôn giáo
thế giới ?

TNT: Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh của Liên minh Tôn giáo thế giới được khai mạc vào chiều ngày 17-09-2014 tại sân vận động Olympic, thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Hội nghị thượng đỉnh ḥa b́nh này diễn ra từ ngày 17-19/09/2014, ngày đầu là lễ khai mạc tại sân vận động Olympic, ngày thứ hai là tọa đàm về ḥa b́nh tại Ṭa nhà 63 thủ đô Seoul và ngày thứ ba là ngày đi bộ v́ ḥa b́nh thế giới, xung quanh khu vực sân vận động Olympic Seoul.

Hội nghị thượng đỉnh ḥa b́nh 2014 do tổ chức Phục hồi Ánh sáng, Ḥa b́nh Thế giới, Văn hóa Thiên quốc (HWPL) đăng cai tổ chức lần đầu tiên tại Hàn Quốc, thu hút khoảng 700 đại diện các tôn giáo trên thế giới và khoảng 50 chính khách, nguyên thủ, cựu nguyên thủ của một số quốc gia và khoảng 70.000 người, trong số đó có khoảng 2000 đại biểu quốc tế, đến từ 120 quốc gia.

 

Có cáo buộc cho rằng Hội nghị thượng đỉnh ḥa b́nh 2014 thực chất chỉ là “liên kết các tôn giáo, dưới sự tổ chức của Vatican, để thực hiện những chủ trương đường lối của Vatican” và đó chỉ là “một chủ trương lớn của Giáo hội Ca tô La Mă hoàn vũ”, sau chuyến Giáo hoàng Francis thăm viếng Hàn Quốc tháng 8-2014 vừa qua?

TNT: Đó là một vơ đoán thiếu căn cứ và tạo thành thông tin lạc dẫn đáng tiếc. HWPL, một tổ chức Tin Lành do ông Man Hee Lee một cựu chiến binh Hàn Quốc thành lập, là tổ chức đăng cai Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh này, hoàn toàn không có liên hệ ǵ với Vatican và cũng không hậu thuẫn ǵ cho chuyến viếng thăm của Giáo hoàng Francis tại Hàn Quốc vào 14-18/8/2014 vừa qua.

 

Mục đích chính của Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh 2014 này là ǵ?

TNT: Có ba mục đích mà Ban tổ chức của Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh hướng đến: (i) Kêu gọi các tôn giáo, đặc biệt là các tôn giáo nhất thần và đa thần chấm dứt các chủ nghĩa tôn giáo cực đoan, các cuộc thánh chiến nhân danh thượng đế và tôn giáo, góp phần thiết lập ḥa b́nh thế giới, (ii) Kêu gọi lănh đạo và đại diện các tôn giáo trên thế giới kư “Hiệp ước Thống nhất các Tôn giáo” (The Unity of Religions Agreement), và (iii) Thúc đẩy các lănh đạo chính trị thế giới sớm ban hành bộ “Luật quốc tế về Chấm dứt chiến tranh và di sản Ḥa b́nh và Liên minh Tôn giáo thế giới” (The Enactment of an International Law for the Cessation of Wars and Legacy of Peace and the World  Alliance of Religions).

 
Theo thầy, các mục đích nêu trên có thể thực hiện được hay không ?

TNT: Trong 3 mục đích, có cái được, cái không. Mục đích 1 được hầu hết các đại biểu gồm các tổ chức chính trị, tôn giáo và xă hội hưởng ứng, v́ ai cũng thấy rơ rằng những cuộc chiến do bất đồng ư thức hệ tôn giáo và chủ nghĩa cực đoan tôn giáo đă mang lại nỗi bất hạnh cho tất cả cư dân của hành tinh. Ḥa b́nh thế giới cần được thiết lập như dưỡng chất để mọi dân tộc được sống hạnh phúc và phát triển bền vững. Trong lịch sử các tôn giáo trên hành tinh, Phật giáo là tôn giáo vô thần (nếu không nói là duy nhất) chẳng những lên án các h́nh thức chiến tranh nhân danh Thượng đế, mà c̣n là con đường minh triết kêu gọi nhân loại phát triển ḷng từ bi, xây dựng ḥa b́nh, thương yêu loài vật, bảo vệ môi trường; đồng thời lên án các h́nh thức chiến tranh, dưới bất kỳ h́nh thức nào.

