GS LÊ THÀNH KHÔI & LỊCH SỬ VIÊT NAM

 

 

TS.Phạm Trọng Chánh
 

 

 

 

Cuối tháng 8-2014  Nhà Xuất bản Thế Giới Hà Nội cho ra mắt quyển  « Lịch Sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỷ XX » của Giáo Sư Lê Thành Khôi do dịch giả Nguyễn Nghị. Phải hơn 50 năm, một tác phẩm được giới nghiên cứu các ngành Khoa Học Xă hội thế giới xem như kinh điển về lịch sử Việt Nam mới được đến với độc giả trong nước. Link : http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/lang-van/sach-su-cua-giao-su-le-thanh-khoi-ra-mat-ban-tieng-viet-3034812.html

Tác phẩm này được dịch từ hai quyển sử của Giáo sư Lê Thành Khôi :

- Le Viet Nam Histoire et Civilisation (Việt Nam lịch sử và văn minh) Eds Minuit. Paris. 1955

- Histoire du Viet Nam des origines à 1858 (Lịch sử Viet Nam từ khởi thủy đến năm 1858) Eds Asie du Sud Est. Paris. 1982.

 

 

 Lẽ ra công việc này phải làm từ lâu, và việc dịch thuật toàn bộ công tŕnh nghiên cứu của Giáo Sư Lê Thành Khôi cần được phổ biến trong nước. Việc xuất bản quyển Lịch sử Việt Nam của GS Lê Thành Khôi đánh dấu sự phá bỏ ‘ bức tường kính vô h́nh’ giữa học giả Việt Nam trong và ngoài nước.  Việt Nam hội nhập vào thế giới, cần thu nhập nhanh chóng những thành tựu nghiên cứu của Việt Kiều làm sức mạnh văn hóa của ḿnh, phá bỏ cái ranh giới văn hóa tư sản và văn hóa mác xít. Phá bỏ cái cách ly ngoài , trong nước trong thời đại tin học, xa lộ thông tin.

Năm 2013 Giáo sư Lê Thành Khôi, 90 tuổi nhận Giải thưởng Phan Châu Trinh về Nghiên cứu được trao tặng cho Giáo sư với công tŕnh 25 tác phẩm nghiên cứu riêng, 33 tác phẩm nghiên cứu soạn chung, và hàng mấy trăm bài viết đăng trên các báo tạp chí thế giới, bài nghiên cứu tư vấn, giảng dạy cho các tổ chức quốc tế, cho Unesco Tổ chức Văn Hóa Giáo Dục Khoa Học thuộc Liên Hiệp Quốc.

Các tác phẩm của Giáo sư là các công tŕnh đồ sộ, trở thành sách kinh điển mẫu mực cho người nghiên cứu trong ngành, người nghiên cứu nếu không đọc đến xem như một thiếu sót lớn. Trong lịch sử Việt Nam có những bậc thầy như Chu Văn An, Nguyễn Huy Oánh, Lê Quư Đôn, Phạm Quư Thích, Trần Đ́nh Phong, Hoàng Xuân Hăn. Giáo sư Lê Thành Khôi  là vị thầy có nhiều học tṛ khắp các nước trên thế giới, nhiều vị đă trở thành Bộ Trưởng Giáo Dục các nước, hay trở thành người lănh đạo các nước, các cơ quan quốc tế. Mỗi năm ngoài việc giảng dạy tại Viện Đại Học Paris, Giáo sư được mời đi thỉnh giảng các Viện Đại Học danh tiếng thế giới. Thay mặt cho tổ chức Giáo Dục Khoa Học Liên Hiệp Quốc đến tư vấn cho các nước về tổ chức giáo dục. Danh tiếng và uy danh của Giáo sư được giới đại học kính phục.  Giáo sư như một nhà Nho giữa hai nền văn minh Đông Tây, một người không ngừng học hỏi hiểu biết, Giáo sư c̣n là một thi sĩ viết thơ bằng tiếng Pháp, viết truyện từ các truyện cổ Việt Nam, dịch Chinh Phụ Ngâm, viết và dịch Tổng Tập Văn Học Việt Nam từ thế kỷ thứ 10 đến hiện đại bằng Pháp Ngữ.  Giáo sư c̣n là một nhà văn, một nhà nhiếp ảnh gia, một nhà sưu tập đồ cổ Phương Đông, một đời công sức, tài sản góp nhặt tiêu khiển để rồi tặng cho Viện Bảo Tàng Quốc Gia Việt Nam hơn 600 cổ vật quư báu. Giáo sư c̣n là thân phụ của Nguyên Lê, nhạc sĩ danh tiếng nhạc Jazz-World Music và Hương Du, Bác Sĩ Chuyên Khoa Nội Khoa- Bệnh Viện  Paris.

