NHÀ THƠ XUÂN TÂM VIẾT VỀ MẸ
 

 Theo wikipedia

 

 

 

 

, một đề tài thường đem lại sự thành công, trong nhiều bộ môn sáng tác nghệ thuật. Riêng trong lănh vực thi ca, không kể những cây bút thành danh, những người có duyên với thơ, phần nhiều cũng đă viết được những bài về mẹ từ xuất sắc đến đọc được. Phải công nhận một số thơ thuộc chủ đề này, đôi khi có sự lặp lại ngôn từ, h́nh ảnh hoặc cả cách diễn đạt.

 Tuy vậy, người đọc cũng ít khi gặp sự nhàm chán như ở một số đề tài khác. Điều này có lẽ nhờ t́nh thương yêu sẵn có trong ḷng người đọc. Đọc thơ viết về mẹ có lúc như là kiểm chứng ḷng ḿnh, có lúc như là ôn lại, sống với những kỷ niệm, những h́nh ảnh, khó phai nḥa trong tâm tưởng. Tôi đă từng bâng khuâng với Nắng Mới của Lưu Trọng Lư, đă từng thao thức với Ḷng Mẹ của Nguyễn Bính, đă từng trôi nổi với Lời Ru Của Mẹ của Xuân Quỳnh. Và cũng đă từng ứa nước mắt với Mất Mẹ của Xuân Tâm.

 

     Năm xưa tôi c̣n nhỏ 

     Mẹ tôi đă qua đời 

     Lần đầu tiên tôi hiểu 

     Thân phận trẻ mồ côi.

 

     Quanh tôi ai cũng khóc 

     Im lặng tôi sầu thôi 

     Để ḍng nước mắt chảy 

     Là bớt khổ đi rồi...

 

     Hoàng hôn phủ trên mộ 

     Chuông chùa nhẹ rơi rơi 

     Tôi thấy tôi mất mẹ 

     Mất cả một bầu trời.

                         (Lời Chim Non - Xuân Tâm)

 

Bạn thấy rất thân quen với bài ngũ ngôn đơn giản, tuyệt vời trên? Vâng đúng vậy, bài thơ không xa lạ với số đông chúng ta. Xin cảm ơn thầy Nhất Hạnh và đoản văn Bông Hồng Cài Áo thầy viết vào năm 1962.

 

 

Trong đoản văn này, có lẽ v́ quá xúc động khi đọc thơ, khi thả ḷng theo bút, thầy Nhất Hạnh đă quên ghi xuất xứ, tên tác giả bài thơ. Nhưng nhờ vào đoản văn của thầy, bài thơ của Xuân Tâm được phổ biến rộng răi hơn. Rất hy vọng, trong tương lai, nếu Bông Hồng Cài Áo c̣n tái bản, xin những người có ḷng, kính tưởng người mẹ già của nhà thơ Xuân Tâm, không hà tiện một đôi ḍng ghi chú cho thêm phần lịch sự, tri thức.

 

Trích wikipedia :

 

Xuân Tâm (1916-2012) tên thật: Phan Hạp, là một nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến.

Xuân Tâm sinh ngày 1 tháng 1 năm 1916 tại làng Bảo An, xă Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Ông là con trai thứ hai[1] của ông Phan Diêu, một gia đ́nh có truyền thống hiếu học.

Khởi đầu, Xuân Tâm theo học Trường Chaigneau, rồi trường Quốc Học Huế và đậu bằng Thành chung.

V́ nhà nghèo, ông phải nghỉ học, làm thông phán tại Kho bạc Tourane (Đà Nẵng).

Tháng Tám năm 1945, ông tham gia Cách mạng. Sau một năm ở quân đội ông được gọi về làm Ngân khố tỉnh Quảng Nam, sau làm Giám đốc Sở Ngân khố Liên khu V.

Cuối năm 1954, Xuân Tâm tập kết ra Bắc, công tác ở Ban Kinh tế Chính phủ rồi Ủy ban Kế hoạch Nhà nước cho đến khi về hưu.

Tuy nghỉ hưu, Ông vẫn thường họp mặt với các bạn thơ, làm thơ và dịch văn thơ Pháp, đăng trên các báo ở Hà Nội.

Vào cuối đời ông sống trong một căn hộ ở phố Thụy Khê, quận Tây HồThành phố Hà Nội.
Ông mất 16:45 ngày 
4 tháng 2 năm 2012 do tuổi cao.

 

Sự nghiệp thơ.

Thời tiền chiến, Xuân Tâm đă đăng nhiều bài thơ trong các tạp chí, như: Tân văn, Sông Hương, Bạn đường, Thanh niên, Đoàn kết kháng chiến Liên Khu V, Văn, Đại đoàn kết, Tiền phong, Phụ nữ Việt Nam...

Năm 1941, ông cho xuất bản tập thơ Lời chim non, trong đó có nhiều bài ông sáng tác từ năm 1935, tức lúc ông 19 tuổi.

