MÙA THU NHA TRANG

 

Quách Giao

 

 

 

ó người bảo rằng Nha Trang chỉ có hai mùa: nắng và mưa. Tháng giêng, tháng hai âm lịch thỉnh thoảng có mưa từng trận nhỏ. Đó là mưa xuân. Tháng ba, tháng tư và tháng năm thường có mưa giông. Tháng sáu tháng bảy trời thường nắng gắt để rồi hai tháng tám và chín, khí trời chuyển sang thu. Tháng mười và mười một trời mưa nhiều. Tháng chạp có mưa phùn rồi chuyển sang xuân.

Khí trời như vậy song ḷng con người rung cảm trước bốn mùa không như nhau. Nhất là đối với mùa thu. Ở phương Bắc khi bầu trời vần vũ mây, lá ngoài đường rụng nhiều và trời thoảng gió heo may th́ bóng dáng mùa thu lại về. Nha Trang cảnh tượng này ít khi xăy ra mà chỉ thoáng hiện một vài nơi. Đó là nơi sông Cái và đầm Xương Huân.

 Sông Cái c̣n có danh nữa là sông Cù, phát nguyên từ hướng tây chảy qua các địa phương Diên Khánh và Vĩnh Xương rồi đổ ra cửa Đại Cù Huân. C̣n sông Lô là sông nhánh của sông Cái lại chảy ra biển nơi cửa Bé có tên là Tiểu Cù Huân. Dân cư chài lưới th́ sống tập trung tại hai cửa sông Đại Cù Huân và Tiểu Cù Huân.

 

Biển Nha Trang

 

Thuở trước, con sông Cái Khánh Ḥa có tên là Ja Trang.( Tiếng Chăm: Ja có nghĩa là sông và Trang là nghĩa là lau). Ja Trang có nghĩa là Sông Lau. Và Nha Trang là tên được chuyển sang tiếng Việt để gọi tên thành phố có con sông Lau chảy qua trước khi ḥa nước vào vịnh Cù Huân.. Nh́n cảnh mà đặt tên. Ngày xưa khi con sông Cái c̣n nguyên sinh, hai bên bờ lau sậy mọc đầy chạy dài từ tận nguồn xuống đến biển. Và mùa thu hoa lau trổ trắng đôi bờ, chập chờn trước gió. Khi qua địa phận Nha Trang sông lại uốn ḿnh bên dăy núi Cù Huân ( tiếng Chăm là Kauhara) rồi mới đổ ra biển. Cây cối trên sườn non mọc đầy và lá mùa thu vàng đỏ cả  một vùng. Cảnh vật thiên nhiên ḥa hợp với khí trời tạo dáng mùa thu cho Nha Trang. Con sông Nha Trang được người dân địa phương yêu mến và khách du quan luyến lưu v́ h́nh ảnh của mùa thu đă được lưu h́nh trong văn học.

 Năm 1905, ba nhà chỉ sĩ Phan Chu Trinh, Trần Quư Cáp và Huỳnh Thúc Kháng từ Quảng Nam vào Nam để vận động phong trào Duy Tân, có ghé lại Nha Trang. Nhân một buổi đến thăm hang ông Bưởi (nằm trên bờ sông Nha Trang nơi gần tháp Bà Thiên Y A Na) chí sĩ Trần Quư Cáp có hai câu thơ tả sông Nha Trang :

 

Lưỡng ngạn vi lô trường đáo hải

Tứ biên hoàng diệp dục vi thu.

Thi sĩ Quách Tấn đă dịch:

Trắng lợp đôi bờ lau tới biển

Vàng bay bốn phía lá gieo thu.

 

Và khi nói đến Nha Trang th́ người dân địa phương, những người yêu văn thơ lại nghĩ ngay đến con Sông Lau với mùa thu chập chờn bóng hoa lau trắng giữa cảnh trời đầy lá vàng phơi phới như gieo đón mùa thu sang.

 Trong ḷng thành phố c̣n có một cái đầm tên là Đầm Én. Giới văn học gọi là Cù Đàm. Đầm nằm trong lănh địa của phường Xương Huân nên c̣n có tên gọi thường trực là Đầm Xương Huân. Bây giờ đầm được lấp đi để xây cất chợ: Chợ Đầm Nha Trang. Trước đây đầm là một thắng cảnh của thành phố Nha Trang. Nhất là về mùa Thu. 

