Kỷ niệm 8 năm ngày mất (31/1/2018)
 

 

BÁC SĨ ERICH WULFF (1926-2010)

ÂN NHÂN CỦA PHẬT GIÁO VIỆT NAM 


Minh Nguyện

 

 

 


Phần 1 : Tiểu sử


Phần 2
: Cùng thiền sư Nhất Hạnh tường tŕnh tại LHQ tháng 9-1963.

 

 

 

 

 

Lễ Tưởng niệm - Cầu siêu tại Tổ đ́nh Từ Đàm tháng 2/2010

 

 

 

Phần 1 : Tiểu sử

 

Ông sinh năm 1926 tại Tallin, thủ phủ của Estland (Esthonia- trước đây thuộc Liên Sô, nay trở lại là một quốc gia độc lập), con của một bác sĩ chuyên khoa Phổi, thuộc thiểu số gốc Đức và mẹ là một người Let (Letthuania - trước đây cũng thuộc Liên Sô, nay cũng trở lại là một quốc gia độc lập), lớn lên với 3 thứ tiếng (Đức, Esthoni và Nga).

 

BS Wulff với TT. Thích Trí Quang tại chùa Ấn Quang 1967

 

Vào tháng 11/1939 ông theo gia đ́nh về ở tại Ba Lan đang bị Đức quốc xă chiếm đóng, học trung học đến tháng 6/1944, sau đó đi quân dịch tại một quân chủng bộ binh tại miền đông nước Phổ và bị bắt làm tủ binh đến tháng 9/1945 sau khi Đức đầu hàng. Ông thi đậu bằng Tú tài trong niên khóa 1946/47 dành cho các cựu chiến binh tại Lippstadt, rồi theo học Y khoa và Triết học tại Koeln (Cologne) từ năm 1947 đến 1953, tốt nghiệp bác sĩ năm 1953. Ông nhận được học bổng quốc gia Pháp theo học tại Paris niên khóa 1953/1954, sau đó làm giảng nghiệm viên và học Cao học ngành Tâm thần tại Marburg, Bayreuth và Freiburg từ năm 1955 đến 1961, và đậu bằng Tiến sĩ Y khoa năm 1960. Ông làm giảng sư tại Đại học Y khoa Huế từ năm 1961 đến 1967 và bắt đầu dấn thân chính trị để báo động thế giới về cuộc thảm sát đêm Phật đản 1963 tại đài Phát thanh Huế và khởi động các hoạt động chống chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam. 

Từ năm 1968 đến 1974 ông làm Bác sĩ trưởng viện Tâm thần Đại học Giessen và tŕnh luận án Thạc sĩ Y khoa năm 1969. Ông tham gia các phong trào đ̣i ḥa b́nh cho Việt Nam và chống đế quốc từ năm 1967, là thành viện sáng lập của Phong trào cải cách ngành Tâm thần, viết bài cho tờ « Das Argument » (Lư luận) và tờ »Sozialpsychiatrische Informationen » (Bản tin xă hội tâm thần). Ông lập gia đ́nh năm 1972 với bà Edith Toubiana, có các con là Jonathan – 1975, Manuel – 1977 và Noemi – 1981. Năm 1974 ông được phong chức Giáo sư thực thụ tại Viện Tâm lư xă hội tại Đại học Y khoa Hannover, và nghỉ hưu từ năm 1994. Ông định cư tại Paris (quận 11) từ năm 2003. Năm 2008 Ông trở lại Việt Nam để tham dự Đai lễ Phật Đản Vesak Liên hiệp quốc và ghé thăm Huế. Ông qua đời ngày 31 tháng giêng 2010 tại Paris.

 

Dưới đây là một số h́nh ảnh :

 

Hai ông bà Wulff tại tư gia ở Paris (tháng 5/2008)

 

BS Wulff tại đường phố Paris tháng 5/2008

 

Gia đ́nh BS Erich Wulff thăm tượng đài Thánh tử đạo tại Huế

 


 

Ba người con của BS Erich Wulff tại sân vườn khách sạn Morin Huế

 

Cùng GS Lê Mạnh Thát

 

Chụp ảnh lưu niệm tại Đài Tưởng niệm Thánh tử Đạo cùng chư Tăng và các học giả quốc tế đến Huế dự lễ Phật đản PL.2552

 

GS. Bác sĩ E. Wulff đang trả lời phỏng vấn

 

H́nh chụp tại Huế 1963

 

BS. Erich Wulff cùng với TT. Thích Trí Quang

 

 

Ngày trở lại Huế sau cuộc chính biến 1963 (TT. Thích Trí Quang ra phi trường đón BS. Erich Wulff và TT. Thích Minh Châu)

