BẠCH TRỮ : Tên một khúc ca cổ Nhạc phủ. Bạch Trữ là vải trắng vừa thô vừa rẻ tiền, chỉ cuộc sống nghèo nàn.

Phía Tây hồ Động Đình, trăng thu sáng ngời. Phía Bắc sông Tiêu Tương, chim Hồng đã sớm bay về. Trên thuyền, mọi người đều say và ca bài “Bạch Trữ” – Mãi ca, không để ý rằng sương rơi đã đẫm áo thu.

CÂU (1 – 4) : Rượu quý Bồ Đào (rót ra; uống bằng) chén ngọc dạ quang. Vừa muốn (nâng chén để) uống thì tiếng đàn (nhạc trận) Tỳ Bà đã giục (người chiến sĩ) lên ngựa ra đi. Xin ai nấy chớ cười ta khi ta say vùi và nằm ngủ nơi giữa bãi chiến trường. (Thử hỏi) : Xưa nay, kẻ chiến sĩ một khi ra trận thì đã mấy ai về ?

CÂU (1 – 4) : Mưa lạnh trên sông dài (thuyền) đến (địa phận) nước Ngô. Buổi sớm mai, tiễn đưa bạn về đất Sở, cảnh trí non nước cô liêu. Nếu như bạn bè ở Lạc Dương có hỏi [(ta về chuyện chính trường; chuyện triều đình…)] (thì, xin thưa rằng) lòng tôi đã lạnh ngắt như dải băng tại chốn Ngọc Hồ ! (tuyệt nhiên chẳng còn màng danh lợi)].

KHUÊ : Phòng phụ nữ (sang trọng). MẠCH : Đường nhỏ. MỊCH : Tìm kiếm. HẦU : Tước vị thứ nhì trong năm tước : (Vương), Công Hầu, Bá, Tử, Nam. Những tước vị này được đặt chung với địa danh nơi sinh quán người được phong; hoặc địa danh nơi đất đai nhà vua cấp cho người được phong. Ví dụ : Vị Xuyên Bá là Ông Bá Tước làng Vị Xuyên, Triều Đình bên Âu Châu cũng có những tước vị giống hệt như thế. Ví dụ : DUC D’ ORLEAN: Công tước thành D’ Orlean.

Duc (F) or Duck (E) = Công. Marquis = Hầu. Comte (F) or Count (E) = Bá. Vicomte (F) or Viscount (E) = Tử. Baron = Nam.

Ví dụ : “La Marquise de Sevigne” là “Bà Hầu Tước Sevigne” (theo tước chồng là “Marquis de Sevigne”). Những tước vị đều hoàn toàn giống nhau, bên Âu cũng như bên Á, lề lối phong tước cũng hoàn toàn giống nhau. Câu hỏi : Vậy bên nào : Âu hay Á đặt ra trước những vị này ?

MANG SƠN : Núi gần Lạc Dương, có nhiều lăng tẩm đời Hán và mồ mả danh thần đời Đường.

CÂU (1 – 4) : Phía Bắc, dưới núi Mang Sơn có rất nhiều mồ mả la liệt cả vùng. (Những nấm mồ này) nằm đối diện Lạc Thành mãi ngàn thu. Trong thành, tiếng chuông, tiếng ca hát vang lên ngày đêm, sớm tối. Riêng tại núi này, chỉ nghe thấy tiếng thông, tiếng tùng reo vi vút (hai đối tượng : sống động và u tịch – thực và ảo).

BA LĂNG : Tên Quận huyện, nay là Nhạc Châu phủ, thành Nhạc Dương. CÔ PHONG : tức CÔ SƠN, tức QUÂN SƠN là tên ngọn núi đứng đơn độc giữa hồ Động Đình.

CÂU (1 – 4) : Khi phóng tầm con mắt nhìn về hồ Động Đình, từ Ba Lăng, thì nhìn ngay thấy núi Cô Phong (chung quanh) sóng nước dập dình, sóng vỗ. Nghe nói, chẳng dễ gì mà gặp được thần tiên đâu. Tấm lòng ta cũng trôi nổi đầy vơi chẳng khác gì sông nước đầy vơi.

少小離家老大迴
鄉音無改鬢毛衰
兒童相見不相識
笑問客從何處來

CÂU (1 – 4) : Rời nhà lúc còn nhỏ bé, đến già mới trở về. Giọng nói nơi quê không thay đổi, (còn ta thì) râu tóc đã đổi màu. (Gặp) đám trẻ nít nhìn nhau, mà chẳng biết mình là ai ! Chúng cười hỏi : “Cụ từ đâu tới, hả cụ ?!?!?

Xin in lại sau đây vài bản dịch khác, để độc giả tiện khảo cứu hoặc sưu tra.

CÂU (1 – 4) : Vào (ngày) xuân muộn, bên lạch suối, chim oanh vàng thưa thớt. Hoa Tân Di (hoa nở về mùa xuân) đã tàn, hoa hạnh cũng chẳng còn. Chỉ đáng thương đám trúc (quạnh hiu, lẻ loi) dưới hàng cửa sổ; vẫn thanh ấy, sắc ấy chờ đón ta về.

CÂU (1 – 4) : Bên sông hàng liễu xanh lả lướt như tơ, làm ơn dừng ngựa bẻ cho một cành. Chỉ có gió xuân là còn quyến luyến mãi, nằm trong tay mà cành liễu vẫn la đà.

(REF : chiết liễu = Theo tích cổ : bẻ cành liễu đem tặng bạn lên đường).

