Cảo thơm lần giở : Cư sĩ TRẦN CHUNG NGỌC, pháp danh PHÚC LÂM :

Để tưởng niệm 3 năm ngày mất của Giáo sư Trần Chung Ngọc, chúng tôi phổ biến một bài viết tiêu biểu của giáo sư trong 20 năm qua và một số phản hồi của độc giả gần xa. Cầu nguyện hương linh cư sĩ Phúc Lâm siêu sanh Tịnh độ. (BBT GDOL 29/1/2017 – PL 2561)

 

Các bài đă đăng :

Thành kính chia buồn – Tưởng niệm Giáo sư Tiến sĩ Trần Chung Ngọc,

         http://giaodiemonline.com/2014/02/tranchungngoc.htm

Điếu văn Giáo sư Phật tử Trần Chung Ngọc,

         http://giaodiemonline.com/noidung_detail.php?newsid=8272

 

 

 

NHỚ THƯƠNG BÁC NGỌC

 

Bỗng dưng nước mắt lại trào, 

Nhớ thương Bác quá,  ra vào ngẩn ngơ... 

Mở trang Sách Hiếm đợi chờ, 

Lướt qua Giao Điểm thẫn thờ ngóng trông... 

Nôn nao, rạo rực trong ḷng, 

Như con khao khát chờ mong mẹ về. 

T́m bài Bác, đọc say mê, 

Chép, in, sao...gửi bạn bè, người thân.... 

Tiếp tay cùng Bác, góp phần... 

V́ dân, v́ nước , xóa tan mây mù. 

Nay c̣n đâu nữa, c̣n đâu ! 

C̣n chăng là những nỗi sầu nhớ thương ... 

Bác ơi, từ khắp muôn phương, 

Người người tiếp nối con đường Bác đi !

 

                                                28-02-2014

                                               NGHIÊM BÍCH

 

 

Lời cảm tạ của gia đ́nh :

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

TÔI ĐỌC ĐƯỜNG XƯA MÂY TRẮNG
 

 

Trần Chung Ngọc

 

 

Vài Lời Nói Đầu: Tin cuốn Đường Xưa Mây Trắng của Thầy Nhất Hạnh sắp được quay thành phim là một tin mừng, không những cho người dân Việt Nam mà c̣n cho cả thế giới.  Cuốn phim này chắc chắn sẽ làm cho thế giới hiểu nhiều hơn và rơ hơn về Phật Giáo.  Và từ đó, những giá trị ḥa b́nh, nhân bản và nhân chủ của Phật Giáo sẽ soi sáng thêm cho thế giới về một trong những tín ngưỡng và lối sống đạo đức cao đẹp nhất của nhân loại.  Phật Giáo đang phát triển trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Âu Mỹ, nơi đây Phật Giáo đi vào một cách nhẹ nhàng, hiền ḥa, với những bước chân vững trăi và thảnh thơi.  Hi vọng cuốn phim sẽ mang lại thêm nhiều lợi ích mọi người trên thế giới, thế giới bớt đi hận thù và chiến tranh, kỳ thị sắc tộc, tôn giáo v.v…  Tuy nhiên, cuốn phim có lột được hết những giáo lư sâu sắc của Đức Phật được Thầy Nhất Hạnh tŕnh bày trong cuốn sách hay không lại là chuyện khác. 

Cách đây mười mấy năm, tôi đă đọc bộ Đường Xưa Mây Trắng ba tập khổ nhỏ do nhà xuất bản Lá Bối xuất bản.  Bài giới thiệu sau đây về cuốn Đường Xưa Mây Trắng là bài tôi đă giới thiệu cùng các bạn trẻ trên diễn đàn điện tử SCV [Soc.Culture.Vietnamese] cách đây đă mười năm, năm 1996.   Có nhiều điều tôi muốn thêm nhưng nghĩ đi nghĩ lại tôi lại thấy không cần thiết phải thêm bớt ǵ vào nội dung bài giới thiệu này. (TCN)

 

 *  *  *

 

 

Giới Thiệu Cùng Các Bạn Trẻ

 

Cuốn "Đường Xưa Mây Trắng" của Thầy Nhất Hạnh (1996) 

 

 

Tôi đă đọc cuốn Đường Xưa Mây Trắng (ĐXMT) ba lần.  Lần đầu tôi đọc phớt như đọc truyện.  Lần thứ 2, tôi đọc chậm hơn và để ư tới cách bố cục, xếp đặt chương mục, mạch lạc trong các tư tưởng, và lần thứ ba, vừa đọc vừa nghiền ngẫm, suy nghĩ về nội dung và cố ư t́m hiểu ư giữa các hàng chữ.

