QUÁCH TẤN KHÓC BÍCH KHÊ

 

 

Quách Giao

 

 

 

Năm 2016, Hội Văn Học Nghệ Thuật tỉnh Quảng Ngăi nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của thi sĩ Bích Khê đă thực hiện một bộ tổng tập về Bích Khê tập hợp hầu hết  các nguồn tư liệu cần thiết có liên quan đến cuộc đời văn học của Bích Khê để biên soạn cuốn BÍCH KHÊ MỘT TRĂM NĂM.

Ban biên soạn, từ năm 2015, gồm nhiều nhà văn nhà thơ và các nhà nghiên cứu, tiến sĩ hữu danh. Cuộc biên soạn được tổ chức soạn và duyệt hai lần với một lần hiệu chỉnh. Như vậy công việc biên tập rất nghiêm chỉnh.

 

 

Nhà thơ Bích Khê,

link: http://www.honvietquochoc.com.vn/bai-viet/5184-hv102-bch-kh-mt-trm-nm-v-hn-na.aspx

 

 Trong sách, tác phẩm của Bích Khê hầu như gồm toàn bộ. Và các bài viết về thi sĩ tuy chưa có mặt đầy đủ song là một tập họp tư liệu rất phong phú về Bích Khê.
Link:
http://www.quangngai.gov.vn/vi/sovhttdl/pages/qnp-ramattapsach%E2%80%9Cbichkhe-qnpnd-923-qnpnc-16-qnpsite-1.html

Tuy nhiên, có một việc cần xin đính chính. Đó là có một bài thơ của Quách Tấn khóc Bích Khê khi nghe tin bạn chết đă in quá nhiều sai sót.

Bài thơ của Quách Tấn “Khóc Bích Khê” in trong cuốn Đời Bích Khê NXB LỬA THIÊNG in năm 1967 có đoạn như sau:

Kế chiến tranh Việt Pháp bùng nổ!

Rồi Bích Khê qua đời!

 

Phạm Tú mất trước Bích Khê. Các bạn c̣n sống, Chế Lan Viên, Yến Lan, Trọng Miên v́ đường giao thông bị lủng đoạn, không đến đưa đám Khê được. C̣n tôi tản cư trong nơi hẻo lánh, măi nửa năm sau mới được tin buồn! Bồi hồi ảo năo, tôi soạn 5 vần ngũ ngôn khóc Khê :

 

Ngắm vọi trời Thiên Ấn:

Cố nhân ơi! Cố nhân!

Bóng theo Hàn Mặc Tử,

Tâm gởi Ngũ Hành Sơn.

Danh vọng đài mây vút,

Anh ba biển sóng dờn.

Đă hay ngh́n tuổi thọ,

Thương nhớ lụy đ̣i cơn.

 

T́nh bạn bè rốt cuộc chỉ có bấy nhiêu!

Thời gian trôi…ḷng người chạy theo thời cuộc, hầu hết những ǵ cũ những ǵ xưa đều bị phá hoại, nh́n sau ngó trước nỗi buồn thật bát ngát mênh mông!

(trang 193 trong cuốn Đời Bích Khê).

 

Bài thơ không có nhan đề và được ban biên soạn cuốn Bích Khê một trăm năm trích đăng nơi trang 902  như sau :

 

QUÁCH TẤN

 

Năm vần ngũ ngôn

Khóc Bích Khê

 

Ngắm vọi trời Thiên Ấn

Cố nhân ơi! Cố nhân!

Sống theo Hàn Mặc Tử

Tầm gởi Ngũ Hành Sơn

Danh vọng dài mây vút

Anh ba (1) biển sóng dồn

Đă hay ngh́n tuổi thọ

Thương nhớ lụy đ̣i cơn

--------

(1)    Anh ba ?– Có thể là Âm ba nhưng trong sách của Quách Tấn viết về Bích Khê in là Anh ba nên
                   phải để như thế.