Tôi có điều may mắn nhất trên đời, là được soạn luận án  Tiến Sĩ  Khoa Học Giáo Dục tại Phân Khoa  Khoa Học Giáo Dục, Viện Đại Học René Descartes - Paris V. Sorbonne trong thời gian Giáo sư làm Khoa Trưởng, và thường xuyên theo học với Giáo sư từ năm 1973, đến năm 1980 tŕnh xong luận án. Giáo sư được mời để chấm hầu hết các luận án Tiến Sĩ có liên hệ đến Việt Nam, nhưng chỉ có tôi là người Việt được học trực tiếp dưới sự hướng dẫn của giáo sư.        

Tại Pháp, ít người Việt Nam đạt đến đỉnh cao trong ngành Giáo Dục như Giáo sư Lê Thành Khôi : Sang Pháp năm 1947, hai năm sau tŕnh luận án Tiến Sĩ Kinh Tế. Tốt Nghiệp Luật Quốc Tế La Haye.  Cử nhân Văn Chương Viện Đại Học Sorbonne. Tốt Nghiệp Hán Học Trường Cao Đẳng Ngôn Ngữ Đông Phương. Giảng dạy các Đại Học Paris, Tiến sĩ Quốc Gia Pháp năm 1968  với luận án Công nghệ Giáo Dục. Cố vấn cho Unesco, và nhiều tổ chức Quốc Tế,  giáo sư được mời đi thỉnh giảng nhiều Đại Học các nước.

 

Giáo sư Lê Thành Khôi năm 2013 tṛn 90 tuổi, được trao giải thưởng Phan Châu Trinh. Con trai ông là Lê Thành Nguyên (Nguyên Lê) hiện đang là một nhạc sĩ jazz/ world music nổi tiếng thế giới,

link : http://vietnamnet.vn/vn/van-hoa/113467/gs-le-thanh-khoi-nhan-giai-thuong-phan-chau-trinh.html

 

Giáo Sư Lê Thành Khôi được biết đến như một sử gia qua quyển Histoire du Viet Nam (lịch sử Việt Nam), trở thành quyển sách căn bản cho những ai nghiên cứu về Việt Nam, nhưng với quyển  l’Industrie  de l’Enseignement (Công nghệ Giáo Dục) PUF in năm 1967, Giáo sư  trở thành một trong những người sáng lập ngành Kinh Tế Giáo Dục. Giáo Sư Đại Học năm 1971 dạy môn Giáo Dục Đối chiếu, năm 1973 Giáo sư là Khoa Trưởng Phân Khoa Khoa Học Giáo Dục tại Viện Đại Học Paris V. Sorbonne. 25 tác phẩm Giáo sư Lê Thành Khôi là những công tŕnh nghiên cứu đồ sộ : từ lịch sử, kinh tế, giáo dục, tôn giáo, đến  Toàn tập Văn học Việt Nam.

Khác biệt với những bộ sử khác tại Việt Nam viết sử chỉ kể chuyện biên niên lịch sử các triều đ́nh, các trận đánh. Giáo Sư Lê Thành Khôi đưa vào lịch sử các thành tựu khoa học từ khảo cổ, đến đời sống văn minh, văn hóa từng thời đại, các tiến bộ kinh tế, giáo dục. Là một người được đào tạo đa ngành, những công tŕnh nghiên cứu sử học Giáo sư  bao quát và toàn diện.

