NHỮNG BÀI B̀NH THƠ LÊ TRIỀU PHƯƠNG

(PHẦN 2)
 

Quách Giao

 

 

 

 

1. 4. Một bài Thơ Đường Luật

Lê Triều Phương không chuyên về thơ luật Đường song khi đă làm thơ luật th́ bài thơ niêm luật rất chuẩn. Sau đây là một bài thơ làm trước khi nhập viện:

Vào Bệnh Viện:

Giường nằm neo đọng bóng thời gian

Ngày lửng lơ trôi quặn ruột gan

Đau sốt hoành hành tâm chẳng lặng

Giật co liên tiếp giấc không an

Khắc thiền hơi thở len tà niệm

Giờ quán châu thân quyện ác duyên

Bạn đến hôm nay tràn hạnh phúc

Tâm tư ửng ánh đạo huy hoàng.

Rằm tháng tư năm Đinh Hợi (31/5/2007)

 

Đây là một bài thơ làm theo luật bằng vần bằng. Niêm luật rất tề chỉnh Vần bỏ thuận và hai câu trạng luận rất chỉnh đối.

Bài thơ đi vào đề bằng hai câu:

 

Giường nằm neo đọng bóng thời gian

Ngày lửng lơ trôi quặn ruột gan

 

Cho người đọc thấy người bệnh đă chịu đau đớn cùng với thời khắc dường như không trôi đi . Neo đọng bóng thời gian là một h́nh ảnh vô cùng sinh đọng, là một h́nh tượng rất thơ và rất gợi. Bóng thời gian chớ không phải thời gian cho nên nhà thơ neo bóng thời gian để giữ lại những kỷ niệm đă qua. Bóng thời gian là h́nh ảnh, c̣n thời gian là giờ khắc của con bệnh đang chịu đựng nỗi khổ đau v́ cơn bệnh hành hạ

 

Đau sốt hoành hành tâm chẳng lặng

Giật co liên tiếp giấc không an

 

Cặp trạng diễn tả rất sáng tỏ đề bài. .

 

 Khắc thiền hơi thở len tà niệm

Giờ quán châu thân quyện ác duyên.

 

 Cặp luận lại hướng người đọc đi sâu vào tâm thức của bệnh nhân

Cặp trạng, luận đă nói lên được cuộc đấu tranh với bệnh tật vừa với xác thân vừa với tâm thần của tác giả. Thắng được cơn đau nhờ ỏ sự tin tưởng nơi tâm đạo và t́nh nghĩa gia đ́nh,bạn đồng tâm đồng đạo:

 

Bạn đến hôm nay tràn hạnh phúc

Tâm tư ửng ánh đạo huy hoàng.

 

Nhờ ở một ḷng tin vào thơ vào đạo mà Lê Triều Phương đă vượt qua được những giờ phút nguy ngập của cơn bệnh nan y. Cũng do sự quyết tâm tin tưởng vào Đạo vào cuộc đời đáng sống này mà trên giường bệnh, trong những ngày an tịnh nhà thơ đă viết được cuốn H́ Kư của cuộc t́nh duyên ơi đất khách quê người: Nụ Hôn Đầu Nhà Xuất Bản Hội nhà văn ấn hành năm 2007.

Đọc bài thơ Vào Bệnh Viện, người đă từng làm thơ Đường luật tưởng chừng như gặp được tri kỷ trong vườn thơ xưa. trong lănh vực Thơ Đường luật.  Lê Triều Phương có thể ung ung  ngồi nói chuyện cùng các thi hữu trên chiếc chiếu thơ Đường luật.

 

Quách Giao

 

 

2. 5. Hai Bài Thơ Viết Về Mẹ

  Trong tập thơ Mộng Ngân Sơn của nhà thơ Quách Tấn có bài:

 

Nhớ Mẹ

 

G̣ thu cam chín tới

Ḷng mẹ ngày con đau

Ngọt ngon đời chưa báo

Trời hôm thương bóng dâu

 

Cuối tập thơ nơi phần ghi cước chú thi sĩ đă ghi:

Cam chín tới : Lúc nhỏ, một hôm tôi ốm nặng, thèm cam. Bà thân tôi phải đi t́m nơi xa mới có được một quả vừa chín tới. Tôi thích quá ôm vào ḷng, muốn ăn nhưng lại tiếc. Bà thân tôi biết ư, liền xẻ làm đôi, một nửa lột cho tôi ăn, một nửa để úp trên dĩa đặt bên giường tôi nằm. Nhân trông thấy dăy g̣ dáng tṛn tṛn, cỏ thu nửa vàng nửa xanh, nhớ đến cam lúc nhỏ mà chạnh ḷng.

 

Ḷng mẹ thương con thiết tha vô tận. Biết con thèm cam trong lúc đau yếu nên không quản đường xa lặn lội t́m mua cho được trái cam ngon cho con. Thấy con vừa thèm ăn, vừa thích ngắm cam, mẹ đă chợt nghĩ ra một phương thức làm vừa ḷng cả hai: một nửa để ăn, một nửa để ngắm.

Tấm ḷng của mẹ, người con nhớ măi suốt đời. Ngắm nh́n mùa thu cỏ vừa xanh vừa vàng mà liên tưởng đến h́nh ảnh thân yêu thuở bé mà nghẹn ngào:

 

Ngon ngọt đời chưa báo

Trời hôm thương bóng dâu.