Bà Edith Wulff, Cô Noiem Wulff, con gái của BS. Erich Wulff, Anh Manuel Wulff, 
con trai thứ của BS. Erich Wulff, Anh Jonathan Wulff, con trai cả của BS. Erich Wulff 
Người đứng bên phải là đạo hữu Nguyên Định tại phi trường Nội Bài Hà Nội 5/2008

 

Gia đ́nh BS Wulff tại phi trường Nội Bài Hà Nội 2008

 

 

Các tác phẩm : 

Vietnamesische Lehrjahre (Những năm dạy học tại Việt Nam), nxb Suhrkamp 1968/72/79. Psychiatrie und Klassengesellschaft (Tâm thần học và Xă hội giai cấp), nxb Fischer/ Frankfurt 1972, Eine Reise nach Vietnam (Một chuyến đi Việt Nam), nxb Suhrkamp/Frankfurt 1979, Psychisches Leiden und Politik (Nỗi đau tâm thần và Chính trị), nxb Campus/Frankfurt 1981, Wahnsinnslogik (Lư luận khùng), nxb Psychiatrieverlag/ Bonn 1995/2003, Irrfahrten, Autobiographie eines Psychiaters (Những chuyến đi lạc, hồi ức của một chuyên gia tâm thần), nxb Psychiatrieverlag/ Bonn 2001. Vietnamesische Versoehnung (Hoà giải Việt) xuất bản tháng 4/2009 là tác phẩm cuối cùng của ông trước khi qua đời.


CÁC BÀI VIẾT KHÁC LIÊN QUAN ĐẾN GSBS. ERICH WULFF :

Erich Wulff (1926-2010) Vài Nét Tiểu Sử Liên Quan Đến Việt Nam (Thái Kim Lan)
Gặp Lại Bác Sĩ Erich Wulff, Ân Nhân Của Phật Giáo Việt Nam - Ngọc Thiện
Chuyến Trở Lại Việt Nam 1964 Hồi Kư Bs. Erich Wulff - Minh Nguyện (Việt Dịch)
Tường Tŕnh Tại Liên Hiệp Quốc 9-1963, Hồi Kư Bs. Erich Wulff - Minh Nguyện Việt Dịch
Tuyệt Thực Năm 63 Tại Chùa Từ Đàm, Bs. Erich Wulff - Minh Nguyện Việt Dịch
Lễ Phật Đản 8-5-1963 Tại Huế

 

 

*  *  *

 

Phần 2 :

 

 Hồi kư bác sĩ Erich Wulff : Cùng Thiền Sư Nhất Hạnh

tường tŕnh tại LHQ tháng 9/1963

 

 

Lời giới thiệu : Bác sĩ người Đức Erich Wulff (1926-2010) dạy tại trường Đại học Y khoa Huế 1961-1967, trong khuôn khổ viện trợ giáo dục của Tây Đức. V́ một sự t́nh cờ, tác giả đă chứng kiến biến cố tại Đài Phát thanh Huế đêm 8/5/1963 làm 8 Phật tử bị chết một cách thê thảm và đă tŕnh bày sự kiện này trước Ủy ban điều tra đàn áp Phật giáo Việt Nam của Liên hiệp quốc vào tháng 9/1963.

Trong cuốn hồi kư « Vietnamesische Lehrjahre » (Những năm dạy học tại Việt Nam), BS Wulff đă tả lại sự việc xảy ra như thế nào, đă cùng đồng nghiệp vào nhà thương xác chụp ảnh các nạn nhân, đă giúp chuyển thư báo động với dư luận quốc tế về sự kiện dă man này. Sau đó ông đă săn sóc các nạn nhân những buổi biểu t́nh và tuyệt thực tại chùa Từ Đàm. Ông đă bị trục xuất ra khỏi nước Việt Nam và chỉ trở lại sau khi chế độ Ngô Đ́nh Diệm bị lật đổ.

Sau khi trở lại Tây Đức năm 1967 ông tham gia vào phong trào đấu tranh v́ ḥa b́nh cho Việt Nam, lên án những tội ác chiến tranh của Mỹ tại Ṭa án lương tâm Bertrand Russell. Ông đă trở lại thăm Việt Nam nhiều lần và lần cuối cùng là vào tháng 5/2008 nhân dịp kỷ niệm Đại lễ Phật Đản LHQ Vesak 2552 tại Hà Nội và ghé thăm Huế. Chuyến đi này được ông ghi lại trong cuốn « Vietnamesische Versoehnung » (Ḥa giải Việt) công bố vài tháng trước khi qua đời tại Paris. 