Trong tập thơ này có bài "Nghỉ hè", là bài thơ đă đoạt giải Nhất trong cuộc thi thơ của báo Bạn đường, và sau đó cũng đă được chọn vào sách giáo khoa văn cấp tiểu học.

Ngoài tập thơ Lời chim non, ông c̣n có tập thơ: Hương giữa mùa, Hoa cuối mùa...[2]

 

 

 

Nhận xét :

 

Đọc tập thơ đầu tay Lời chim non, tác giả sách Thi nhân Việt Nam, đă ghi lại cảm nhận của ḿnh như sau:

Tôi thấy rơ Xuân Tâm, người học tṛ Quảng ấy, có phải ḷng một cô gái Huế không? Nhưng cảnh Huế cũng là một cô gái và cô gái này đă quyến rũ ḷng non trẻ của Xuân Tâm.

Mặc dầu cảnh Huế cơ hồ Xuân Tâm không nói đến, không khí sông Hương núi Ngự vẫn mang mác trong thơ Xuân Tâm. T́m kiếm Xuân Tâm hoài, tôi chỉ thấy một ít Xuân Diệu, một Huy Cận không buồn mênh mông, một xứ Huế không có cái bâng khuâng của Phan Văn Dật, cái vẻ tài hoa của Nguyễn Đ́nh Thư, cái dáng non yếu của Mộng Huyền, cái vẻ ngây thơ của Thu Hồng, cái ẩn ước của Thanh Tịnh...

Quả có thế. Vui hay buồn ở Xuân Tâm đều có vẻ dịu dàng vừa phải...[3]

Trong bộ sách Việt Nam thi nhân tiền chiến, cũng có đoạn viết:

Lời thơ Xuân Tâm thật hồn nhiên, trong như thủy tinh, sạch như băng tuyết. Đọc thơ ông, tôi cứ ngỡ như chính ḿnh vừa phát thanh lên tiếng nói của ḷng ḿnh, và có lẽ của đa số các bạn...khi hồi tưởng lại tuổi học sinh...

...Tập thơ "Lời chim non", không phải là những lời dại khờ trong t́nh ái, mà là những ư thơ hướng về thế giới của tuổi thơ...[4]

 

Thơ Xuân Tâm

Nghỉ hè

(trích)

Sung sướng quá, giờ cuối cùng đă đến

Đoàn trai non hớn hở rủ nhau về

Chín mười ngày nhảy nhót ở miền quê

Ôi tất cả mùa xuân trong mùa hạ.

Một nét mặt trăm tiếng cười rộn ră

Lời trên môi chen chúc nối ngh́n câu

Chờ đêm nay, sáng sớm bước lên tàu

Ăn chẳng được, ḷng nôn nao khó ngủ.

Trong khoảng khắc sách bài là giấy cũ

Nhớ làm chi – Thầy mẹ đợi, em trông

Trên đường làng huyết phượng nở thành bông

Và vườn rộng nhiều trái cây ngon ngọt.

...

(Lời tim non)

 

Mẹ Tôi

(trích)

Mẹ tôi mảnh dẻ thấp người

Từng nghèo mà vẫn nụ cười trên môi.

Suốt đời vất vả ngược xuôi,

Nuôi năm con được nên người lớn khôn.

Từ b́nh minh đến hoàng hôn,

Ngày ngày cực nhọc đâu c̣n nghỉ ngơi.

Mưa dầm thấm ướt áo tơi,

Rét run thấm cả vào người Mẹ tôi.

Giờ đây nhớ lại bồi hồi,

Nhớ trời xứ Huế, nhớ thời xa xưa.

...

(Hoa cuối mùa, 1989)

 

 

 

 

Chú thích :

1. ^ Cha mẹ Xuân Tâm có ba trai là Phan Lai, Phan Hạp, Phan Viên và một gái là Phan Thị Hồng Hạnh. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các con ăn học thành tài, cha mẹ ông đă phải bán ngôi nhà và một sào đất vườn ở Bảo An, đưa tất cả gia đ́nh ra Huế, dựng một ngôi nhà tranh bên trường Quốc Học Huế, nấu cơm tháng cho học sinh. Theo: [1].

2. ^ Căn cứ theo mấy chữ ghi trong ngoặc ở cuối những bài thơ của ông được giới thiệu trên website Phan tộc Bảo An. Nhưng không rơ ông có tất cả bao nhiêu tập thơ, và ngoài tập "lời tim non", c̣n có tập nào đă được xuất bản nữa hay chưa.

3. ^ Hoài Thanh – Hoài Chân, Thi nhân Việt Nam. Nxb Nguyễn Đức Phiên, 1942 (Nxb Văn học in lại năm 1988, tr. 183).

4.  ^ Nguyễn Tấn Long- Nguyễn Hữu Trọng, Việt Nam thi nhân tiền chiến (quyển hạ). Nxb Sống Mới, Sài G̣n, 1969, tr. 342.