 

Nhân cảnh g̣ thu mà nhớ đến ḷng mẹ

Lấy cảnh bóng dâu lúc chiều hôm để thương tiếc mẹ. Mẹ đă sớm ra đi để lại cho con những thương nhớ không bao giờ nguôi.

Bóng dâu là bóng của nương dâu, nơi mẹ c̣ng lưng suốt năm tháng để hái lá nuôi tằm, kéo kén ươm tơ dệt lụa. Ngàn dâu xanh ngắt một màu đó là màu của quê hương, màu của h́nh dáng mẹ lận đận cùng với bóng chiều. Bóng dâu c̣n nói đến cảnh già. Ở bên Trung quốc xưa kia một nơi về hướng Tây có một ḥn núi mọc đầy cây tang, cây du. Người dân thấy mặt trời lặn về phía núi ấy nên dùng 4 chữ “tang du văng cảnh” để nói đến cảnh già.

Tôn Thọ Tường có câu : “Vui cảnh tang du một chữ nhàn “ trong bài “Đĩ già đi tu” để nói về cảnh già.

Bài thơ của Quách Tấn chỉ ngắn gọn trong 4 câu mà chuyển tải được nỗi ḷng thương nhớ mẹ, gợi lên sự man mác buồn của một người con .

 

Mỗi người trong chúng ta đă có và sẽ có khoảng đời nhớ mẹ. v́ trong chúng ta luôn luôn có những kỷ niệm thân thương về mẹ.Lê Triều Phương cũng vậy. Trong tập thơ Sương Cỏ Sông Thuông do Nhà Xuất Bản Trẻ xuất bản có bài thơ:

 

T́nh Mẹ

 

Mẹ gọi con ra sân

Chỉ quả măng cầu muộn

Má tươi ánh nắng hồng

Đọng đưa cành gió động

 

Da ửng phấn hồng nhạt

Lên màu vừa chín cây

“Nó đợi con về đó

Mẹ hái, con ăn ngay

 

Mẹ vội lấy sào dài

Tay khèo tay đón bắt

Trông nhuyễn gọn làm sao

Như thuở c̣n son sắt

 

Mừng mắt mẹ sáng tỏ

Vui, sức mẹ “c̣n gân”

Ôi muôn vàn hạnh phúc

Mẹ tặng nỗi an tâm

 

Măng cầu thơm ngọt lịm

Hương vị nào so bằng

T́nh mẹ thương trời biển

Vĩnh hằng với tháng năm.

 

Tóc con tiêu lẫn muối

Đầu mẹ trắng tinh bông

Ḷng thương con vẫn thế

Như thời c̣n ẵm bồng.

 

Bài thơ của Lê Triều Phương là bài thơ nói lên t́nh Mẹ khi con ở xa về và :

Tóc con tiêu lẫn muối

Đầu mẹ trắng tinh bông

 

Tuổi đă già rồi song t́nh vẫn như thời con c̣n thơ dại. Từ  trái cam của mẹ khi con đau đến trái măng cầu thơm mùi hội ngộ chúng ta cảm được  t́nh mẹ vẫn một màu xanh của trời, sắc thắm của biển. Bao la và ngát ngát muôn trùng. Dù ở vào một góc độ nào, một thời gian nào th́ t́nh mẹ vẫn đẹp, vẫn thắm, vẫn như ngưng đọng  sắc xanh thẳm của bầu trời. Trái cam, trái măng cầu là sự vật gây xúc cảm, chính tấm ḷng của mẹ, chính niềm yêu thương con của mẹ mới là chất liệu làm cô đọng măi t́nh thương trong ḷng con:

 

T́nh mẹ thương trời biển

Vĩnh hằng với tháng năm.

 

Những ḍng thơ chơn chất này hợp với t́nh yêu của tác giả đối với mẹ. Ngày vui hội ngộ sau bao nhiêu năm tháng cách xa vời vợi muôn trùng có biết bao nhiêu là tŕu mến, biết bao nhiêu là thân thương th́ người khách lạ sẽ không thấy cảm động khi mẹ hái trái cho con ăn. Song có biết được là thuở c̣n thơ ấu tác giả đă sống trong t́nh thương yêu của mẹ nơi vườn quê đầy hạnh phúc và mến thương.. Suốt mấy mươi năm xa nhà, xa tổ quốc, khi mái đầu đă điểm sương nhà thơ mới trở lại mái nhà xưa ngôi vườn cũ và người mẹ già “mái tóc như bông” Cảnh hái trái cho con như h́nh ảnh ngày xưa vẫn c̣n ngưng đọng đâu đây , nên tác giả tràn đầy hạnh phúc dang tay đón nhận tấm ḷng của mẹ như thuở ngày c̣n ấu thơ.

Hai bài thơ của hai hoàn cảnh nhưng lại cùng chung một tấm ḷng.

Mùa Vu Lan là mùa để chúng ta nhớ về mẹ

Hai nhà thơ đă dâng hai đóa hồng tươi đẹp  lên bàn thờ mẹ trong mùa báo hiếu .