Thiết nghĩ đă đến lúc nên đặt tên BS Wulff cho một con đường hay một công viên, ít nhất là tại thành phố Huế, nơi Ông đă từng sống và thương yêu, gắn bó suốt đời. (Lời  giới thiệu :Minh Nguyện)

 

* * *

 

Sau khi đến New York vào giữa tháng 9/63, bên cạnh những buổi gặp bạn bè, tôi dành nhiều thời gian để chuẩn bị cho cuộc tường tŕnh trước Uỷ ban điều tra của Liên hiệp quốc (LHQ) về biến cố ngày 8 tháng 5 và những biện pháp đàn áp sau đó. Ba phái đoàn thành viên của Ủy ban muốn ghi lại những lời khai của tôi và yêu cầu cung cấp tài liệu cho mỗi đoàn. Rất may là tôi có mang theo đầy đủ các bản sao. Phái đoàn Campuchia vô cùng hổn tạp. Khi tôi đến Sứ quán của họ, họ không biết tôi là ai và cũng không muốn tiếp tôi nữa. Khi tôi muốn bước ra khỏi cửa, th́ một tùy viên hối hả chạy theo vội nói rằng: Ông Ngoại trưởng hiện đang có mặt tại New York để tham dự phiên họp Đại hội đồng muốn nói chuyện tức khắc với ông. Trước mặt ông Ngoại trưởng tôi đă kể hết mọi sự việc và người thư kư bên cạnh ghi lại từng chữ. Ông Ngoại trưởng là một người đang c̣n trẻ,  thông minh, ăn mặc rất bảnh bao. Sáng hôm sau tôi lại phải kể đầu đuôi câu chuyện tại phái đoàn Tích Lan, nhưng không chắc được họ có hiểu vấn đề không. Kiến thức của họ thật là nông cạn về cuộc chiến tại Việt Nam, về các chính sách khủng bố của chế độ, cũng như về lịch sử và các h́nh thái tổ chức của Phật giáo Việt Nam.  

Khi tôi đến Sứ quán của  An-giê-ri, sau khi gặp ông Đại sứ, tôi làm việc với một cô thư kư.  Cô ta nhận biết ngay những điểm quan trọng chính yếu trong bảng tường tŕnh của tôi: Vụ thảm sát tại Huế trong ngày đại lễ Phật giáo, một đại lễ tương tự như ngày lễ Chúa Giáng sinh bên Thiên chúa giáo, sự khước từ công nhận tổ chức chính thức của một tôn giáo quy tụ đa số quần chúng, việc bắt giam toàn bộ thành phần lănh đạo Phật giáo, việc sử dụng những chất độc hóa học để đàn áp các cuộc biểu t́nh bất bạo động của thanh niên. Tất cả những biện pháp đàn áp và khủng bố này có thể bị xem là vi phạm các nhân quyền căn bản về tự do tín ngưởng và tôn giáo được ghi trong Hiến chương LHQ. Đa số các thành viên LHQ có thể sẽ lên án chế độ ông Diệm v́ những lư do đó. Tuy nhiên về mặt chính trị th́ tốt hơn là không nên nói đến những chính sách khủng bố khác của chế độ như: chính sách áp bức nông dân, sự đàn áp và giết hại những người kháng chiến Việt minh cũ, việc dẹp tan phe đối lập không cộng sản. Rất nhiều các nước thuộc thế giới thứ ba cũng có những chính sách đàn áp tương tự nên họ sẽ không dễ dàng bỏ phiếu thuận v́ sợ đụng chạm đến uy thế của ḿnh và xem như là xen vào nội bộ của các nước đó (1). 

Tôi cũng có những cuộc vận động bên ngoài LHQ. Người ta đă tổ chức một cuộc họp báo không thành công cho lắm, trong đó tôi được giới thiệu là một Giáo sư khoa Giải phẩu (thay v́ khoa Phân Tâm học)! Tôi cũng nói chuyện tại nhà thờ Harrington và tiếp xúc với vài Thượng nghị sĩ  tại Hoa thịnh đốn. Ông Frank Church đă tiếp tôi và yêu cầu nêu ra những lư do để Mỹ cần phải tách rời khỏi ông Diệm. Ông ta đă vận động khoảng 30 Thượng nghị sĩ (TNS) sẵn sàng lên tiếng đ̣i  cắt giảm viện trợ Mỹ. Ông Kattenberg, người phụ trách pḥng Việt nam vụ tại bộ Ngoại giao cũng đă tiếp tôi hơn một tiếng đồng hồ. 