Sự tích thành lập đầm được gắn liền với núi Sinh Trung. Nguyên thuở sơ khai vùng này có một con cù nằm ngủ triền miên trong ḷng đất. Khi bà Thiên Y A Na giáng trần th́ sấm chớp nổi lên, đất trời rung chuyển. Con cù tỉnh giấc vùng dậy bơi trở về biển Đông, để lại nơi chỗ nằm một đầm sâu rộng thông ra sông biển bên cạnh một ngọn núi đá hoa cương đứng soi ḿnh bên bờ đầm. Núi có tên là Cù Lĩnh và sau này lấy tên núi Sinh Trung,. Khách hàn mặc gọi cảnh đó là Bạch Tượng quyện hồ.

 

 

Thật ra đầm do con sông Cù tạo thành. Thuở trước ḍng sông Cái rộng lớn, lưu lượng mạnh nên khi mùa lũ, nước không kịp chảy ra biển xoáy vào nội địa tạo thành đầm Cù. Theo năm tháng ḍng sông dịu dần và các cồn cát, cồn đất được tạo thành giữa gịng sông thành Cồn Dê, Cồn Giữa. Ḷng đầm lặng yên và nước lên xuống nhẹ nhàng với triều nước. Bùn dần dần tích tụ và lau sậy mọc um tùm chung quanh bờ. 

Bờ đầm xây đá hoa cương từ đáy đầm lên đến mặt đường. Hai con đường Bến Chợ và Nguyễn Thái Học bao quanh mặt đầm. Trên bờ có trồng liễu và đặt ghế đá cho du khách ngồi ngắm cảnh. Nước đầm theo ngọn triều lên xuống khi đầy, khi vơi. Lúc nước lênh láng mặt hồ th́ cảnh trông rất ngoạn mục. Những chiếc thuyền chở đầy cỏ xanh nối tiếp nhau vào bến, chậm chậm êm êm không một tiếng la, không một tiếng động. Trên mặt đầm từng vệt nước kéo dài theo đáy thuyền như những dải lụa trên nước. Về mùa thu, thuyền đi trong mưa phùn, quang cảnh mờ mờ như tranh thủy mạc vừa mới phát họa. Nhà cửa bên đầm thưa thớt, phần nhiều có vườn bao quanh, đa số thuộc thành phần công chức, tư chức, hưu trí, nên vườn hoa thường nở rộ quanh năm. Hoa trồng nhiều nhất là cúc. Mùa thu cúc nở vàng cả các khu vườn dọc theo đường Bến Chợ, đường Nguyễn Thái Học (Ḷ Heo). Cảnh mùa thu ở đầm Xương Huân đă đi vào văn thơ :

 

Sân hoa phơi phới mưa hoàng cúc

Thuyền cỏ hiu hiu gió bích đầm

(Đọng Bóng Chiều. QT)

 

Những đêm trăng trời ấm, lên trên đồi Sinh Trung nh́n xuống phía đông th́ cảnh vừa mờ vừa tỏ, lớp ẩn lớp hiện, những ngôi nhà đă cổ kính trông thêm cổ kính, những cảnh vườn phong lưu càng thêm phong lưu. Mặt đầm chỗ đọng như rong phủ, chỗ sáng như bạc xuy và vầng trăng nổi giữa đầm như một quả châu lóng la lóng lánh. Vậy cho nên khách đến viếng thăm Nha Trang mùa hạ th́ ưa nằm nơi băi biển c̣n mùa thu th́ thích ngồi trầm ngâm bên cạnh đầm. 

Buổi chiều thu để dành cho những đôi t́nh nhân ngồi bên nhau trên ghế đá nh́n mây soi bóng, nh́n dáng núi Sinh Trung chập chờn trên sóng nước để nhận thấy rằng bầu trời lẫn với t́nh yêu thu gọn lại trong một không gian vừa đủ ấm cho đôi lứa. T́nh yêu trước biển cả mênh mông ḥa lẫn với hương nồng của muối mặn là t́nh yêu của tuổi trẻ đang say sưa, đang ước mơ những bao la rộng mở. Ngồi trước biển cả là để trải ḷng với thiên nhiên. Ngồi bên đầm vào lúc chiều thu để cảm nhận thêm t́nh tứ vào hồn. 

Buổi chiều ṿm trời đầy chim én. Trời trong mát th́ én lượn cao, trời âm u th́ én bay là là xuống thấp. Trong màn sương mưa thu thấp thoáng đôi cánh én chập chờn trên mặt nước hay mờ nhạt giữa ḷng trời. 