 

Vài quan điểm của Giáo sư.

Giáo sư Lê Thành Khôi không chấp nhận quan điểm của sách « Đại Việt Sử Kư Toàn Thư », cho rằng thời đại Hùng Vương bắt đầu năm 2879 trước Công Nguyên (cách chúng ta gần 5000 năm) với 18 đời Vua Hùng Vương, mỗi vua trị v́ hai ba trăm năm là chuyện phi lư. Tiếp nối quan điểm Giáo sư, tôi cũng quan niệm rằng Hùng Vương chỉ là tên Hán hóa đời sau. Thủ lĩnh Phùng Hưng được gọi là Bố Cái Đại Vương, Hùng Vương là tên gọi chung các thủ lĩnh bộ tộc hùng mạnh, thủ lĩnh hùng mạnh này nối tiếp thủ lănh hùng mạnh khác cai trị một vùng lănh thổ. Mười tám đời chỉ là con số tượng trưng. Các thời đại đầu tiên của Việt Nam vẫn c̣n truyền thống này. Lư Phật Tử nối tiếp Lư Bí nước Vạn Xuân.   Ngô Quyền được tiếp nối bởi Đinh Bộ Lĩnh, quyền hành lại về tay tướng Lê Hoàn và truyền cho tướng quân Lư Công Uẩn mà không truyền cho con cháu bất tài hay quá nhỏ bé. Hội đồng các cố vấn các quan có một vai tṛ dân chủ trong việc cử người kế thừa ngôi báu.

Giáo sư Lê Thành Khôi không chấp nhận có một thời đại Phong Kiến tại Việt Nam.  Phong kiến theo Tây Phương có nghĩa là  nhà vua phong đất cho các công hầu toàn quyền cai trị, lấy thuế một vùng lănh thổ. Các triều đại lịch sử Việt Nam  Lư, Trần, Lê, Nguyễn không phải là phong kiến, quyền hành tập trung vào triều đ́nh, nhà vua. Việt Nam không có nông nô. Ngày nay các sử gia Phan Huy Lê, Trần Đức Vượng đă thay đổi quan niệm người đi trước gọi thời đại Lư Trần là thời đại Quân Chủ Phật Giáo.

Giáo sư Lê Thành Khôi ca tụng việc tự trị dân chủ của làng xă từ thời Lư : Phép vua thua lệ làng, điều này các sử gia trong nước một thời bác bỏ, kể tội các hủ tục làng xă thời phong kiến.

Giáo sư Lê Thành Khôi cho rằng Tây Sơn dọn đường cho việc thống nhất nhưng Gia Long mới là vị vua trị v́ trên một đất nước Việt Nam không chia cắt. Điều này khác biệt với quan điểm ca tụng Tây Sơn và kể tội bán nước nhà Nguyễn.

Có lẽ phải mất nhiều thời gian để rà soát lại bản dịch của anh Nguyễn Nghị, bổ túc những sơ sót. Là môn sinh của Giáo sư Lê Thành Khôi, tôi rất hoan nghênh công việc anh Nguyễn Nghị và nhà xuất bản Thế Giới. Các nhà nghiên cứu Việt Nam tại các đại học trên khắp có điều kiện vật chất, thời gian, có nhiều tài liệu cũ từ Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp, từ các thư viện Quốc Gia, thư khố Pháp, Hoa Kỳ…, các tài liệu  mới cũ từ khắp nơi, có thời gian đi du hành khắp nơi, gặp gỡ, tiếp cận với các phương pháp tư duy hiện đại có thể có những đóng góp tốt cho công việc nghiên cứu các ngành, cần phải nh́n nhận và tiến đến hợp tác trong và ngoài nước.