Cuộc vận động chống chế độ ông Diệm như thế đang tiến triển tốt đẹp. Tuy nhiên trong các cuộc tiếp xúc tôi thấy có một sự đắng cay nào đó về điều phải được gọi là chính sách thực dân Mỹ. Ngay cả một người thuộc phe cấp tiến như TNS Church mỗi khi nói đến ông Diệm hay những bạn bè của tôi tại Việt nam đều xem họ như là những con cờ trong những ván cờ của nước Mỹ, và hẳn nhiên xem tôi như đă đồng ư với ông ta (v́ tôi là dân da trắng hay v́ cùng đứng trong khối quân sự NATO, ai mà biết được!). “Nếu chúng ta thay ông Diệm bằng…” hay “Nếu chúng ta thay bằng ông này, ông nọ v.v…” , những câu nói đó tôi nghe đến nhàm chán, tôi có cảm tưởng các nhân vật đó như là những  đồ vật trong hộp đồ chơi mà chủ nhân của nó có thể lấy ra hay bỏ vào bất cứ lúc nào cũng được. Không một chính khách Mỹ nào có thể nghĩ rằng một ngày nào đó những người Việt nam có thể tự chọn lựa chính phủ của ḿnh. Các danh từ tốt đẹp như “dân chủ, quyền tự quyết” thật ra chỉ là nơi đầu môi chót lưỡi của người Mỹ mà thôi. Khi tôi kể lại t́nh trạng đó cho một vài người Việt Nam quen biết của tôi đang ở tại Hoa Thịnh đốn th́ người nào cũng bất b́nh. 

Qua sự giới thiệu của ông Nguyễn Xuân Oánh, một nhân viên của Tổ chức Quỹ tiền tệ Quốc tế, tôi đến gặp ông Walt Rostow (cố vấn Tổng thống Mỹ) tại bộ Ngoại giao. Ông ta cũng không đếm xỉa đến các vấn đề truyền thống đạo đức, nhân văn hay xă hội Việt nam. Ông ta chỉ muốn biết một điều:”Chúng ta có thể thắng với ông Diệm không?” – và khi tôi trả lời rằng không, ông ta hỏi liền: “Chúng ta có thể thắng mà không có ông Diệm không?”. “Chúng ta” ở đây không phải là chúng tôi và những người Việt Nam, mà đó là một nước Mỹ đi hàng đầu trong công cuộc chống Cọng…Tôi cũng phải vào hùa với ông ta, v́ việc quan trọng hiện nay là phải làm thế nào để lật đổ ông Diệm. Tôi nêu lên sự thiếu khôn ngoan chính trị và tính tự cao của ông Diệm và gieo những sự nghi ngờ về chính sách chống Cọng của ông Diệm. Tôi cảnh báo với ông ta rằng các ông Diệm và Nhu sẵn sàng bắt tay làm ḥa với ông Hồ Chí Minh c̣n hơn là nộp ḿnh cho người Mỹ. Điều này đă đánh động được ông ta… 

Trong khi đó, những cuộc bàn thảo tại hậu trường Liên Hiệp quốc về một nghị quyết Việt Nam vẫn tiếp tục. Đại sứ nước An–giê-ri đă đưa ra một bản dự thảo nghị quyết được sự biểu đồng t́nh của đại đa số tại Đại hội đồng LHQ, mặc dầu chính phủ Mỹ cương quyết chống lại. Chúng tôi rất phấn khởi. Lời kết án chế độ ông Diệm của tổ chức LHQ sẽ giúp sức cho các thế lực trong chính giới Mỹ từ lâu muốn bỏ rơi ông Diệm. Nhưng một tuần trước cuộc biểu quyết, ông Diệm đă cử Giáo sư Bửu Hội làm Đại sứ tại LHQ. Ông này có nhiệm vụ t́m đủ mọi cách ngăn cản một sự lên án chế độ, hay ít nhất cũng phải làm tŕ hoăn điều đó. Ông Bửu Hội là một nhà bác học nổi tiếng trên thế giới, một chuyên viên về ngành Sinh hóa học và bệnh Cùi. Ông đă làm việc tại Trung tâm nghiên cứu khoa học Paris, và trước đó là Đại sứ tại Marốc và một vài nước khác tại Phi châu. Vài lời đồn đại cho rằng ông ta nhận lời cọng tác với chế độ ông Diệm là v́ thiếu tiền để chi viện cho bốn người t́nh nhân . Đi cùng với ông ta bao giờ cũng có cô nhà báo Mỹ Ellen Hammer, cao hơn ông ta một cái đầu. Tôi đă gặp ông ta một lần tại phi trường Phú Bài - Huế. Dáng người không cao cho lắm, khuôn mặt tṛn đầy và đeo một đôi kính thật dày, đến nỗi hai đôi mắt chỉ hiện ra như hai vạch nghiêng trên mặt. Từ bề ngoài như vậy toát lên một vẻ buồn tự tâm can và thái độ trịnh trọng của một vị quư tộc hoàng phái gốc người Huế.  Ông ta nổi tiếng ở Việt Nam v́ sự thông minh và tài ứng đối nhanh nhẹn (2). 