Đó là cảnh thu ngày trước. Bây giờ hương vị thu chỉ c̣n đọng lại nơi biển Nha Trang : 

Biển Nha Trang vào buổi sáng, bầu trời thấp thoáng bóng mây thu. Sóng chập chờn vỗ nhẹ nhàng lên bờ cát. Nước trong và độ ấm đủ làm dịu ḷng người. Biển mùa hạ th́ mát. Tắm buổi sáng th́ đủ thời gian để ôm trọn cái mát mênh mông vào ḷng. C̣n sáng mùa thu th́ độ nồng ấm đủ đền bù cái lạnh của buổi sáng mai thức dậy đi bộ từ nhà đến biển.. Bơi trong nước biển sáng mùa thu, người tắm biển cảm nhận được làn nước ấm đến từ ḷng biển xa xôi. Hơi ấm chan ḥa khắp nơi, trên ngọn từng đợt sóng nhẹ và lớp cát mịn màn dưới chân. Bơi trong làn nước ấm ta như đang bơi giữa gịng thu. Mùa thu ở Nha Trang như đang tụ về biển cả, như đang e ấp dưới làn da và như đang nối liền con người với vũ trụ.

Bơi và lặn hụp trong hơi thu ấm của biển Nha Trang vừa đủ để chờ mặt trời bắt đầu chói sáng. Người tắm biển tận mắt ngắm được nắng thu vàng trên bờ biển Nha Trang. Những ngôi khách sạn dọc theo bờ biển được mặt trời chiếu sáng rực rỡ. Những tấm cửa sổ nhấp nháy long lanh. Những bức tường vôi trắng chói chang ánh nắng. Riêng khu vực viện Pasteur Nha Trang sau dẫy cây bàng lá non xanh đậm, các bức tường sơn màu vôi vàng nhạt, yên tỉnh đằm thắm trong sắc nắng dịu vàng. Màu vàng của nắng mùa thu như tụ đọng lại nơi đây. Trong sắc thu vàng có độ ấm của biển nồng, của nắng thu, và của t́nh người Nha Trang.

 

  

 

Khi rời ḷng biển lên bờ, người tắm biển như thoát từ vùng ấm để bước vào một không gian tràn đầy khí lạnh dưới ngọn gió heo may thổi từ vùng núi xa xôi đến.. Một cái lạnh hơi se se, một hơi lạnh không khiến phải rùng ḿnh. Hơi lạnh của cơn gió heo may, gió mùa thu của Nha Trang. Cái lạnh vừa đủ để người đi tắm biển choàng vội tấm khăn tắm như sợ làn hơi ấm của biển khơi tan đi mất.

Có ai muốn đi t́m mùa thu Nha Trang giữa cái không khí nhộn nhịp này th́ xin hăy leo lên tháp Bà Thiên Y A Na lúc chiều hôm để nh́n ngắm cảnh con sông Cù chỉ c̣n thấp thoáng bóng hoa lau ch́m trong sương với hương thoảng lá vàng gieo thu trong câu thơ cổ của chí sĩ Trần Quư Cáp. 

C̣n cảnh thu Cù Đàm đă theo mây ráng đi về quá khứ. 

Nếu thực tế hơn th́ xin hăy đi tắm biển vào lúc rạng đông để cảm nhận được hơi ấm của mùa thu Nha Trang đang ôm ấp lấy biển trời vịnh Cù Huân.

 

Nha Trang năm Đinh Dậu (2017)

 QUÁCH GIAO

 


 

 

 

Xin mời đọc những bài viết liên quan :

 

Thơ Lê Triều Phương : http://giaodiemonline.com/2017/02/letrieuphuong.htm

Thi sỹ Quách Tấn và thiên nhiên- Lê Triều Phương

Khoảng giữa thập niên 1980 chúng tôi được hầu chuyện cùng thi sỹ Quách Tấn. Câu chuyện xoay quanh lănh vực làm việc của tôi tạm gọi là “Bảo vệ ...

Quách Tấn và thơ mới - Quách Giao

Thời tiền chiến (1930-1945) phong trào thơ mới đă nổi lên một cách rầm rộ. Thơ cũ vẫn có mặt trên thi đàn song có phần kém thế. Quan niệm ...

Quách Tấn và chùa Ông Núi : Đi t́m lại đám mây trắng trên mái chùa xưa - Thích Phước An

Cách làng quê tôi chừng năm cây số có một ngôi chùa dù có tên chính thức là chùa Linh Phong, nhưng người dân sống quanh vùng núi này từ ...

Quách Tấn và chùa chiền - Trần Thị Phong Hương

Quách Tấn không những làm thơ mà c̣n viết văn nữa. Những tác phẩm văn xuôi của ông phần lớn đều có một phong thái đặc biệt. Viết về lịch ...

Đạo Phật đối với vấn đề phát triển lâu bền và bảo vệ môi trường - TS.Lê Văn Tâm

Hiện nay thế giới đang đứng trước nhiều sự việc và hiện tượng có tác động toàn cầu. Chúng cũng là những thách thức lớn đối với Đạo Phật và ...