VIẾT VỀ THI SĨ QUÁCH TẤN
 

Trúc Như và Lê Triều Phương

 

 

 

 

Bài 1 : Thơ Quách Tấn: Hoa -  Người - Hạnh phúc

 

Trúc Như Phan Hồng Châu

 

 

Hai người đang th́ thầm bên khay trà ở quán Càfê sân vườn, cạnh bồn nước có ḥn giả sơn; nước rơi nghe tí tách êm đềm.

Ch. nói với Đ. : Anh Tư hôm qua có điện thoại cho ḿnh… câu chuyện  đề cập vấn đề phương pháp tư duy đúng nhờ đó người có thánh trí không mắc kẹt trong lối tư duy “tuyến tính”, tư duy logic của cái trí hay so sánh, phân biệt,như thế là dừng trên hai bến bờ của ta và người , hữu với phi hữu…Có lối sống giản dị.

Là mẹ của hạnh phúc. Phải rời cái chấp “tự ngă”, căn bản của khổ đau.Trong lẽ “dịch biến” của cuộc đời không ai, hay vật ǵ là có cái chủ thể riêng như một khúc cây, một cung điện ..tâm thức của ta thường có định kiến như thế. Ngắm nh́n vào tự ngă là nhốt ḍng sống mênh mông lại nơi cái ao, đầm.

Giờ đây ta  đang yêu hoa, ngắm “hoa” mà “hoa” cũng đang nh́n ta. Không nhờ có gương hoa làm sao biết ta đang hiện thể. Vậy nên khiêm nhường mà nói: Hoa và ta tuy hai mà một , cái một thể nầy có phải dễ thương không? Có phải đi vào cơi hạnh phúc không?

 

Nếu chúng ta dám sống cho cơi “tâm” mà cụ Nguyễn Du có nói trong Kiều ( “chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”  ; trùm ba cơi thiên,địa, nhơn ) không để cái ư thức, cái tâm lí so sánh (so b́) xen vào th́ đời ta vô cùng hạnh phúc. Cho nên có nhà thơ nói : Cho tôi đành si dại cho trọn dạ yêu em

 ( ư thơ Bùi Giáng) và ở Quách Tấn, có câu:

Chén ngọc thu bừng giếng

  Mắt sao lài nở hoa”

 ( Mưa tạnh)

V́ sao ta chưa đạt được phúc lạc? Có phải v́ ta đang phân chia, có một vách ngăn vô h́nh như tấm kính nhựa nào giữa ta và Hoa , giữa ta và Vạn vật đó sao?

Bạn Đ. kể rằng khi cụ thân sinh c̣n sống cứ vào dịp Xuân các cụ hội thơ , chờ Hoa Quỳnh nở lúc canh khuya. Bồn hoa thật to có đến 20-30 đoá, cứ mỗi một nụ hoa khai nhuỵ là gieo vào tâm can các cụ một sự chờ đợi, một sự cảm xúc kỳ diệu như hoa đem đến một sự sống mới; một trời thi ca để rồi vịnh, tác..thưởng  trà ( úm vào ḷng hoa). Cách ngắm hoa như thế  nhà thơ như Quách Tấn có để lại  giai tác:

“Hoa quỳnh sống nửa đêm

Hoa phù dung một buổi

Ngh́n trước tiếp ngh́n sau

Mắt nh́n nhau một tối”

 ( Giọt trăng).

 

Link:  Hoa quỳnh http://www.hoasaigon.com.vn/hoa-tuoi/y-nghia-cac-loai-hoa/y-nghia-hoa-quynh.html

 

Thi nhân nh́n Hoa. Nh́n là để gặp. Gặp là sự đồng nhất trong ḍng sống rồi. Người yêu hoa và gặp hoa qua con mắt của trí của tâm đồng thời gặp tri âm trong tương cảm tương giao; thi hay hoạ như thế th́ thật hạnh phúc. Hạnh phúc là do giao thoa, đồng đẳng.

Sự sống tràn bờ chảy măi từ quá khứ đến vị lai:

“.. phù dung một buổi

ngh́n trước tiếp ngh́n sau”  .

Riêng chúng ta đang chênh vênh v́ :

Nhịp cầu xưa chửa nối

Đôi bờ thương nhớ nhau.”

Và chúng ta đang đau khổ...v́ cái tâm phân biệt ( ta không cùng người).