Ông Bửu Hội không cần phải mất th́ giờ để biết t́nh h́nh rất khó khăn để chống lại những lời tố giác chế độ ông Diệm. Do đó phải dùng kế hoăn binh, kéo dài thời gian. Nếu ông Nhu thành công trong việc giữ yên lặng trong các thành phố bằng những biện pháp đàn áp của cảnh sát từ tháng tám sau khi ốp các chùa,  Mỹ và cả thế giới lần lần quên lăng đi vụ “khủng khoảng Phật giáo”. Đại hội đồng LHQ không thể kéo dài vô hạn kỳ, cho nên chỉ cần ngăn cản một nghị quyết được đưa ra để bỏ phiếu trong kỳ họp lần này. Do đó ông Bửu Hội đề nghị nên gởi một phái đoàn điều tra LHQ đến Việt Nam; ông tuyên bố rằng với việc điều tra tại chỗ, các lời cáo buộc sẽ không c̣n đứng vững. Ngón đ̣n này khó mà chống lại được. Cuộc thảo luận tại LHQ bị đ́nh hoăn lại. (3) 

Vài ngày trước khi tôi rời New York, một người bạn của tôi tên Trân, một chuyên viên về nguyên tử lực đang dạy tại trường Đại học Columbia mời GS Bửu Hội tham gia một buổi hội thảo với cộng đồng người Việt. Ông ta không thể nào từ chối lời mời của một khoa học gia gốc Việt cũng nổi tiếng như ông. Ông ta nhận lời, nhưng với điều kiện không một nhà báo nào có mặt. Một ngày trước đó, ông ta đă tuyên bố trước Đại hội đồng LHQ rằng không c̣n vấn đề khủng khoảng Phật giáo nữa; chính phủ đă giải quyết xong với sự hài ḷng của mọi phía, bằng cớ là hiện nay không c̣n những cuộc biểu t́nh trên đường phố hay những cuộc tự thiêu của các nhà sư. 

Khi tôi đến sớm hơn 15 phút tại điểm hẹn nhà anh Trân, tôi gặp anh bạn sử học Stanley Karnow đang nói chuyện với Josepth Buttinger. Ông này khoảng 60 tuổi, trước đây vào những năm 1954 đến 1959 là người ủng hộ hết ḿnh và cố vấn cho ông Diệm, nhưng nay lại là người chống đối mănh liệt nhất. GS Bửu Hội đến trễ nửa giờ và có thái độ bối rối v́ sự có mặt của ông Buttinger và thầy Nhất Hạnh. Ông ta đưa mắt nh́n nhanh về phía cử toạ và cảm nhận được thái độ chống đối và lạnh lùng sau lời chào mừng nồng nhiệt của ông ta. Qua sự yêu cầu của ông ta, tôi là người phát biểu đầu tiên; ông ta sẽ có lợi thế khi phát biểu liền sau đó. Với những lời lẻ từ tốn, tôi tŕnh bày về những biện pháp áp bức từ mấy năm qua của chế độ ông Diệm đối với Phật giáo, về biến cố ngày 8 tháng 5 tại Huế và các sự kiện trước đó, về những cuộc biểu t́nh bị đàn áp bởi những chất độc hóa học và các đàn chó béc-giê. Tôi cũng tường thuật những điều tai thấy mắt nghe về t́nh trạng các nông dân, về chế độ công lư phân biệt, về thái độ hách dịch của các công chức cũng như thói quen của ông Nhu đổ vấy cho “Việt cọng” những tội ác của chính ḿnh.