 

Trước tiên bài thơ có nhan đề KHÓC BÍCH KHÊ chớ không phải NĂM VẦN NGŨ NGÔN và Khóc Bích Khê. Bài thơ này trong cuốn Quách Tấn Tuyển Tập Thơ phần tập thơ MÂY CỔ THÁP trang 249 có trích bài thơ này với nhan đề KHÓC BÍCH KHÊ có ghi làm năm 1949 tại Phú Phong.

Đây là bài thơ thể loại ngũ ngôn bát cú. Khi biên soạn không biết nhóm biên soạn vô t́nh hay cố ư sửa đề bài thơ và sửa luôn hai cặp trạng và luận  (bốn câu giữa của bài thơ). Bốn câu nguyên của bài như sau : 

Bóng theo Hàn Mặc Tử

Tâm gởi Ngũ Hành Sơn

Danh vọng đài mây vút

Anh ba biển sóng dờn

 

Mà nhóm biên soạn lại đổi thành : 

Sống theo Hàn Mặc Tử

Tầm gởi Ngũ Hành Sơn

Danh vọng dài mây vút

Anh ba biển sóng dồn

 

( Bóng th́ đổi thành sống. Tâm th́ đổi thành tầm. Đài th́ biến ra dài. Dờn th́ đổi ra dồn ) Như vậy th́ bài thơ không c̣n của Quách Tấn nữa mà là của ban biên soạn. Các soạn giả c̣n tỏ ra quan tâm đến Quách Tấn nên cước chú từ Anh ba mà Quách Tấn dùng sai (âm ba) nhưng v́ tôn trọng tác giả nên để nguyên không sửa sai. Xin nhớ từ anh ba trong nguyên tác không dùng sai. Hăy tra lại từ anh ba để hiểu thơ của Bích Khê cho ngọn ngành.

Một bài thơ có 8 câu mà chép sai đến 4 câu th́ cuốn sách viết về Bích Khê để lại cho đời sau có thiếu sót hay sai sót không?

Cuốn BÍCH KHÊ MỘT TRĂM NĂM tập họp toàn thể tác phẩm của Bích Khê và những bài viết về Bích Khê của những nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu văn học, rất có giá trị. Tuy nhiên, một nhà thơ bạn rất thân với Bích Khê viết một bài khóc bạn chỉ vỏn vẹn có 8 câu mà chép sai đến 4 câu th́ hậu thế có thể hồ nghi là ban biên soạn có phần  cẩu thả và tắc trách trong công việc biên soạn. Khi ghi chú về dùng từ sai nghĩa của nhà thơ Quách Tấn, ban biên soạn như có vẻ chú tâm đến bài thơ th́ không thể đổ thừa cho người đánh máy đă vô t́nh đánh sai mà người biên soạn không có thời gian  xem lại.

Hơn nữa nơi trang 172 của cuốn BÍCH KHÊ 100 NĂM trong phần trích bài viết CHÚT T̀NH RIÊNG của Quách Tấn có đăng nguyên tác bài thơ Khóc Bích Khê (lấy câu dẫn làm đầu đề).

Quách Tấn và Bích Khê là đôi bạn tâm giao. Trích văn và thơ cho nhau là việc đáng làm. Tuy nhiên nên trích cho đúng (nhất là đừng ghi nhận xét chủ quan) Và sau khi ấn hành nên gởi cho gia đ́nh nhà thơ một cuốn làm kỷ niệm v́ sách in không bán.

Sách dày trên 900 trang, là một tư liệu  văn học quí về nhà thơ Bích Khê, mong rằng các tác giả có bài được sưu tập trong sách để ư xem lại tác phẩm của ḿnh có được sửa sai như bài thơ Khóc Bích Khê của nhà thơ Quách Tấn hay không?.

Mong không có vậy thay!

 

Nha Trang, ngày rằm tháng 6 năm Bính Thân.

QUÁCH GIAO