Từ mấy năm nay tôi đă có ư định viết một bài về cuốn này, nhưng mỗi khi cầm tới bút hoặc ngồi trước màn huỳnh quang của máy điện toán, tôi lại thấy ngần ngại: Tôi có thể viết ǵ về cuốn sách này? Làm sao tôi có thể tŕnh bày những cảm nghĩ trung thực của tôi? Nhưng sau cùng bài này cũng đă thành h́nh, có thể do nghiệp viết của tôi đưa đẩy, cũng có thể do một duyên nào đó, nhưng phần chính là v́ tôi nghĩ rằng: tôi không nên tham lam giữ làm của riêng những cái hay, cái đẹp của Phật Giáo nói riêng, của nhân loại nói chung, mà có bổn phận chia xẻ, truyền bá chúng cho những người khác. 

 

Link: http://thuvienhoasen.org/D_1-2_2-119_4-14667/duong-xua-may-trang-thich-nhat-hanh.html ;

http://langmai.org/tang-kinh-cac/vien-sach/thien-tap/duong-xua-may-trang

 

 Với chủ ư trên, tôi chân thành giới thiệu cùng quí bạn đạo cuốn ĐXMT của thầy Nhất Hạnh, v́ về cuốn này, tôi có thể đưa ra không chút dè dặt một nhận xét tổng hợp ngắn: đây là một "tuyệt phẩm" mà mọi Phật tử, Tăng cũng như tục, đều nên đọc, v́ cốt tủy của Phật Giáo được gói trọn trong đó, v́ những cái hay cái đẹp nhất của Phật Giáo cũng ở trong đó, và nhất là, chính chúng ta cũng có mặt trong đó.

 Cuốn ĐXMT gồm 3 tập, 80 chương, hơn 1000 trang giấy. Với lối hành văn nhẹ nhàng, trong sáng, giản dị nhưng rất sống động và gợi cảm, tác giả đă đưa chúng ta về một bối cảnh lịch sử xa xưa, cách đây hơn 2500 năm, khi Bụt (Thầy Nhất Hạnh ưa dùng danh từ Bụt, nghĩa là người tỉnh thức (Buddha), thay v́ dùng danh từ quen thuộc là Phật) c̣n tại thế, và dẫn chúng ta đi theo vết chân Bụt, từ ngày Đản sanh tới khi nhập Niết Bàn.  Nhưng đây không phải là một cuốn tiểu sử Đức Phật như những cuốn tiểu sử khác, kể lại cuộc đời đức Phật theo thứ tự thời gian một cách tẻ nhạt, tuần tự nhi tiến.  Tác giả đă dùng một cách bố cục đặc biệt, tŕnh bày trước những việc xảy ra sau, rồi dùng kỹ thuật hồi chớp (flashback) để xen vào những việc xảy ra trước mà vẫn không mất tính chất liên tục và mạch lạc tư tưởng.  Cách xếp đặt này có thể nói là làm cho độc giả không nhàm chán, mà trái lại, lại cảm thấy hấp dẫn, say mê và phải chú tâm nhiều hơn.  Nhưng điểm đặc biệt hơn cả là tác giả đă dùng tiểu sử đức Phật để tŕnh bày trọn vẹn giáo lư căn bản của Người, hay nói đúng hơn, phần giáo lư mà tác giả đă thuyết giảng truyền bá trong nhiều năm.

Tŕnh bày giáo lư của đức Phật th́ đă có rất nhiều người, xuất gia cũng như tại gia, làm rồi.  Nhưng tŕnh bày Phật Pháp, ngay cả những vấn đề khúc mắc nhất trong đó, một cách trong sáng giản dị, dễ hiểu, thoải mái, tự nhiên như trong ĐXMT th́ phải nói là, theo như tôi biết, chưa có ai, kể cả những học giả, đạo sư, cư sĩ nổi tiếng như Thomas Cleary, Edward Conze, Christmas Humphreys, Alan Watts, Louis de la Valée Poussin, Theodore Stcherbatsky, D.T.Suzuki, Lu K'uan Yu, Philip Kapleau v.v... làm được như thầy Nhất Hạnh.  Điều này cũng dễ hiểu, v́ cách diễn đạt tư tưởng của một người đă hội nhập những Kinh điển Phật Giáo hiển nhiên phải khác những người hiểu Phật Giáo qua những khảo cứu thuần trí thức, hoặc qua vài ba kinh nghiệm bản thân.  Phải là một người đă thể nhập giáo Pháp cộng với một bộ óc phong phú của một nghệ sĩ mới có thể suy diễn nghệ thuật chăn trâu (chương 2) cùng h́nh ảnh một khúc gỗ đang vật vờ trôi trên sông (chương 63) thành những tiêu chuẩn tu học cho người xuất gia; và đây chính là điểm làm tôi ngưỡng mộ và cảm phục tác giả dù cho tới ngày nay, tuy mong muốn, tôi vẫn chưa có cơ duyên gặp Người để học hỏi.