 

Quách Giao

 

 

3. 6. Ba Chúng Ta Tắm Sông Thuông

 

Ngâm ḿnh nước ấm sông Thuông

Bốn mươi năm lẻ t́nh vương bến này

Hỏi chi ai tỉnh ai say

Ta lo kỳ cọ bụi dày tấm thân

Tóc huyền rồi tóc hoa râm

Gội ḍng trong mát ngâm xanh biển trời

 

Hôm nay trời đă cuối hạ mà Nha Trang vẫn c̣n nóng bức. Nhớ đến bạn và quê hương của bạn. Nhớ quê bạn với nhiều kỷ niệm thuở c̣n là học sinh. Có biết bao là mảnh ḷng. Nơi ấy có một ḍng sông. Kỷ niệm về một ḍng sông nơi quê hương nào cũng  nao nao niềm thương nhớ. Nhưng quê hương bạn lại có một ḍng sông gây nhung nhớ cho bạn và cho những người bạn của bạn. Đó là con sông Thuông. Chắc chắn là tên con sông Thuông không có trên bản đồ của tỉnh Ninh Thuận. Thôn Thuận Ḥa duy nhất chỉ có bến Thuông là bến trầu nơi quê hương bạn. Những vườn trầu của thôn Thuận Ḥa nằm sát mé sông, mỗi buổi sáng thuyền ghé lại chở trầu xuôi về Phan Rang bán cho bạn hàng. Bến  trầu có tên gọi là bến Thuông.

Bạn bè của bạn thấy tên bến Thuông đẹp và thơ mộng nên gọi luôn con sông này là sông Thuông. Thật ra nó có tên trên sách vở là con sông Dinh. Thường ở tỉnh nào có dinh của phủ huyện đóng bên bờ sông th́ gọi tên con sông đó là sông Dinh ( con sông có dinh phủ huyện đóng trên bờ) Phan Rang có con sông Dinh, Khánh Ḥa cũng có con sông Dinh ở Ninh Ḥa v́ xưa kia trên bờ sông có dinh B́nh Khang đóng. Rất nhiều nơi có tên sông Dinh.

 

 

 

Cho nên chỉ có trong ḷng chúng ta là có con sông Thuông, con sông của t́nh bạn bè thuở c̣n là học sinh.

Gọi con sông Thuông là con sông t́nh bạn v́ con sông này có một bến Thuông mang nặng nghĩa t́nh, thơm vị trầu xanh mới hái và kỷ niệm xanh ngát mùa hè. Gọi mùa hè v́ ḍng sông này đă tắm mát chúng tôi vào các mùa hè nghĩ học cùng nhau  từ Nha Trang về bến sông Thuông để được trần truồng cùng nhau tắm mát dưới ḍng sồng không sâu song cũng đủ cho nước ngập lên đến nách. Từ Nha Trang chúng tôi đáp xe hỏa , mang theo xe đạp, xuống ga Tháp Chàm rồi đi tiếp xe đạp đến bến sông cùng  nhau lôi qua bến Thuông rồi vào nhà bạn.

Tôi c̣n nhớ những buổi lội sông, nước không sâu và cũng không cạn nên để tránh sự ướt áo quần chúng tôi đều cởi hết quần áo rồi vác xe đạp lên vai lội tồng ngồng qua sông cười nói vui vẻ dù bên bờ sông có các cô thôn nữ đang ngồi rửa trầu hay giặt áo quần.

Một đôi khi có bạn gái cùng học đi theo chơi, chúng tôi vẫn cứ tự nhiên lội qua trước và để cho ban gái tùy tiện lội sang sau. Chúng tôi lại  bày mưu cho các chị cách tránh ướt áo quần và tự nhiên về thẳng nhà bạn sau dăy tre rậm ven sông. Tuổi thơ hồn nhiên và hạnh phúc như thế đấy.

 

Năm vừa rồi chị Minh Châu từ Mỹ về thăm Việt Nam có nghe tôi nhắc lại câu chuyện lội sông của mấy chị, chị bèn cười nói:

- Xạo hoài, khi đó bọn ḿnh cứ để nguyên quần áo mà lội rồi vào nhà mượn quần áo của chị Mỹ Linh. chị anh Tâm, mà thay. Bây giờ bọn ḿnh là bà nội bà ngoại rồi, nhắc đến thời tuổi trẻ thật là vui, thật là hạnh phúc.

“Tóc huyền rồi tóc hoa râm” chắc chắn là Lê Văn Tâm nói đến các bạn gái rồi v́ bạn trai đâu có ai có tóc huyền đâu?

 

Về chơi ở thôn Thuận Ḥa ngoài cảnh trí thiên nhiên  trên mảnh vườn trầu có đầy đủ trái cây như chuối, ổi, măng cầu, sa bô chê, mít, xoài v,v.. chúng tôi c̣n được thưởng thức mùi vị thơm dẽo và ngọt của bắp luộc Thuận Ḥa. Bắp Ninh Thuận nổi tiếng khắp nơi v́ có vị ngọt, hương thơm và rất dẻo. Nhiều khi vườn không c̣n bắp chúng tôi lại phải chở nhau đi xuống tận Phan Rang mua bắp tươi về nấu để thưởng thức vị bắp dẻo thơm của bến sông Thuông.