GS Bửu Hội chăm chú lắng nghe và gật đầu đồng ư càng lúc càng nhiều vào phần cuối bài phát biểu của tôi. Dư luận trong pḥng họp rơ ràng đứng về phía tôi, cho nên rất khó cho ông ta chối từ những sự thật do tôi tŕnh bày. Ông ta cũng xác nhận việc Phật tử bị biệt đăi, ông ta cũng công nhận trách nhiệm về những người bị sát hại đêm 8 tháng 5 là thuộc về anh em ông Diệm. Nhưng thay v́ chống chế độ, ông ta biện minh cho một “đường lối thực tế” (Realpolitik). Ông Diệm đă chứng tỏ qua các biện pháp cứng rắn hồi tháng 8 vừa qua rằng ông đang nắm quyền bính trọn vẹn trong tay, mặc cho Phật tử, người Mỹ hay dư luận thế giới muốn hay không. Phật tử phải bằng ḷng chấp nhận trong tương lai một số sinh hoạt hạn chế, giống như các tín đồ Thiên chúa giáo bên phía Đông Âu vậy và không nên dính đến các cuộc tranh đấu chính trị. Vấn đề là phải giàn xếp nhanh chóng tranh chấp hiện nay hầu tránh thêm những thiệt hại trong tương lai. Ông ta nói Thượng tọa Trí Quang là một người thánh thiện, nhưng không hiểu ǵ về chính trị. Ông ta cũng là một phật tử thuần thành và  đau khổ hơn ai hết v́ t́nh h́nh hiện nay. Ông ta tâm sự đă nhận công tác tại LHQ v́ biết rằng tất cả những sự phản kháng sẽ không thay đổi t́nh h́nh tại Việt Nam. Khi mọi chống đối tại Sàig̣n và trên thế giới lắng dịu xuống, các vị tu sĩ Phật giáo bị bắt sẽ được trả tự do và trở về lại chùa để tiếp tục tu học hay tiến hành các nghi lễ tín ngưởng. Không có thể đ̣i hỏi thêm ǵ được nữa và nên bằng ḷng với những ǵ ḿnh có thể có được. Ông ta chấm dứt bài phát biểu với một thái độ tự đắc.

 

 Thầy Nhất Hạnh và Phái đoàn Làng Mai viếng chùa Từ Đàm đang được tái thiết tháng 3/2007.

 

 Thầy Nhất Hạnh nói tiếp sau đó. Thầy kể lại về những khó khăn mà Phật giáo gặp phải từ khi nước Pháp xâm chiếm Việt Nam và lên án ông Diệm là người tiếp tục các chính sách đàn áp và truyền đạo của thực dân Pháp. Nhưng nếu trước đây dân tộc Việt đă không chịu ách đô hộ của Pháp nên đă vùng lên đuổi quân Pháp ra khỏi nước th́ nay dân Việt cũng không chấp nhận sự áp bức và đe dọa của chế độ ông Diệm. Tuy nhiên người phật tử không cầm súng trong tay để chiến đấu, mà chỉ vận dụng các phương pháp bất bạo động. Họ không sợ chết. Với sự tự thiêu, một h́nh thức chết đau đớn nhất, người phật tử đón nhận trước cho ḿnh tất cả những đau khổ và tra tấn mà quyền lực nhà nước có thể đem đến cho họ. Tất cả mọi quyền lực của nhà nước như thế đă chứng tỏ vô hiệu. Cái chết và tra tấn không đe dọa được người phật tử. Do đó các biện pháp đàn áp của cảnh sát không c̣n tác dụng nữa. Rồi đây các cuộc biểu t́nh và tự thiêu lại sẽ tiếp tục, điều này không những sẽ đánh động lương tâm của thế giới mà ngay cả đối với rất nhiều công chức và sĩ quan tại Sàig̣n. Đường lối thực tế (Realpolitik) của GS Bửu Hội như vậy chỉ là một điều vô ư nghĩa. Một người phật tử nổi danh không nên đưa tên ḿnh để che đậy một điều bất công, mà phải có bổn phận lên tiếng phản kháng, không những nhân danh tôn giáo của ḿnh mà c̣n phải nhân danh toàn thể cả dân tộc, để chống lại một cuộc chiến vô ích mà ông Diệm đang đưa cả dân tộc đến bên bờ vực thẳm. 