Mục đích thứ hai không thể đạt được, v́ đă áp đặt các tôn giáo vô thần, cụ thể là đạo Phật vốn không thừa nhận Thượng Đế, phải hợp nhất với các tôn giáo nhất thần và đa thần, trong nỗ lực kiến tạo ḥa b́nh. Đây là điều không thích hợp, nếu không nói là khiên cưỡng vào giờ phút cuối

Mục đích 3, dù phát xuất từ thiện chí cao đẹp, chỉ là tham vọng, v́ tính thực thi của nó trên b́nh diện toàn cầu là bất khả thi. Chiến tranh xâm lược, chiến tranh chống khủng bố, chiến tranh v́ khác biệt ư thức hệ chính trị, chiến tranh nhân danh tôn giáo và Thượng Đế, chiến tranh do tranh chấp quyền lợi kinh tế và nhiều h́nh thức chiến tranh khác đă từng diễn ra, đang diễn ra và sẽ c̣n tiếp tục diễn ra trên toàn cầu do một thiểu số các nguyên thủ quốc gia và lănh tụ tôn giáo cực đoan khởi xướng hoặc tán thành. LHQ kêu gọi xây dựng ḥa b́nh bằng ḥa đàm và cộng tồn nhưng LHQ cũng tán thành một vài h́nh thức chiến tranh, chẳng hạn như chiến tranh chống khủng bố, do đó, ḥa b́nh trên hành tinh vẫn măi là niềm mơ ước của hơn 7 tỷ người trên hành tinh, rất khó trở thành hiện thực theo đúng nghĩa của từ này.

 

Là Tổng thư kư của Đại lễ Vesak LHQ 2008 và Phó tổng thư kư Vesak LHQ 2014 tại Việt Nam, xin thầy so sánh quy mô tổ chức của Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh 2014 với Vesak LHQ.

TNT: So sánh hai sự kiện này sẽ tạo ra sự khập khiễng, v́ bản chất của 2 sự kiện này là khác nhau. Vesak LHQ gắn kết với chủ trương và mục tiêu thiên niên kỷ của LHQ, trong đó, ḥa b́nh là một trong các vấn đề trọng tâm, được các đức Tăng thống và chủ tịch của các giáo hội, liên đoàn, hiệp hội, tổ chức Phật giáo trên toàn cầu hưởng ứng, tham dự và đóng góp, bên cạnh một số chính khách và nguyên thủ các quốc gia.

Quy mô của Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh 2014 chỉ là số đông, với sự tham dự của nhiều đại biểu tôn giáo lớn và nhỏ trên thế giới. Không có các lănh tụ (theo đúng nghĩa) của các tôn giáo thế giới tham dự. Ngoài chủ đề ḥa b́nh thế giới, Hội nghị này không đề cập đến các mục tiêu thiên niên kỷ của LHQ như Đại lễ Vesak LHQ. Ngày khai mạc của Hội nghị thượng đỉnh có khoảng 70.000 tham dự tại sân vận động Olympic Seoul. Ngày thứ hai là tọa đàm v́ ḥa b́nh thế giới, chỉ c̣n khoảng 2000 đại biểu quốc tế và Hàn Quốc tham dự. Ngày kết thúc có khoảng 100.000 người đi bộ v́ ḥa b́nh thế giới. Quy mô về con số trong một hội nghị không nên được đánh đồng, lại càng không thể thay thế được nội hàm của Hội nghị. Nói cách khác, quy mô về con số tham dự chưa phải là quy mô đích thực.

 

Yếu tố tâm linh của Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh thế nào và vai tṛ của các tôn giáo trong Hội nghị này là ǵ?

TNT: V́ Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh này nhấn mạnh đến tọa đàm về ḥa b́nh nên yếu tố tâm linh trở nên mờ nhạt trong 3 ngày hội nghị. Đại diện các tôn giáo không có cơ hội đóng góp yếu tố tâm linh trong việc xây dựng ḥa b́nh, ít nhất trong phạm vi của Hội nghị. Yếu tố văn hóa của Hội nghị này chỉ có mặt trong buổi khai mạc, không tạo thành điểm nhấn khẳng định vai tṛ văn hóa trong kiến tạo ḥa b́nh.

 

Với hơn 70.000 đại biểu quốc tế và Hàn Quốc tham dự, công tác t́nh nguyện viên được Ban tổ chức điều động thế nào?

TNT: Thành công của hội nghị này là BTC đă vận động trên 90% t́nh nguyện viên là thanh niên tham gia đóng góp và phục vụ. Có trên 3000 t́nh nguyện viên là thanh niên tham gia trong các khâu ngoại giao quốc tế, lễ tân giao tế, khánh tiết và trang trí, thông phiên dịch và phục vụ… trước ngày Hội nghị cho đến sau khi kết thúc Hội nghị.