Ngoài việc ăn uống vui chơi khắp xóm khắp làng, chúng tôi c̣n được tắm trên ḍng sông quê hương của bạn. Nước sông Thuông không bao giờ cạn dù mùa hè nắng hạn v́ nguồn nước xuất phát từ cao nguyên Đà Lạt. Nước sông trong trẻo và dịu mát vô ngần. Chúng tôi thường nói đùa nước sông mát là v́ ngọn nguồn từ xứ lạnh trôi về.

Buổi trưa, dưới ánh nắng rực rỡ và gay gắt của xứ Phan Rang ( nơi có nhiệt độ nóng nhất và ít mưa nhất nước) việc tắm sông Thuông là một công việc quí báu nhất của con người sống trong nắng gió. Gió thổi cát bay trên băi cát trên sông, gió cũng làm mát thêm khi ta dầm ḿnh trong ḷng sông mát.

Buổi chiều tuy gió thổi nhiều song nhờ nước ấm nên có thích thú riêng. Chỉ cần ngâm ḿnh trong đ̣ng nước, chúng tôi kỳ cọ lưng cho nhau để cùng nói những chuyện tâm t́nh, thầm kín khỏi sợ người chung quanh nghe lén. Ḍng sông thân t́nh trôi êm  và câu chuyện như được lắng ch́m xuống ḷng sông lặng lẽ. Chúng tôi giống như những người lớn tuổi tắm sông để cảm nhận để hưởng thụ những mật ngọt, hương thơm của quê hương dâng tặng. Chúng tôi không bao giờ tắm sông vào buổi sáng v́ có nhiều cô gái ngồi  nơi bến chờ ghe đến chở trầu xuống Phan Rang.

 

Tắm trên ḍng sông Thuông tuy dầm thân trong nước ngọt mà ḷng như ngâm trong hương t́nh của biển thắm Nha Trang. Nha Trang và Thuận Ḥa đối với chúng tôi tuy hai mà một. Cùng một ṿm trời và cùng một tâm t́nh. Quê hương chúng ta trải rộng được nối kết nhờ những mảnh t́nh yêu và kỷ niệm của thuở thiếu thời. Cho nên b́nh bài thơ “Ba chúng ta cùng tắm sông Thuông” của Lê Triều Phương mà tôi chỉ nhắc đến các kỷ niêm lúc c̣n là học sinh của ba chúng ḿnh.

 

Bài thơ đă đưa chúng ḿnh về lại với quá khứ , như giúp chúng ta có lại những cảm giác tắm trên sông Thuông, vui đùa dưới ṿm lá xanh tươi nơi vườn trầu vườn trái cây ngon ngọt. Những ngày xưa thân ái, những ngày xưa chúng ta có chung một mẹ luôn luôn chăm sóc miếng ăn giấc ngủ cho con và bạn của con.

 

Tâm ơi! Châu ơi! và các bạn thuở cùng học chung ở trường Kim Yến, các bạn có cảm nhận được con sông Thuông vẫn chảy măi trong  ḷng chúng ta trong cuộc đời đầy bận rộn riêng tư khiến chúng ta đă  quên nhau v́ xa cách.

 

Quách Giao

 

4. 7. Đóa Hoa Ḷng

 

Đường Thi có câu:

 

Cô điểu bối thu sắc

Vi phàm khai phố yên

 

(có nghĩa là chim đơn côi cơng sắc mùa thu trên lưng. Cánh buồm nhỏ mở khói nơi bến sông.)

Tạm dịch ra thơ:

 

Sắc thu chim chở trên lưng

Khói lam bến mở lưng chừng thuyền đi.

 

Thơ Lê Triều Phương lại có bài tương tự:

 

Một đàn én chở trời xanh

Nghiêng tuôn nắng dịu an lành qua song.

 

Thế giới khách quan đă đồng nhất với thế giới tâm hồn. Thi nhân đă từng có những giây phút đứng trên bờ vực tử sinh. Trong những giây phút mong manh đó sự an lành trong tâm hồn đă giúp cho thi nhân cảm nhận được cảm giác lâng lâng nhẹ trôi theo đàn én chao lượn giữa bầu trời bao la. Cánh én nhỏ nhoi đă chở cả màu xanh của bầu trời. Ḷng thẳm bao la của bầu trời đă mở rộng cho cánh én lượn bay trong niềm hoan lạc. Và cánh én đă nghiêng cánh chia bớt chút nắng an lành cho thế nhân.

Giữa lằn mức tử sinh tâm hồn thi nhân không c̣n phân biệt chủ khách mà chỉ thanh thản trong cơi vô ngă. Do đó sự nhận thức rất vô tư, ngây thơ và trong sáng và tha thiết cảm ơn đời.. Giây phút này ta đă trực ngộ là cuộc đời đă cho ta quá nhiều hạnh phúc, mà ta đă từng hờ hững cho trôi qua. Ta nhiều lúc đă quên dời song đời lại không bao giờ quên ta:

 

Cho ta cuộc sống nhiệm màu

Cho ta lại thuở ban đầu biết yêu.

 

Khởi và kết của bài thơ đă nói lên trọn vẹn ḷng tri ân của tác giả đối với đời.