Đọc  ĐXMT không những chúng ta biết được tường tận cuộc đời đức Phật, những giáo lư căn bản của Người, mà c̣n biết được t́nh trạng xă hội Ấn Độ khi Phật c̣n tại thế.  Nếp sống của đức Phật và các đệ tử xuất gia cũng như tại gia của Người hồi bấy giờ đă được mô tả thật là đẹp, quá đẹp, làm người đọc không khỏi bâng khuâng nuối tiếc khi nh́n vào hiện t́nh Phật Giáo nói chung, Phật Giáo Việt Nam nói riêng.  Phải chăng không có ǵ thoát khỏi định luật vô thường?  Nhưng nếu chính định luật vô thường cũng vô thường th́ hiển nhiên chúng ta phải hi vọng và tin tưởng vào sự hưng khởi của Phật Giáo.  Có thể sau một chu kỳ biến đổi, Phật Giáo sẽ lại trở về với giá trị tinh thần như thời Phật c̣n tại thế, tuy bề ngoài vật chất có nhiều thay đổi.

Có thể nói mỗi chương trong ĐXMT là một bài thuyết Pháp dưới dạng một câu chuyện nhỏ, một kư ức, một cảnh sinh hoạt v. v...  Những bài thuyết Pháp này tŕnh bày khá đầy đủ những giáo lư căn bản Phật giáo, và dư đủ những chủ đề tu tập cho cả hai giới xuất gia và tại gia.  Chúng ta sẽ thấy trong ĐXMT có đầy đủ những giáo lư căn bản quen thuộc như Tứ Diệu Đế, Thập Nhị Nhân Duyên, Tứ Vô Lượng Tâm, Bát Chánh Đạo, Vô Ngă, Vô Thường, Tính Không của Vạn Pháp, Nguyên Lư Tương Duyên, Tương Tức v.v... cùng các phương pháp tu tập khác không kém phần quan trọng.  Nếu chúng ta đă từng quen thuộc với những tác phẩm của Thầy Nhất Hạnh th́ chúng ta có thể thấy trong ĐXMT Thầy Nhất Hạnh đă gói ghém, xếp đặt khéo léo phần lớn Kinh sách đă xuất bản của Thầy, và đặt trọng tâm trên 2 chủ đề: Chánh Niệm và Tỉnh Thức, v́ theo tác giả th́ "Chánh Niệm là con đường duy nhất để thực hiện giải thoát và giác ngộ" và bí quyết của Chánh Niệm là "sống  tỉnh thức từng giây từng phút" (Chương 18, trang 188-189).

Từ bao giờ tôi vẫn cho rằng sách viết về đức Phật  và Phật Pháp không phải để đọc chơi cho biết, v́ cái biết để mà biết này, quả thực vô dụng nếu chúng ta không cố tâm học hỏi, tu tập để mang cái biết ra chứng nghiệm vào chính bản thân.  Tùy theo khả năng mỗi người, chỉ cần có tâm học hỏi, chúng ta có thể học được rất nhiều khi đọc ĐXMT.  Văn tự thế gian quả là hạn hẹp, thiếu sót.  Tôi chỉ có vài lời ngắn ngủi để giới thiệu cùng bạn đọc một cuốn sách mà tôi cho rằng mọi Phật tử đều nên đọc, phải đọc.  Đọc để mở mang kiến thức về Phật giáo cùng để hội nhập một lư tưởng cao đẹp nhất của nhân loại.  Tôi không có cách nào dùng văn tự để truyền những cảm nghĩ của tôi cho người khác.  Tôi cũng không trích dẫn những đoạn hay, có rất nhiều đoạn hay, trong ĐXMT v́ tôi muốn để quí bạn tự ḿnh đi vào thế giới của một tuyệt phẩm.  Tuy nhiên, theo tôi th́ có thể bạn sẽ thấy ĐXMT hay hơn nếu bạn đă ít nhiều quen thuộc với những tác phẩm đă xuất bản của Thầy Nhất Hạnh.  Một số tác phẩm của Thầy đă được dịch ra tiếng Anh, nên đối với những bạn trẻ có đôi chút khó khăn khi đọc tiếng Việt hoặc cảm thấy tiếng Anh "sáng sủa" hơn, tôi đề nghị hăy đọc những cuốn sau đây trước khi đọc ĐXMT:

- Trái Tim Mặt Trời.  - The Sun My Heart

- Từng Bước Nở Hoa Sen, Thi Kệ Nhật Dụng.  Present Moment  Wonderful Moment.

- Kinh Quán Niệm Hơi Thở. - Breath! You are Alive.

- Kinh Người Biết Sống Một Ḿnh (Làng Cây Phong xuất bản) - Our Appointment With  Life.

- Thiền Hành Yếu Chỉ.  - Walking Meditation.

 

  Các bản tiếng Anh trên, cùng nhiều cuốn khác, và bản dịch cuốn ĐXMT - Old Path White Clouds - đều có bán ở các tiệm sách lớn như Borders và Barnes & Noble.

 

Trần Chung Ngọc