Riêng ngày khai mạc, ngoài khoảng 2000 đại biểu quốc tế, hơn  60.000 thanh niên người Hàn Quốc có mặt tại sân vận động đều là các t́nh nguyện viên làm công tác truyền thông, tạo hiệu ứng tâm lư, cổ vũ hội nghị bằng những tràng vỗ tay, những tiếng reo ḥ, những hoạt động xếp h́nh và xếp chữ ở khu vực đối diện khán đài chính và trong sân vận động…

Họ được huấn luyện và tập dợt rất chuyên môn cho các công việc được giao. Các t́nh nguyện viên trẻ này rất có trách nhiệm, tận t́nh, niềm nở, mến khách, theo đuổi công việc cho đến lúc hoàn tất. Họ đă để lại ấn tượng tốt đẹp cho các đại biểu quốc tế. Đây là yếu tố tạo ra tính quy mô về con số góp phần truyền thông một cách hiệu quả cho sự thành công của hội nghị.

 

Thầy đánh giá thế nào về công tác truyền thông của BTC ?

TNT: Công tác truyền thông của Hội nghị thượng đỉnh này được BTC chuẩn bị gần 1 năm trước khi hội nghị diễn ra. Có nhiều phóng viên của hơn 70 đài truyền h́nh và báo chí quốc tế được BTC bảo trợ đến tham dự và đưa tin, nổi trội trong số đó là AFP, BBC Persia, CNN Arabic, NBC, NBC. Trong cộng đồng Việt Nam trong và ngoài nước có VTV, SBS (Úc châu) và Người Việt (Hoa Kỳ). Mỗi đài truyền h́nh có từ 2-3 phóng viên và quay phim được tài trợ tham dự với mục đích đưa tin về sự kiện này. Họp báo quốc tế tiền Hội nghị và Hậu hội nghị đă để lại dấu ấn truyền thông tại Hàn Quốc.

 

Thành phần tham gia của các phái đoàn Việt Nam trong hội nghị này ?
          Và mục đích là ǵ ?

TNT: Tổ chức HWPL có nhiều chi nhánh trên toàn cầu đă chủ động mời nhiều tổ chức tôn giáo khác nhau tham dự. Ngoài phái đoàn của GHPGVN c̣n có nhóm Tăng Ni và Phật tử chúng tôi được mời độc lập và phái đoàn Tin Lành, phái đoàn Cao Đài ở Việt Nam…

Phái đoàn Phật giáo chúng tôi tham dự nhằm khẳng định chủ trương, thông điệp và những lời dạy về ḥa b́nh của đức Phật và đạo Phật có khả năng bảo vệ và xây dựng nền ḥa b́nh đích thực trên thế giới, có phần ưu thế hơn các tôn giáo nhất thần và đa thần. Từ bản chất và học thuyết, cho đến trong lịch sử và hành động, đạo Phật chống chiến tranh, kêu gọi xây dựng ḥa b́nh trên nền tảng tôn trọng luật pháp quốc tế, tương nhượng và ḥa đàm, đề cao nguyên lư cộng tồn, phát triển ḷng từ bi qua tư duy, lời nói và việc làm nhằm đề cao ḥa b́nh nội tại và ḥa b́nh thế giới.

 

Quư Tăng Ni Hàn Quốc có tham dự Hội nghị thượng đỉnh này và vai tṛ thế nào ?

TNT: Theo tôi, việc BTC không mời Phật giáo tại Hàn Quốc hẳn không phải là chuyện t́nh cờ. Tối ngày 17-9-2014, sau Lễ khai mạc của Hội nghị, tôi có điện đàm với vài Thượng tọa thân hữu có tên tuổi tại Hàn Quốc, đă từng tham dự Vesak LHQ 2008 và 2014 tại Việt Nam th́ được biết đại diện Phật giáo Hàn Quốc không được mời tham dự trong sự kiện này. Theo dơi sự kiện này trong ngày khai mạc và tọa đàm, tôi nghĩ rằng “thông điệp ngầm” mà HWPL muốn gửi đến dân Hàn qua các phương tiện truyền thông tại Hàn Quốc có thể là “Phật giáo Hàn Quốc không có vai tṛ ǵ trong nỗ lực kiến tạo ḥa b́nh thế giới, qua sự kiện của Hội nghị thượng đỉnh này và mờ nhạt trong các diễn đàn tôn giáo thế giới nói chung.”