Tiếp theo là một lúc im lặng. Cuối cùng anh Trân đứng lên và nói rằng trong nhiều năm qua anh đă ngưỡng mộ GS Bửu Hội như là một vị thầy và một khoa học gia, nhưng nay anh thấy đă lầm. Với “đường lối thực tế” như vậy, thật ra GS Bửu Hội đă phản lại sự thật và ngay cả tinh thần khoa học. Các bạn tôi và tôi đă vội làm dịu lại những lời trực ngôn của anh Trân và anh Trân sau đó đă xin lỗi về những lời lẻ nóng giận như vậy. Tôi rất lấy làm ngạc nhiên v́ chưa bao giờ tôi thấy một người trí thức Việt Nam công kích trực tiếp một đồng nghiệp trước mặt nhiều người khác như thế. Sau lời xin lỗi của anh Trân không khí cuộc hội thảo đă dịu lại. Ông Buttinger kể lại về những kinh nghiệm cá nhân đối với ông Diệm; ông ta bày tỏ nghi ngờ về t́nh h́nh ổn định của chế độ mà GS Bửu Hội đă đưa ra trước LHQ để biện minh cho sự chọn lựa của ḿnh. Trước khi chấm dứt buổi gặp, thầy Nhất Hạnh có nói thêm vài lời để yêu cầu GS Bửu Hội hăy nói sự thật trước LHQ về biến cố ngày 8 tháng 5 và xác nhận tính cách độc lập chính trị của Phật tử. Anh Trân cũng khẩn khoản yêu cầu như vậy.Sau đêm hội thảo các người Việt đều rơ rằng GS Bửu Hội đă biết hết chi tiết sự thật và công nhận là đúng. Dư luận dân chúng Việt Nam và nhất là giới trí thức trẻ sẽ đánh giá con người ông ta có đủ can đảm dám nói lên sự thật hay không. Nếu bị chính phủ cấm đoán th́ ông ta hăy từ chức và nhường lại công tác tuyên truyền đó cho một người bù nh́n nào khác. Trước khi từ giả, GS Bửu Hội có hứa sẽ “không nói dối”: Điều này có nghĩa ít hơn những điều anh Trân và thầy Nhất Hạnh yêu cầu, nhưng mà nhiều hơn những ǵ chúng tôi chờ đợi sau bài phát biểu của ông ta. 

 Nhưng ngày tiếp theo chúng tôi đọc một bản tin trên tờ New York Times, nói rằng ông Bửu Hội đă tuyên bố tại LHQ rằng TT Trí Quang là đặc viên của một tổ chức cọng sản trá h́nh và những người bị thảm sát đêm 8 tháng 5 là nạn nhân của “Việt cọng” cũng như không hề có việc các Phật tử bị kỳ thị, ngược đăi. Những lời hứa hẹn đêm hôm trước của ông ta như thế chỉ là hảo huyền. Chúng tôi vô cùng phẩn nộ. Nhưng tôi cũng lấy làm thương hại cho ông ta…Vài tháng sau đó, trên đường trở lại Việt Nam sau khi chế độ ông Diệm bị lật đổ, tôi t́nh cờ gặp lại ông ta tại văn pḥng hăng Air France tại công trường Invalides ở Paris, ông ta tha thiết yêu cầu tôi hăy nói cho bạn bè biết rằng ông ta không bao giờ phản bội tổ quốc và bao giờ cũng muốn làm điều tốt cho đất nước. Ông ta nhớ quê hương, gia đ́nh và nhớ Huế (4).

 

Minh Nguyện

 

Dịch để tưởng niệm 8 vị bị thảm sát tại đài phát thanh Huế đêm 8 tháng 5 năm 1963

Tây Đức, tháng 5/2003; bổ túc tháng 6/2013, tháng 12/2017, tháng 1/2018.

 

 

 

Ghi chú của người dịch:

1).  Bản Phúc Tŕnh Của Liên Hiệp Quốc Về Đàn Áp Phật Giáo Tại Nam Việt Nam Năm 1963,  Link : http://thuvienhoasen.org/p58a17698/ban-phuc-trinh-cua-lien-hiep-quoc-ve-dan-ap-phat-giao-tai-nam-viet-nam-nam-1963.

 2). Theo sự tiết lộ của TT. Trí Quang, chính GS Bửu Hội lại là người đem các tài liệu đàn áp Phật giáo ra khỏi nước để giao lại cho Thầy Nhất Hạnh sử dụng khi phát biểu trước LHQ (Xem Tiểu truyện tự ghi, Thích Trí Quang). Điều này cũng được thầy Nhất Hạnh thừa nhận (Xem Vietnamese engaged Buddhism -The struggle movement of 1963-1966, Quán Như Phạm văn Minh, Văn Nghệ 2002, USA, trang 258).  Xem trang nhà: http://quangduc.com/Danhnhanvn/09triquang.html

 . Điều này cũng được Sư bà Diệu không nhắc đến trong hồi kư của ḿnh, xem link: http://www.daophatngaynay.com/vn/phatgiao-vn/lich-su/13539-ni-truong-thich-nu-dieu-khong-trong-phong-trao-dau-tranh-phat-giao-o-mien-nam-nam-1963.html

 3).   Về thời gian này, thầy Nhất Hạnh ghi lại như sau trong quyển “ Nẻo về của Ư”,           
link:  http://langmai.org/tang-kinh-cac/vien-sach/tap-truyen/neo-ve-cua-y/neo-ve-cua-y-chuong-12

 “Nhớ lại cái hồi từ tháng sáu đến tháng mười năm 1963 mà xem. Thật là lận đận, lao đao. Hồi ấy như Steve biết, phong trào chống đối ông Diệm lên mạnh ở bên này. Một ḿnh tôi ở bên đó phải lo biết bao nhiêu công việc. Ít có đêm nào ngủ được.