Cảnh và ḷng đều chan chứa t́nh cảm tri ân. Cảm ơn đời v́ đời đă cho ta cuộc sống. Và cảm ơn cuộc sống đă chan chứa một t́nh yêu. Một t́nh yêu trong sáng, một t́nh yêu nguyên phối mà tất cả mọi người trên thế gian đều có thể đón nhận. Đón nhận bằng chính trái tim của ḿnh. T́nh yêu đă thể hiện bằng nhiều cách:

Khi th́ ẩn trong nụ hôn ban dầu (Nụ Hôn Đầu. Khi th́ bằng tiếng hát muộn màng của con tim (Tiếng hát muộn ).

 

 

 

5. 8. Như Sương

 

 Ḷng hoa

đọng ngọc

lung linh

Thơng tay

soi mặt

thấy ḿnh

sương sương

 

Chiều ngày 14 tháng 11 năm 2007 chúng tôi được  chị Thanh Trúc báo tin anh Lê Triều Phương bệnh trở nặng và xuất viện. Sáng 15 chúng tôi qua chùa Từ Tôn Ḥn Đỏ nhờ sư Chúc Minh  tổ chức một buổi kinh cầu an cho bạn. Sau buổi lễ, thầy Chúc Minh khi biết được chúng tôi sẽ vào Sài G̣n thăm anh Lê Triều Phương bèn giúp tôi liên hệ với sư Thích Huệ Thành tức Đồng Đạo trụ tŕ chùa An Linh phường Thạnh Lộc quận 12 thành phố Hồ Chí Minh nhờ sư tổ chức việc cầu an tại nhà cho nhà thơ Lê Triều Phương. Ngay tối hôm đó sư Đồng Đạo đă đến thăm và tổ chức ngay một buổi cầu an tại nhà anh Lê Triều Phương. Sáng hôm sau chúng tôi vào đến Sài G̣n. Sau khi thăm nhà thơ chúng tôi đến ngay chùa An Linh và được nghe thầy Đồng Đạo kể về mối thiện duyên giữa thầy và nhà thơ.

Sư Đồng Đạo nguyên tu tại chùa Kỳ Viên trên núi Sinh Trung sau lại vào tu trong Nam. Việc trụ tŕ tại chùa An Linh là một kỳ duyên.  Chùa đă trải qua nhiều sư trụ tŕ song măi đến khi sư Đồng Đạo đến mới có duyên trụ tŕ bền vững.

Tại Nha Trang sư Đồng Đạo quen thân với sư Thích Phước An. Trong một dịp về thăm xứ Trầm Hương, sư Đồng Đạo được sư Phước An tặng cuốn kinh Nhập Bồ Tát Hạnh do Nguyên Hiển dịch và Lê Triều Phương hiệu đính. Sau khi đọc xong, sư Đồng Đạo nhận thức có sự uyên bác và tấm ḷng của Lê Triều Phương đối với hạnh Bồ Tát. Đồng thời sư cũng được sư Phước An tặng cuốn sách Quách Tấn thiên nhiên và quê hương của các tác giả Trần thị Phong Hương, Thích Phước An, Trúc Như, Quách Tùng Phong và Lê Triều Phương.

Chiều ngày 15 trong khi đang đọc cuốn Quách Tấn thiên nhiên và quê hương đến đoạn Lê Triều Phương viết về Hoa th́ sư Đồng Đạo nhận được điện thoại  của sư Chúc Minh và chúng tôi về việc nhờ tổ chức cầu an cho nhà thơ Lê Triều Phương. V́ có sự trùng hợp lạ lùng này cho nên sư Đồng Đạo xem việc  đến với Lê Triều Phương là một duyên hạnh ngộ. Ngay tối hôm đó sư Đồng Đạo đến thăm nhà thơ Lê Triều Phương và tổ chức ngay lể cầu an cho nhà thơ. Sau đó là liên tiếp trong 9 ngày, đêm nào sư Đồng Đạo cũng cùng chư vị tăng ni cũng đến cầu an cho nhà thơ Lê Triều Phương. Cơn bệnh hiểm nghèo đă đi qua. Link: http://hoavouu.com/p16a3089/loi-thua-2

 

Nhân trong hai ngày mười bốn và rằm tháng 10 năm Tân Hợi chùa An Linh có tổ chức hai ngày lập trai đàn giảng kinh cho các đệ tử trong vùng, chúng tôi có đến tham gia và nhận được sự vô cùng ưu ái của thượng tọa trụ tŕ đối với một bức tranh thư pháp của nhà thơ Lê Triều Phương. Đó là tranh thư pháp bài thơ Ḷng Hoa. Chúng tôi xin được ngơ ḷng tri ân bằng cách b́nh giải bài thơ này:

“Đây là một bài thơ tư tưởng trong khung cảnh của cuộc đời. Cảnh b́nh minh có sương lóng lánh trong ḷng hoa. Nh́n vào giọt sương nhà thơ chợt thấy h́nh bóng ḿnh. Sương và ḿnh cùng một cảm giác như nhau:

 

Ḷng hoa

đọng ngọc

lung linh

thơng tay

 soi mặt

thấy ḿnh như sương.

 

Cả vũ trụ được thu vào trong giọt sương. B́nh minh cũng là vũ trụ. Ḷng thi nhân ḥa cùng với cảnh b́nh minh. Đẹp và trong sáng, trẻ trung. Sương đọng trong ḷng hoa, cuộc đời đọng trong b́nh minh.