Biết bao giờ ta với đến đôi cánh  hạnh phúc nơi câu thơ sau đây:

“.. Lần trải nắng huỳnh kim

Ḷng không phân chân ngụy

Ngàn xa đôi tiếng chim”

 ( Bên giàn mướp / Quách Tấn)

 

Trong cái thế giới của minh trí như thế...thân phàm ta đây. hay gỗ đá nơi nầy toàn là linh tri, linh giác của sự sống hằng cữu:

Ẩn ánh cơi từ bi

Xuân sang xuân bốn th́

Nước mây hằng tự tại

Vàng đá chẳng vô tri”

 ( Mơ Đạo / Mây cổ tháp )

Cầu cho tất cả những ai yêu thiên nhiên đều Hạnh phúc-An lạc.

 

Trúc Như Phan Hồng Châu

 

*   *  *

 

 

Bài 2 : Nơi Đâu Cũng Là Quê Nhà

 

Lê Triều Phương

 

 

 

Quê nhà thân thương ở nơi đâu? T́m măi nào gặp mặt. Từ 10 tuổi phải đi ở đậu dưới bao mái nhà của những người chủ xa lạ, tại những nơi chốn không quen. Rồi đâu đâu cũng trở thành thân thương. Năm ba chủ nhà ngỏ ḷng trông cậy, rồi thương mến xem như con.

C̣n quê hương vĩnh hằng ở đâu? Hay đó chỉ là một ước vọng ảo? Chỉ sống và được nuôi dưỡng trong một giấc mơ, trong tưởng tượng. T́m nó ở đâu? địa điểm nào?

Đă đến tuổi sáu mươi. Đâu đâu cũng trở thành đất sống. Sự che chở và đùm bọc, niềm thân thương và tin cậy, nỗi an tâm và an lạc; phải chăng đó là một số thuộc tính của quê hương?

Quê hương trong vui buồn, sướng khổ; quê hương trong hiểu biết, trí tuệ; quê hương với mọi loài, mọi vật cùng sống. Khi đă hoàn toàn hoà nhập nhau th́ c̣n ǵ để thắc mắc, tra hỏi? Lư trí, tư duy nào xen vô.

Con người  có xa quê hương, có nhớ quê hương mới cảm thông được tấm ḷng thi nhân Quách Tấn qua bài thơ Về Thăm Nhà Cảm Tác trong tập thơ đầu tay Một Tấm Ḷng:

Quê người dong ruổi  bấy nhiêu lâu,

Vườn cũ về thăm cảnh dăi dầu!

TRống trải ba gian nhà nhện choáng,

Ngửa nghiêng bốn mặt giậu b́m leo!

Cội tùng bóng ngă sương rơi lê!

Ngơ trúc mây che cuốc dục sầu!

Lẳng lặng bên thềm ôn chuyện cũ…

…Giựt ḿnh ngỡ đến chốn nào đâu?

 

Trở lại thăm triền non khu khai thác đá vôi cạnh thành phố Gosslar/ Bắc Đức. Nơi đây đă cùng sinh viên trồng hàng ngàn cây cảnh quan. Vắng vẻ.  Gió lạnh buốt. Cô đơn.

Ơ ḱa! Hoa ǵ vẫy gọi xa xa…trên dải đất mà chúng tôi đă từng trồng trọt.

Tôi đến gần.

Ôi! Một nhánh hồng “dại”. Mà không. Nó cũng có tên đấy chứ! Rosa camina, tên khoa học. Chao ơi, thật thân thương ấm áp. Cảm giác lẻ loi biến mất. Con tim thanh thản khinh an.

Cảm xúc bồi hồi, những vần thơ chân thật được thốt  ra từ tim:

 

Quê Nhà Nơi Đây

đồi cao

gió rét cắt da

quê nhà thăm thẳm

đường xa

gối chồn!

ai kia?

vẫy gọi triền non

nhánh hồng dại nở

trăm con bướm ngà

mỉm cười

đầm ấm

thiết tha

hôn hoa trân trọng

quê nhà

nơi đây!

 

Ḷng tự nhiên bỗng nhớ đến  những loài hoa dại nơi quê hương đă  nở trọn tâm hồn trong những bài thơ của Quách Tấn :

 

Cánh Hoa Sim

Mưa xửng rừng thêm vắng

Mong t́m một bóng chim

Gió rung cành rụng nắng

Bừng sáng cánh hoa sim.

(Trong Mộng Ngân Sơn)

 

Hoa sim tím chỉ đẹp nơi hoang vắng v́ là một loài hoa hoang dại không hương nhưng ở trong khung cảnh dưới không gian tạnh mưa trong rừng vắng chỉ một ḿnh hoa đơn côi hé nở trong nắng . Cái đơn côi, thanh tịnh này đă  làm cho khu rừng vắng sống động và đầy ư nghĩa.