 

Vài sách GS Lê Thành Khôi viết, từ giáo dục, qua lịch sử, văn chương và nghệ thuật …,

link : http://huynhmai.org/2014/01/22/anh-le-thanh-khoi/

 

Có một giáo sư tiến sĩ trong nước đến Paris, chỉ nh́n thấy :   « ở xa thiếu tư liệu, việc nghiên cứu (Việt Nam tại Paris) là vơ đoán ».  Vị ấy đến Paris hai lần chỉ quanh quẩn quán Monge ăn nhậu, về nước viết được bài ca tụng người đầu bếp Việt Nam. Có vị c̣n dám nói Giáo Sư Hoàng Xuân Hăn ở Paris đă hơn năm mươi năm c̣n biết ǵ mà nói. Với những quan niệm ấy th́ hết ư, chẳng c̣n ǵ có thể bàn cải.

            Việc xuất bản tác phẩm Lịch Sử Việt Nam của Giáo sư Lê Thành Khôi của nhà xuất bản Thế Giới ước mong chỉ là bước đầu trong việc nâng cao dân trí và phá bỏ rào cản, bức tường kính vô h́nh « độc quyền tư duy lịch sử », để đưa dân tộc Việt Nam tiến kịp với thế giới trong mọi ngành nghề Khoa Học Xă Hội.

 

Paris 1-11-2014

Phạm Trọng Chánh

Tiến sĩ Khoa Học Giáo Dục Viện Đại Học Paris V Sorbonne.

 

Tác giả: Hồ Xuân Hương nàng là ai ? Khuê Văn 2000 ;  Nguyễn Du , Mười năm gió bụi và mối t́nh Hồ Xuân Hương,  Khuê Văn Paris 2010; Truyện Thơ Odyssée qua 12110 câu thơ lục bát, Khuê Văn 2005; Sử Thi Iliade qua 16933 câu thơ lục bát, Khuê Văn 2009; Tự điển t́nh yêu bằng thơ t́nh Xuân Diệu, Khuê Văn 201; Giáo Dục Việt Nam thời Pháp thuộc (1940-1945) Paris 1976; Giáo Dục Miền Nam Việt Nam 1954-1975, Paris 1980; Thơ t́nh Nhất Uyên (Huy Cận, Xuân Diệu đề tựa), Paris, 1996; Công cha như núi Trường Sơn 1975. Cánh chim từ vùng lửa đỏ (thơ nhạc với Tốn Thất Lập) HSVST 1974; Bóng thời gian, Thời gian ta măi măi c̣n xanh (với Nguyễn Đăng Hưng Liège 1972); Chiêm Bao Trắng, Thơ Sàigon 1969.

 

 

 


 

Mời đọc những bài viết khác của cùng tác giả :

 

 Patrick Modiano giải Nobel văn chương 2014 - TS.Phạm Trọng Chánh

Sinh ngày 30-7-1945 tại Boulogne Billancourt, ngoại ô Paris, tác giả hơn 30 quyển tiểu thuyết, truyện phim, giải thưởng Văn Chương Hàn Lâm Viện Pháp, giải thưởng Goncourt, tác ...

Hồ Xuân Hương đi buôn (1807-1811) : “mẹ già nhà túng, ăn ở không yên ổn” - TS. Phạm Trọng Chánh

Trong bài tựa Lưu Hương Kư, Tốn Phong viết:  “ Từ đó  (sau lần đến thăm xuân 1807) có những lúc tôi phải vào Nam, ra Bắc, không thể cùng ...

Nguyễn Du : Ra Bắc 1796, t́nh duyên tan vỡ - Ts.Phạm Trọng Chánh

Nguyễn Du cho rằng việc vào Nam từ năm 1794 đến 1796 là hoài công, vô ích. Và mong rằng việc ra Bắc năm 1796 sẽ làm nên việc.  Sau ...

Đọc sách : Nguyễn Du trên đường gió bụi của Hoàng Khôi - Nhà Xuất bản Văn Học. Hà Nội- 2013 - Ts.Phạm Trọng Chánh

Có ǵ vui hơn, khi những thành quả nghiên cứu văn học của ḿnh được bè bạn Hội Kiều Học trong nước hưởng ứng viết thành tiểu thuyết.  Nhận được ...