Hai tiếng thơng tay gợi nhớ đến cảnh bức tranh thiền “Chăn Trâu”, Đó là bức tranh “Thơng tay vào chợ”. Sau bao nhiêu ngày  mất trâu, t́m trâu và được trâu, người t́m trâu ngộ ra rằng tất cả đều là vô thường v́ là vô thường cho nên mới có được hành động thơng tay đi vào chợ. Đây là trạng thái an lành trong tâm và b́nh thản trong hành động v́ sau bao nhiêu khổ nhọc lo âu đi t́m trâu, quanh quẩn trong ṿng tục lụy để rồi có một thái độ “thơng tay vào chợ” thật là an tịnh, hào hùng. Vào chợ là chấp nhận cuộc đời sống cùng đời song không sợ cuộc đời khuấy rối..

Khi tay ta cầm lấy sợi dây thừng buộc trâu th́ ta không thể cầm thêm được một ǵ nào khác và như vậy cuộc đời ta chỉ có vỏn vẹn sợi buộc trâu. Và khi ta đă thơng tay th́ ta sẽ có khả năng vô tận cầm giữ bất cứ vật nào nếu ta muốn. Đó chính là ư nghĩa và khả tính của sự không bám víu (vô thủ trước).  Đi xa hơn, khi tâm thức không bám víu hay không bị chi phối bởi tham, sân, si, chấp ngă, hay phiền năo  như vậy ta đạt đến được một tâm thức thanh tịnh.

Khi tâm thức thanh tịnh th́ tự nhiên ta thấy rơ được bóng h́nh của ta và nhận chân được ta là ai.

Thái độ “thơng tay” không phải là thái độ đầu hàng cuộc đời, đầu hàng hoàn cảnh, đầu hàng số phận mà là chấp nhận lấy số phận để sống an vui để vươn lên trên số phận. Thơng tay  không phải là buông xuôi theo số phận mà buông thả tất cả mọi ràng buộc của cuộc đời, mọi vướng bận của thế nhân, buông bỏ tất cả những vật chất tầm thường, bố thí mọi của cải trên trần thế với một tâm an lành. Khi ấy thi nhân mới soi mặt ḿnh vào hạt sương đang long lanh dưới nắng mai, trong ḷng hoa để được thấy  rằng ḿnh cùng sương là một. Sương nằm trong hoa dưới ánh triêu dương cũng như ta đang sống trong vũ trụ.

Nh́n giọt sương trong ḷng hoa là do duyên sinh mà hiện diện để rồi  sẽ tan biến đi trong vô thường. Như vậy thân xác ta rồi cũng như hạt sương kia bây giờ hiện hữu nhưng sau này lại vô thường. Có soi mặt nghĩa là có hành động, và có đối tượng. Từ đó mới có suy tư và nhận thức

Thấy ḿnh như sương là thấy ḿnh trong suốt, thấy ḿnh óng ánh dưới nắng b́nh minh và cũng nhận thức được thân ḿnh cũng vô thường..

Ḷng hoa đọng ngọc lung linh là thế giới hiện hữu của cảnh vật thiên nhiên. Sương đọng thành ngọc trong ḷng hoa v́ trước đây Lê Triều Phương đă có bài thơ

 

 Hóa Ngọc

 

Hơi nước vô h́nh

Đọng giọt sương trinh

Mặt trời vào ẩn

Hóa ngọc b́nh minh

 

Trong bài thơ  Như Sương hai từ lung linh đă ẩn ánh mặt trời. Không tả mà mặt trời vẫn hiện diện nếu người đọc đă xem được những trang thơ của Lê Triều Phương. Hành động thơng tay chẳng những đă tỏ được phong thái an lành của người nh́n ngắm giọt sương mà c̣n gợi nhớ đến h́nh ảnh của bức tranh thứ 9 của tập tranh Chăn Trâu của một vị Thiền sư cổ Trung Hoa. Hạt sương là một vi phân của nước, do hơi nước ngưng tụ. Sự luân lưu từ nước thành hơi bốc lên và ngưng tụ lại thành sương để rồi lại trở về với nước và thành  sương. Sự luân hồi trong thiên nhiên chẳng khác chi một kiếp người của hạt sương khiến cho tác giả nhận chân được sự vô thường . H́nh ảnh một người có tâm thức vô thường nh́n thấy sự ḥa đồng của vũ trụ bằng một h́nh ảnh rất thơ, rất Đạo khiến cho chúng ta động tâm suy nghĩ.

 

Chúng tôi tin rằng sư Đồng Đạo đă thấu hiểu được lẽ vô thường trong bài thơ này nên đă tâm đắc và mong muốn nó được diễn tả bằng các nét thư pháp. Và bức thư pháp đă được thiện hiện ngay chiều hôm ấy để kịp triển lăm vào ngày hôm sau.