Trong thơ Quách Tấn phần nhiều  hoa là hoa đồng nội như  hoa rau muống, hoa dú dẻ, hoa cau v.v.. đều gợi đến t́nh quê hương.

 

Như  Mùi Hoa Cau

Vườn xưa muôn cách trở

Phản phất mùi hoa cau

Sương xuống thềm trăng lặng

Đôi trời thương nhớ nhau.

(Mộng Ngân Sơn)

 

Hoa cau,

link:  http://ongbachau.vn/goc-anh/den-phu-tuyet-trang-xoa-trump-cau-gian-vao-top-anh-tuan-c950a20170114040318818.htm

 

Màu Trưa

Nghiêng nghiêng giàn nắng hạ

Hoa mướp trải huỳnh kim

Nương trưa ṿng vơng lá

Âu yếm t́nh đôi chim.

(Giọt Trăng)

 

Quê nhà là nơi chôn rau cắt rốn, là chổ nương tưa thân thương và an tâm,là nơi tin cậy để trở về sau những ngày tha phương…Quê nhà là kư ức, là hoài niệm. Có người nói rằng con người chỉ có một quê hương mà thôi. Nói thế có phần phiến diện. Trong thời đại mới con người có thể có nhiều quê hương. Và t́nh yêu quê hương vẫn nồng thắm tuy ở bất cứ nơi đâu.

Nhà thơ Quách Tấn v́ sinh kế phải đi đó đây và trên bước đường sinh sống đă  có những ḍng thơ tâm sự :

 

Nhớ Nhà

Nha Trang, Trường Định, Phú Phong

Nước mây chung một tấm ḷng chia ba

Khi hôm mộng trở về nhà

Tỉnh ra chẳng nhớ rơ là về đâu.

(Trăng Hoàng Hôn)

 


Thi sĩ Quách Tấn

Link : https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A1ch_T%E1%BA%A5n

 

Quê nhà cũng là nơi chốn an nghĩ cuối cùng, một cơi mộng huyền diệu đâu đây, “dường như có mà không, dường như không mà có” (Quách Tấn). Nó quá gần song lại rất xa, không dể thấy được. Nó không chỉ là cuội nguồn của mộng mơ, của suy nghĩ, t́m kiếm lằnhngx hoạt động của đời sống. Nhưng tỉnh thức được, cảm thụ được quê nhà này, có cần phải khổ nhọc leo tậnđỉnh núi cao hay bước đến chổ tận cùng của vũ trụ chăng?

Đă nhiều lần nh́n ngắm rất lâu những đồng cỏ mênh mông trên những vùng bảo vệ thiên nhiên có cả Herberhausen. Mỗi mùa một h́nh trạng và màu sắc khác nhau. Mùa xuân. Cỏ non xanh. Thật khả ái. Trời xanh ngát. Tiếng chim ngọt ngào. Những cơn gió ru êm. Một biển sóng mềm mại lượn xa đến tân chân trời.. Nỗi nhớ quê nhà, gia đ́nh và bạn thân lắng dịu. Trời xanh, nắng gió, sóng cỏ lượn, tiếng chim… nào ai vướng bận với quê nhà. Thong dong tự tại đó đây. Niềm thanh thản làm cho con tim trống rổng với những ǵ trói buộc.

 

Gió trôi mềm sóng lụa

Đồng cỏ chim reo ca

Hư không buông tiếng nhạc

Nào ai bận quê nhà.

 

Lê Triều Phương (Ts Lê văn tâm, CHLB Đức)

 

 

*  *  *

 

Theo Wikipedia, những tác phầm của tác giả Quách Tấn gồm:

 

 Thơ

· Một tấm ḷng: tập thơ, 1939, gồm hai phần chính và một phần phụ lục, có lời "Tựa" của Tản Đà, lời "Bạt" của Hàn Mặc Tử.

· Mùa cổ điển: tập thơ, 1941.

· Đọng bóng chiều: tập thơ, gồm 108 bài thất ngôn tứ tuyệt, Kim Lai ấn quán in năm 1965.

· Mộng Ngân sơn: tập thơ, gồm 135 bài ngũ ngôn tứ tuyệt, Nhà xuất bản Hoa Nắng (Paris) ấn hành năm 1966.

· Giọt trăng: tập thơ, gồm 60 bài thơ ngũ ngôn tứ tuyệt, Nhà xuất bản Rừng Trúc (Paris) ấn hành năm 1973.

· Trăng hoàng hôn: tập thơ, gồm 60 bài thơ lục bát tứ tuyệt, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 1999.

· Tuyển tập thơ Quách Tấn: do Quách Giao (con trai ông) tuyển chọn, Nhà xuất bản Hội Nhà Văn ấn hành năm 2006.