Điểm sách : đọc «Thần khúc của Đantê Alighiêri (1265-1321)» - TS.Phạm Trọng Chánh

Dịch các tác phẩm thi ca vĩ đại là  một cuộc phiêu lưu mạo hiểm kiên nhẫn, đam mê, tŕ chí từng bước từng bước một, ṛng ră trong 10 ...

Hồ Xuân Hương cô hàng bán sách phố Nam thành Thăng Long (1804-1807) - TS. Phạm Trọng Chánh

Khoảng 10 năm trước năm 1813 Tốn Phong đă đến thăm  Xuân Hương Hồ Phi Mai tại hiệu sách Xuân Hương, Phố Nam thành Thăng Long, thuở ấy nàng ở ...

Nguyễn Du : những mỹ nhân trên đường mười năm gió bụi (1786-1796) - TS. Phạm Trọng Chánh

Sau ba năm đi giang hồ Trung Quốc, Nguyễn Du trở về ở tại Thăng Long từ cuối năm 1790 cho đến năm 1794. Đó là ba năm « Chữ t́nh ... 

 

Nguyễn Du gặp Đoàn Nguyễn Tuấn, sứ đoàn Tây Sơn tại Hoàng Châu 1790 - TS. Phạm Trọng Chánh

Nguyễn Du sau khi đậu Tam Trường (1783) ở Trường thi Sơn Nam lúc 17 tuổi, được anh là Nguyễn Khản, Thượng Thư Bộ Lại kiêm Trấn thủ Hưng Hóa, ...

Nguyễn Du : nhà sư Chí Hiên “Giang Bắc, Giang Nam túi tiền không” (1788-1790) 
TS. Phạm Trọng Chánh

Nguyễn Du, mang danh hiệu Chí Hiên, danh hiệu Nguyễn Du dùng cho đến năm 1796, kư tên hai bài thơ  tặng Hồ Xuân Hương, lưu lại trong Lưu Hương ...

Nguyễn Du chia tay Nguyễn Đại Lang, Nguyễn Sĩ Hữu tại Liễu Châu 1788 - TS. Phạm Trọng Chánh

Nguyễn Du gọi cuộc đời từ 20 đến 30 tuổi của ḿnh là « 10 năm gió bụi » (1786-1796), gia phả và sách vở giáo khoa trăm năm qua  lại viết ...

 Nguyễn Du từ Thái Nguyên sang Vân Nam cuối năm 1787 - TS. Phạm Trọng Chánh

Bao nhiêu năm nghiên cứu về Nguyễn Du, chúng ta đă biết hết cuộc đời Nguyễn Du chưa ?  Nguyễn Du có quyển Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm .

 Dịch chương “Nhă Ca”, một dâm thơ trong Cựu ước - TS. Phạm Trọng Chánh

“Nhă Ca”  (CANTIQUES) là một tác phẩm văn chương cổ đại của dân tộc Do Thái, cách chúng ta khoảng 630 năm trước Tây lịch. Một áng văn chương trữ ...

Đọc Lưu Hương Kư của Hồ Xuân Hương - TS. Phạm Trọng Chánh

Giữa thời điểm các nhà sách hải ngoại thi nhau đóng cửa, người đọc tiếng Việt ngày càng thưa thớt, tác giả gửi sách đi cho các nhà sách, không

 Hồ Xuân Hương và quan Hiệp Trấn Sơn Nam Thượng Trần Ngọc Quán - Phạm Trọng Chánh

Trần Ngọc Quán quê Nghệ An, trước làm quan Cai Bạ doanh Quảng Đức (Chức vụ đứng đầu một doanh, tỉnh Thừa Thiên ngày sau). Tháng 2 năm Ất ..

Hồ Xuân Hương và Phật giáo - TS. Phạm Trọng Chánh

Điều nghịch lư trong thơ truyền khẩu gán cho Hồ Xuân Hương là Xuân Hương thường đi chùa, cuối đời có đi tu một thời gian, nhưng trong thơ lại ...

* Đối thoại: Sở tri chướng và kinh tế thị trường – Phạm Trọng Chánh, Ph.D., Paris, Pháp,  
                Link :
http://giaodiemonline.com/baiup/DTGH(3).htm