 Lặng lẽ ngắm nét bút trong tranh, chúng tôi trực nhận bức thư pháp đă diễn tả cho người xem các trọng điểm của bài thơ. Đó là các từ “Ḷng hoa”, “Thơng tay”, “Soi”, “Sương”. Các từ này đều được viết đậm.  “Ḷng hoa” là nơi chứa đựng những hạt ngọc lung linh. Dẫu biết rằng  đọng ngọc và lung linh là h́nh bóng tuyệt vời của thiên nhiên nhưng cái quan trọng vẫn là ḷng hoa, cái nôi của hạnh phúc. Có “Thơng tay” ta mới có được tâm thức an tịnh để “Soi” ḿnh và để  thấy ḿnh như “Sương”. Những trọng điểm này đến với người viết cũng như người thưởng thức thật là vô t́nh song ngẫm nghĩ kỹ th́ có được cái vô t́nh này cũng là do sự cảm nhận rất xác đáng khi ta hội nhập vào bài thơ bằng chính trái tim ḿnh. Tất cả mọi người đều cảm nhận là chúng ta như giọt sương trong trong ḷng hoa khi tâm chúng ta an tịnh.

Khi tôi tỏ ư ước ao là sau khi triển lăm rồi chúng tôi được sự chấp thuận sư trụ tŕ sẽ cho mượn bức thư pháp này về nhà cho nhà thơ Lê Triều Phương thưởng thức nét bút hào hoa của  sư  Huệ Tâm  và sư Chúc Chí th́ được sư trụ tŕ hoan hỷ tặng ngay (thay v́ cho mượn).

Bài thơ Như Sương đă gặp t́nh tri ngộ.

 

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

 

 Quách Giao

 

 

Phụ lục :  

 

Lời thưa (2) của Lê Triều Phương

 

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật,

 

Năm 2005 nhờ đọc Luận và hiệu đính Nhập Hạnh Bồ Tát của Tôn Giả Tịch Thiên (Santideva) mà chúng tôi thoát qua cơn đau khổ của bệnh ung thư vào thời ḱ chót. Sau một năm rưỡi hiệu đính bản dịch của Nguyên Hiển, tập Nhập Hạnh Bồ Tátđược ấn hành vào đầu năm 2007.

Cuối năm 2007 tôi lại lâm vào t́nh trạng nguy kịch. Nằm thiêm thiếp trên giường bệnh, chúng tôi được nghe quí Thầy, người thân và bạn bè đă tụng kinh cầu an. Cơn đau đă được lời kinh làm êm dịu và tâm hồn chúng tôi được thanh thản an lành. Nhưng v́ lư do nào đă khiến chúng tôi tóm lược Luận Nhập Hạnh Bồ Tát?

Lư do thứ nhất, bên cạnh sự cầu an, có lẽ Kinh Nhập Hạnh Bồ Tát đă tác động vào tôi như ḍng nước Cam lồ tắm mát thân tôi. Sau mỗi lần cầu an như vậy, thân quyến và bạn bè chúng tôi đều nhận định và nhất trí rằng kinh Nhập Hạnh Bồ Tátđă vực tôi dậy sau hai lần đứng trên bờ sinh tử. Nhân đây chúng tôi xin trân trọngcám ơn chư Tăng tại ba Chùa sau đây:

Một là Thượng Tọa trụ tŕ Thích Đồng Đạo và Tăng sĩ Chùa An Linh, Q. 12, TP Hồ Chí Minh. Qúi vị đă cầu an nhiều đợt, mỗi đợt nhiều ngày và có khi 9 đêm liền. Ngoài các kinh khác, cả Luận Nhập Hạnh Bồ Tát cũng được đọc tụng.

Hai là Sư Ông Thích Viên Măn và đệ tử Đại Đức Thích Chúc Minh tại Chùa Ḥn Đỏ, Nha Trang và Thượng Tọa Thích Phước An, Nha Trang.

Ba là Đại Đức Thích Như Hoằng trụ tŕ Chùa Sắc Tứ Thiên Tứ tại Ḥn Đất, Ninh Ḥa, Nha Trang. Ngoài việc cầu chư Phật và Bồ Tát, Đại Đức c̣n cầu Bồ TátThích Quảng Đức cứu độ chúng tôi. Ḥn Đất là nơi ẩn tu của ba vị Thiền Sư đắc đạo.

Lư do thứ hai, 3 khối u lớn dưới da bụng chúng tôi lần lượt tự hủy, dịch theo vết mổ gan cũ thoát ra ngoài. Chúng tôi không c̣n uống thuốc chống đau với liều lượng ngày càng lớn nữa. Chúng tôi vẫn an nhiên chấp nhận không chóng th́ chày, 1 trong 5 khối u c̣n lại có thể kết liễu đời chúng tôi, mặc dù chúng đă teo nhỏ lại hơn xưa.

Mười chương trong Nhập Hạnh Bồ Tát đă toả rộng niềm b́nh an trong những đêm cầu an của bằng hữu. Chúng tôi thầm mong ước rằng nếu tập Nhập Hạnh Bồ Tát gói trọn được trong 3 giờ tụng niệm, mỗi lần trong ṿng 1 giờ, th́ ḷng chúng tôi sẽ vô cùng hoan hỷ, an lạc khi nghe được lời kinh vang vọng và tâm tư thấm nhuần thêm một số lời dạy trong kinh. Và chúng tôi đă dốc tâm làm việc đó. Đây không phải là việc chỉnh sửa mà chỉ là tóm gọn để tiện dụng.