Hiện tại, Hàn Quốc chỉ có khoảng chưa đến 25% dân số là Phật tử, trong khi khoảng 50% dân số là những người theo đạo thờ ông bà hoặc không có tôn giáo, đang khi dân số người theo Thiên Chúa giáo và Tin Lành có chiều hướng gia tăng trong 5 thập niên trở lại đây, nhờ vào các chiến dịch cải đạo khéo léo qua con đường hôn nhân và hỗ trợ kinh tế. Trong lễ khai mạc được truyền h́nh trực tiếp trên các kênh truyền h́nh chính của Hàn Quốc, đại diện Phật giáo thế giới không được mời phát biểu, chỉ có đại diện của các tôn giáo không có ảnh hưởng chính ở Hàn Quốc như Do Thái giáo và Hồi giáo được mời phát biểu, bên cạnh các cựu nguyên thủ quốc gia ở các nước phương Tây mà phần lớn theo Thiên Chúa giáo hay Tin Lành.

Đây là bài học mà các tổ chức và cá nhân Phật giáo nên lưu tâm để sự tham dự và đóng góp của các phái đoàn Phật giáo trong các hội nghị hay sự kiện liên tôn thế giới không trở thành b́nh phong được BTC là tôn giáo khác sử dụng, khiến cho Phật giáo địa phương trở nên mờ nhạt cũng như không thể trở thành công cụ phục vụ cho bất kỳ mục đích nào khác, ngoài mục đích v́ ḥa b́nh được BTC đề ra.

 

Theo báo Người Việt (Hoa Kỳ) đưa tin, Thầy và các thành viên của đoàn đă không kư vào Hiệp ước thống nhất các tôn giáo do Hội nghị thượng đỉnh này kêu gọi. Đâu là lư do của vấn đề ?

TNT: Như đă nói, đạo Phật chủ trương xây dựng ḥa b́nh, nên các hoạt động của bất kỳ tổ chức và cá nhân nào v́ mục đích ḥa b́nh thế giới đều đáng được tán dương và tùy hỷ. Tán đồng với chủ trương “kết thúc chiến tranh, xây dựng ḥa b́nh” của BTC và Liên minh các Tôn giáo Thế giới không đồng nghĩa là chấp nhận hoàn toàn nội dung của Bản hiệp ước mà tổ chức này chủ trương.

Bản hiệp ước thống nhất các tôn giáo (Unity of Religions Agreement) không được các Tăng Ni và Phật tử tham dự hội nghị đồng thuận là v́ yếu tố áp đặt của Ban tổ chức trong việc nhân danh Thượng Đế, kêu gọi các tổ chức tôn giáo trên thế giới góp phần chấm dứt chiến tranh, xây dựng ḥa b́nh theo ư muốn của Thượng Đế. Sự áp đặt này chỉ phù hợp với các tôn giáo nhất thần (cho rằng Thượng Đế là đấng sáng thế) và các tôn giáo đa thần, hoàn toàn không phù hợp với triết lư và chủ trương của đạo Phật. Đây là lư do phái đoàn chúng tôi và khoảng 100 đại diện Phật giáo quốc tế đă không kư vào Bản hiệp ước vào ngày thứ hai của chương tŕnh. Phái đoàn chúng tôi không đă tham dự ngày thứ ba, đi bộ v́ ḥa b́nh thế giới.

Theo Phật giáo, Thượng đế chưa từng có mặt. Các h́nh thức chiến tranh đều phát xuất từ động cơ tham lam, giận dữ, si mê và cố chấp của con người. Do vậy, ḥa b́nh thế giới phải do con người nỗ lực có phương pháp, nhằm kiến tạo nên từ nhận thức và lối sống đề cao sự cộng tồn, tôn trọng sự sống, với mục đích mang lại hạnh phúc, thanh b́nh và phát triển bền vững cho toàn thể nhân loại.

Nói cách khác, Phật giáo ủng hộ và xây dựng ḥa b́nh bằng quyết định và hành xử sáng suốt của con người, v́ phúc lợi và an lạc cho số đông, chứ không thể v́ Thượng Đế vốn không có thật. Theo tôi, không kư vào Bản hiệp ước trong t́nh huống này là một hành xử thích hợp và cần thiết.

 

Một vài Phật tử cực đoan lên án thầy nặng lời về việc tham dự Hội nghị thượng đỉnh Ḥa b́nh và lưu ảnh kỷ niệm trên trang web, đang khi chủ trương của Phật giáo là xây dựng ḥa b́nh và khích lệ t́nh huynh đệ. Thầy nghĩ ǵ về vấn đề này ?