Ngoài ra ông c̣n 13 tập thơ chưa xuất bản.

Văn

· Trăng ma lầu Việt: gồm 2 tập, viết phỏng theo Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ đời Hậu Lê. Tập 1 xuất bản năm 1943. Năm 1947, viết thêm tập 2. Năm 2003, Nhà xuất bản Thanh Niên in chung thành một quyển.

· Nước non B́nh Định: tập địa phương chí B́nh Định, Nam Cường xuất bản năm 1968. Nhà xuất bản Thanh Niên tái bản năm 1999.

· Xứ Trầm hương: tập địa phương chí Khánh Ḥa, Nhà xuất bản Lá Bối ấn hành năm 1970.

· Đời Bích Khê: tập hồi kư của Quách Tấn viết về cuộc đời và thơ của thi sĩ Bích Khê. Nhà xuất bản Lửa Thiêng ấn hành năm 1971.

· Đôi nét về Hàn Mặc Tử: in trong Bán nguyệt san Văn số 7, Sài G̣n, 1967; in lại trong Hàn Mặc Tử - hôm qua & hôm nay, Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 1996.

· Họ Nguyễn thôn Vân Sơn (1988)

· Nét bút giai nhân (1988)

· Bước lăng du: giới thiệu danh lam, thắng tích từ Huế đến Ninh Thuận, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 1996.

· Thi pháp thơ Đường: gồm 26 bức thư và một bài tựa "Chút ḷng" gởi cho các bạn trẻ yêu thích thơ Đường, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 1998.

· Bóng ngày qua: hồi kư của Quách Tấn dày trên 2.000 trang đánh máy, xếp thành 10 tập. Đă xuất bản được các tập: Đời văn chương (1998), Bàn thành tứ hữu (2001), T́nh thầy bạn (2003), Trường Xuyên thi thoại (2000), Những mảnh gương xưa (2001), Hương vườn cũ (2007), Nguồn đạo trong thơ văn (2007),...

Ngoài ra ông c̣n 20 tập văn chưa xuất bản.

Thơ văn dịch

· Lữ Đường Thi tuyển dịch: tuyển dịch 56 bài thơ chữ Hán của Thái Thuận, một danh sĩ triều Hậu Lê. Trong tập c̣n có bài tổng luận về cuộc đời và sự nghiệp văn chương của vị thi sĩ này. Nhà xuất bản Văn Học ấn hành năm 2002.

· Tố Như thi: tuyển dịch 72 bài thơ chữ Hán của thi hào Nguyễn Du. Nhà xuất bản An Tiêm ấn hành năm 1973. Năm 1995, Nhà xuất bản này tái bản tại Paris.

· Ngục trung thư : dịch tập thơ chữ Hán Nhật kư trong tù của Nguyễn Ái Quốc (?). Mặc dù chưa in, song một phần lớn thơ dịch đă được đưa vào Hồ Chí Minh toàn tập xuất bản năm 2000.

· Ngh́n lẻ một đêm (4 tập, 1958)

Viết chung

Ông viết chung với con trai là Quách Giao các tập:

·  Nhà Tây Sơn (xb năm 1988, được tái bản nhiều lần)

·  Vơ nhân B́nh Định (Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 2001)

·  Đào Tấn  Hát bội B́nh Định (xb năm 2007)...[3].

 

Link:  https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A1ch_T%E1%BA%A5n

 

 

 


 

 

Xin mời đọc những bài viết khác về Quách Tấn :

 

Thi sỹ Quách Tấn và thiên nhiên - Lê Triều Phương

Khoảng giữa thập niên 1980 chúng tôi được hầu chuyện cùng thi sỹ Quách Tấn. Câu chuyện xoay quanh lănh vực làm việc của tôi tạm gọi là “Bảo vệ ...

Quách Tấn và thơ mới - Quách Giao

Thời tiền chiến (1930-1945) phong trào thơ mới đă nổi lên một cách rầm rộ. Thơ cũ vẫn có mặt trên thi đàn song có phần kém thế. Quan niệm ...

Quách Tấn và chùa Ông Núi : Đi t́m lại đám mây trắng trên mái chùa xưa - Thích Phước An

Cách làng quê tôi chừng năm cây số có một ngôi chùa dù có tên chính thức là chùa Linh Phong, nhưng người dân sống quanh vùng núi này từ ...

Quách Tấn và chùa chiền - Trần Thị Phong Hương

Quách Tấn không những làm thơ mà c̣n viết văn nữa. Những tác phẩm văn xuôi của ông phần lớn đều có một phong thái đặc biệt. Viết về lịch ...