Lúc đó là lúc đại hội đồng Liên Hiệp Quốc bắt đầu họp về vấn đề Việt Nam. Trước đó, tôi đă làm việc gần gũi với nhóm các nước Á Phi đă đưa được vấn đề Việt Nam lên nghị tŕnh của đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nhất là với ông đại sứ Tích Lan. Và tôi cũng đă nói chuyện rất nhiều với báo chí và các hăng vô tuyến truyền h́nh. Hôm họp báo ở Carnegy Hall do tổ chức Nhân Quyền Quốc Tế bảo trợ, tôi nói "Dân tộc Việt Nam đă đau khổ nhiều rồi. Đây là lúc mà gia đ́nh nhân loại phải cầu nguyện, phải hành động. Ngay sau cuộc họp báo này, tôi sẽ nhập thất tham thiền và cầu nguyện cho đất nước tôi, và tôi xin tất cả những thành phần gia đ́nh của nhân loại, những ai biết thương xót và đau khổ v́ Việt Nam, hăy góp sức cầu nguyện cho đau thương chấm dứt". Báo chí tối hôm ấy có đạo đạt lại lời yêu cầu đó. Steve biết không, lúc ấy tôi đă gần kiệt lực rồi, tại v́ trước đó đă phải lận đận đi Hoa Thịnh Đốn, Chicago và các nơi khác để vận động ủng họ cho cuộc đấu tranh bên nhà. Một cuộc diễn hành của Việt kiều đă được tổ chức trước ṭa Bạch ốc. Biểu ngữ được chở từ Nữu Ước xuống. Cuộc diễu hành thật cảm động. Nhiều anh chị có con năm bảy tháng cũng ẳm đi biểu t́nh. Nhiều người Mỹ mua nước cam tới cho chúng tôi uống. Tất cả các hăng truyền h́nh đều có mặt…        

 4) Theo bác sĩ Hồ đắc Duy trong quyển “ Các câu chuyện trong gia phả họ Hồ Đắc” tháng 12/2017, trang 265-271 cho biết như sau: “ ngày 23-7-1963, sư bà Diệu Huệ mở cuộc họp báo tại chùa Xá Lợi cho biết bà sẽ tự thiêu để chống lại chính sách kỳ thị tôn giáo của chính quyền. Ngày 20-10-1963, họp báo lần thứ hai bà không c̣n nhận ông Bửu Hội là con nữa, Với bức thư từ con gởi cho phái đoàn Liên hiệp quốc, bà đă nói lên sự thật của việc chính quyền đàn áp phong trào Phật giáo đă làm chấn động dư luận trong và ngoài nước. Ông không rơ hư thực ra sao mà đă dám tuyên bố không có việc đàn áp Phật giáo tại Việt nam, V́ việc này mà Sư bà đă phải viết một bức thư trên, sau sự kiện này, Bửu Hội về Sài g̣n thăm cha là cụ Ưng Úy đau nặng do xuất huyết tiêu hóa đợi ngày giải phẩu tại Bênh viện Chợ Rẫy do BS Elmore làm trưởng kíp mổ. Ông gặp mẹ tại chùa Xá Lợi Ấn Quang, khi chỉ c̣n có sư bà Diệu Huệ, ông, hai người em là Bửu Đề và Á Nam cùng một đôi vợ chồng người em họ là ông bà Châu văn Thành, ông Bửu Hội đă quỳ xuống dưới chân sư bà chịu sự trách mắng. Bấy giờ ông mới hiểu rơ tất cả sự thật về việc chính phủ đă đàn áp dă man phong trào đấu tranh của Phật giáo…”

 


                               

Mời đọc thêm :

 

1. Phỏng vấn BS Erich Wulff tại Huế tháng 5/2008:

http://thuvienhoasen.org/p58a11519/gap-lai-bac-si-erich-wulff-an-nhan-cua-phat-giao-viet-nam-ngoc-thien

2.  Lễ Phật Đản 1963 tại Huế :  http://giaodiemonline.com/2007/05/bcwulff.htm  

http://thuvienhoasen.org/qd-tuongniem-12.htm

3. Tuyệt thực tháng 5/1963 tại chùa Từ Đàm : http://giaodiemonline.com/2007/06/tuyetthuc.htm

http://www.thuvienhoasen.org/qd-tuongniem-26.htm

4.Tường tŕnh tại Liên hiệp quốc: http://www.thuvienhoasen.org/qd-tuongniem-13.htm

5. Trở lại Việt Nam : http://www.thuvienhoasen.org/qd-tuongniem-27.htm