TNT: Đừng nên chấp một vài người cực đoan chống đối. Thương và ghét, ủng hộ và chống đối là những hiện tượng b́nh thường, có mặt khắp mọi nơi, ở bất kỳ tổ chức nào. Hăy tập làm quen với những chống đối cực đoan. Hăy thực tập thản nhiên, không nên bận tâm với những lời chống đối do thiếu thông tin, hoặc do thiếu hiểu biết, hoặc do thành kiến, định kiến, thậm chí từ các động cơ ghét bỏ hay tư thù.

“Chấm dứt chiến tranh và xây dựng ḥa b́nh” không chỉ là chủ trương của đức Phật từ ngàn xưa mà c̣n là thông điệp thiết thực hiện tại cần được cổ súy và truyền bá. Để xây dựng ḥa b́nh, đức Phật kêu gọi sự đoàn kết, ḥa hợp, ḥa giải, trên nền tảng đề cao nguyên lư cộng tồn, tôn trọng lẫn nhau, chấp nhận các dị biệt để tránh các h́nh thức độc tôn và chủ nghĩa cực đoan tôn giáo. V́ đạo Phật nổi trội hơn các tôn giáo khác về chủ trương ḥa b́nh và kiến tạo ḥa b́nh thế giới trong lịch sử nhân loại, không có lư do ǵ Tăng Ni Phật tử phải từ chối không tham dự hoặc không được quyền bày tỏ niềm vui về các sự kiện và hành động v́ ḥa b́nh thế giới, dù sựu kiện đó do các tổ chức chính phủ, phi chính phủ, tôn giáo hay dân sự nào… đăng cai tổ chức.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và đa nguyên tôn giáo, thái độ bài trừ và chống đối cực đoan tổ chức và cá nhân khác v́ lư do khác tôn giáo là điều nên tránh. Phê phán các tổ chức và cá nhân Phật giáo tham dự vào các hoạt động của các tôn giáo khác v́ mục đích ḥa b́nh thế giới, không chỉ thể hiện thái độ quá khích, mà c̣n cho thấy đây là một hành xử không thích hợp trong thế giới văn minh, vốn đề cao hợp tác v́ lợi ích của nhân loại.

Để hợp tác với các tổ chức khác tôn giáo mà không bị lợi dụng, chúng ta cần đánh giá từng vấn đề cụ thể. Việc nào tốt và có giá trị phục vụ cho hạnh phúc của nhân sinh… ta nên ủng hộ. Việc nào không phù hợp với chủ trương của đạo Phật, dù là nhân danh ǵ đi nữa, chúng ta không thể ủng hộ được. Đây là hành xử mang tính trung đạo, tránh xa các cực đoan chống đối và ủng hộ mù quáng, chỉ v́ sự dị biệt tôn giáo.

 

Làm thế nào để biết đâu là một chống đối cực đoan và chống đối từ động cơ tư thù ?

TNT: Người có thái độ và hành vi chống đối cực đoan sẽ bất chấp việc làm đúng và sai, phù hợp hay trái luật pháp, nên hay không nên của người khác; hễ cái ǵ không thích th́ cứ chống đối ra mặt, cho bỏ ghét, nhằm mục đích phá hoại các nỗ lực cao đẹp của người khác.

Chống đối phát xuất từ động cơ tư thù th́ có nhiều loại. Đơn giản nhất để nhận ra là “trong khi có nhiều người cùng tham gia vào một sự kiện, có quan điểm và hành xử giống nhau, chỉ có một hoặc vài người bị chống đối, c̣n những người c̣n lại th́ không đề cập đến, thậm chí tán dương họ.

Người chống đối v́ tư thù thường lợi dụng vào t́nh huống và sự kiện nào nhằm tấn công, nói xấu, dèm pha người mà họ không thích, không chịu nh́n thấy các mặt tích cực của đương sự, mà chỉ cố nắn tạo ra các t́nh huống xấu không có thật, để hạ bệ, làm nhục, nhằm cô lập người mà họ ghét bỏ hoặc gây các tác hại nhất định. Tư thù là một tâm lư sân, có mục tiêu triệt hạ người khác, bất chấp lư do và đạo lư, vốn là điều mà người tu học Phật nên tránh. Thực tập hoan hỷ và tùy hỷ công đức có khả năng giúp chúng ta sống hạnh phúc hơn và góp phần làm cho thế giới này không c̣n chiến tranh, thù hận, hiềm khích, loại trừ và độc tôn.

 

Chân thành cảm ơn Thầy và kính chúc thầy thành tựu các Phật sự.

 


Phái đoàn PGVN trước sân vận động nơi tổ chức sự kiện (daophatngaynay.com)