Lư do thứ ba, trong thế giới hiện đại, thời gian sẽ vô cùng quí báu cho nên chúng tôi xin hồi hướng tập Nhập Hạnh Bồ Tát này đến các bạn tuổi trẻ để các bạn tiết kiệm thời gian đi sâu vào thế giới tâm linh an lành của chúng ta.

Thạnh Lộc, 30-02-2008 

Lê Triều Phương 

(TS Lê văn Tâm)

qua đời ngày 12/06/2008.

 

Link: http://hoavouu.com/p16a3089/loi-thua-2 )

 

 

  

6. 9. Một bài thơ nhớ bạn

 

Trong tập thơ Đọng Bóng Chiều của Quách Tấn có bài thơ Ngơ Trúc:

 

Chở nặng buồn thương xe bạn đi

Mây vàng lau bạc bóng sâm si

Ngơ ngoài trúc đổi bao lần biếc

C̣n vướng hoàng hôn lúc biệt ly.

 

Bài thơ diễn được cái t́nh bạn tha thiết lúc chia ly trong cảnh mây vàng, lau bạc bóng sâm si. Cảnh vật đầy thơ mộng.

Lê Triều Phương cũng có bài:

 

Lệ nhỏ nh́n theo anh chị đi

Viếng thăm rồi cất bước chia ly

Con đường lầy lội chen sỏi đá

Đâu nhụt t́nh yêu bạn cố tri

(Ḷng Không Bận Bịu)

 

Lê Triều Phương đau nặng từ phương trời xa về quê hương dưỡng bệnh. Tuổi đă thất tuần và bên giường bệnh chỉ có vợ, và các bạn thân. Bạn đến rồi đi v́ không tiễn đưa được mà chỉ nằm trên giường bệnh nên tâm sự của nhà thơ mới năo nề đến thế. Tuy vẫn biết rằng có tụ rồi phải tan song tâm t́nh của nhà thơ quá bao la và nhạy cảm:

 

Lệ nhỏ nh́n theo anh chị đi

 

Câu thơ thiết tha không kém ǵ câu “Chở nặng buồn thương xe bạn đi” Khi làm bài Ngơ Trúc thi sĩ Quách Tấn vẫn c̣n tuổi thanh xuân cho nên khi ly biệt chỉ buồn thương c̣n đối với Lê Triều Phương th́ tuổi già sức yếu và khi ly biệt chưa chắc đă có ngày gặp lại nhau cho nên chúng ta không khỏi bùi ngùi khi nh́n thấy nhà thơ nhỏ lệ nh́n theo bạn từ biệt ra về. Tâm trạng đau thương này càng bộc lộ trong câu ba:

 

Con đường lầy lội chen sỏi đá.

 

Người ra đi thương cho ngựi ở lại với tấm thân bệnh tật và người ở lại cũng lo lắng cho kẻ ra đi. Con đường lầy lội mà lại chen sỏi đá càng làm cho những giọt nước mắt thương yêu kia thêm tầm tă. Quách Tấn cũng đă thường nói:

 

Người già giọt lệ như sương

Ta già giọt lệ lại thường như mưa

 

Đó là t́nh của một nhà thơ cổ điển mà giờ đây Lê Triều Phương cũng cùng chung một tâm tư, t́nh cảm.

Cho nên cũng cùng chung một cảnh ngộ mà mỗi nhà thơ lại có một cảm xúc riêng tư, một diễn đạt khác biệt v́ mỗi người đều mang một t́nh cảm chân thành.

 

Quách Giao

 

 


 

Xin mời đọc những bài viết liên quan:

 

Thơ Lê Triều Phương - Quách Giao

Lê Triều Phương  (1938- 2008) bước vào vườn thơ văn rất sớm. Nhà thơ đă sống trong môi trường văn học, được gần các bậc thầy như thi sĩ Quách ...

Thi sỹ Quách Tấn và thiên nhiên - Lê Triều Phương

Khoảng giữa thập niên 1980 chúng tôi được hầu chuyện cùng thi sỹ Quách Tấn. Câu chuyện xoay quanh lănh vực làm việc của tôi tạm gọi là “Bảo vệ ...

Quách Tấn và thơ mới - Quách Giao

Thời tiền chiến (1930-1945) phong trào thơ mới đă nổi lên một cách rầm rộ. Thơ cũ vẫn có mặt trên thi đàn song có phần kém thế. Quan niệm ...

Quách Tấn và chùa Ông Núi : Đi t́m lại đám mây trắng trên mái chùa xưa - Thích Phước An

 Cách làng quê tôi chừng năm cây số có một ngôi chùa dù có tên chính thức là chùa Linh Phong, nhưng người dân sống quanh vùng núi này từ ...

Quách Tấn và chùa chiền - Trần Thị Phong Hương

Quách Tấn không những làm thơ mà c̣n viết văn nữa. Những tác phẩm văn xuôi của ông phần lớn đều có một phong thái đặc biệt. Viết về lịch ...

Đạo Phật đối với vấn đề phát triển lâu bền và bảo vệ môi trường - TS.Lê Văn Tâm

Hiện nay thế giới đang đứng trước nhiều sự việc và hiện tượng có tác động toàn cầu. Chúng cũng là những thách thức lớn đối với Đạo Phật và ...