CÂU (1 – 4) = Đóng cửa lại, rồi lặng lẽ ngắm hoa. Cùng người bạn (tức hai mỹ nhân) cùng đứng chơi ở hiên quỳnh; cả hai đều muốn bộc lộ với nhau tâm sự u ẩn trong lòng, (nhưng) thấy con chim oanh, lại chẳng (dám) nói nữa. [(Cung cấm là nơi nghiêm ngặt, kỷ luật se sắt, phải tuyệt đối giữ gìn lời ăn tiếng nói; đến trông thấy con chim mà còn phải sợ)].

Đổ Thu Nương là Nữ sĩ đời Đường, làm lẽ Quan Tiết Độ Sứ Lý Kỳ và thường hát bài này mỗi khi hầu rượu chồng. Sau, Lý Kỳ làm phản và bị giết, vua xung nàng vào cung để dạy học các cung phi.

CÂU (1 – 4) = (Thiếp) khuyên chàng đừng tiếc áo tơ vàng. (mà) tiếc cái thuở đương thì (của nàng con gái.) Lúc hoa đương độ có thể hái được, sao không hái ? Đừng chờ hoa rụng mà bẻ cảnh không !

TẦN HOÀI : Tên sông ngoài thành Nam Kinh. HẬU ĐÌNH Hoa : Khúc hát do Hậu Chủ sáng tác khi còn tại vị (Trần Hậu Chủ vì dâm ô và bạo ngược nên mất nước. Sau này, ca nhi vẫn hát bài ca đó là trái lẽ).

CÂU (1 – 4) : Nước lạnh chảy róc rách (bên thuyền) bóng trăng chiếu mờ mờ trên cát. Ban đêm neo thuyền trên bến Tần Hoài, cạnh quán rượu. Mấy ca nhi đâu hiểu niềm oán hận mất nước và cứ hát mãi khúc Hậu Đình Hoa, tiếng hát vẳng từ bên sông, là trái lẽ !

SỞ YÊU : Vua nước Sở chỉ chuộng cung nữ nào có lưng eo (rất thon, mảnh mai). Đời sau, cứ nói đến lưng thon thì gọi là “Sở yêu”. CHƯỞNG TRUNG KHINH = Nàng Triệu Phi Yến đời Hán nổi tiếng đẹp vì thân thể nhẹ nhàng, đi lại nhẹ nhàng; nhẹ đến nỗi như có thể đứng múa hát trên bàn tay lực sĩ ! DƯƠNG CHÂU = nơi Đỗ Mục lúc đương thời làm thứ Sử, vùng đất ngày nay bao gồm những tỉnh : Giang Tô, Giang Tây, Chiết Giang, Phúc Kiến.

CÂU (1 – 4) : Con người giang hồ “lạc phách” (bạt mạng, vía cũng cho rơi : bạt phong long thổ, không coi gì là trọng !) đi đâu cũng mang bình rượu kè kè ! (chỉ yêu những mỹ nữ như) những cung phi nước Sở có lưng eo, người mảnh mai có thể nhảy múa trên lòng bàn tay người lực sĩ ! Mười năm trôi mau mới chợt nhớ ra (cuộc sống) nơi Dương Châu chỉ là một giấc mộng, còn gì nữa đâu ! Có chăng chỉ còn được tăm tiếng là kẻ bạc tình nơi chốn lầu xanh !

HOÀI THỦY : con sông phát nguyên từ dãy núi tỉnh Hà Nam, chảy qua tỉnh An Huy, Qua hồ Hồng Trạch địa phận tỉnh Giang Tô rồi ra biển. TIÊU TƯƠNG : sông do hai sông Tiêu và Tương hợp thành. TẦN : nước Tần.

CÂU (1 – 4) = Hàng Dương liễu trên đầu sông Dương Tử vào ngày xuân. Hoa dương liễu (rơi rụng tơi tả) (khiến) khách qua sông buồn thấu ruột thấu gan (sầu sát). Chợt nghe vài tiếng sáo (từ) quán chia tay (ly đình) vào lúc chiều tà. Bạn đi về hướng Tiêu Tương, tôi về Tần.

CÂU (1 – 4) = Ở chốn chân trời, (ta) vừa than thân đang ở nơi xa quê; (Thế mà lại phải) hướng về chốn chân trời ra đi mà biệt cố nhân vào canh năm ngày mai nơi quán trọ lẻ loi dưới bóng trăng thanh. Trong tình huống này, thì dù ở nơi nào cũng vậy, dù tỉnh hay say, ai cũng phải rỏ lệ ướt khăn.

LẠC THÀNH = tức kinh đô Lạc Dương. CHIẾT LIỄU = theo tích, bẻ cành liễu tặng bạn dùng làm roi ngựa lên đường xa.

CÂU (1 – 4) : Tiếng sáo ngọc thổi từ nhà nào vẳng đến, (rồi) hòa tan vào gió xuân mà lan khắp thành Lạc Dương. (Cho nên) đêm nay nghe rứt bài “Chiết Liễu” thì có ai khỏi chạnh niềm quê ?

PHONG KIỀU = một địa danh tại Ngô Huyện, tỉnh Giang Tô… CÔ TÔ = tên núi gần Phong Kiều (thời chiến quốc, vua Ngô Phù Sai xây một cung điện nguy nga ở đây cho nàng Tây Thi ở). HÀN SAN = ngôi chùa phía tây Phong Kiều.

CÂU (1 – 4) = Trăng tàn, quạ kêu, sương phủ đầy trời. Những hàng cây phong và những đốm lửa ở những thuyền chài gợi mối sầu miên man. Ngoài thành Cô Tô, (có) ngôi chùa Hàn San vào nửa đêm, tiếng chuông chùa vẳng đến khách dưới thuyền.

Bài này, vì là một bản văn tuyệt bút, nên đã có nhiều vị dịch ra quốc văn, mỗi người một thể thơ. Xin in dưới đây vài bản để rộng đường tham khảo.

Vài câu chuyện liên quan đến bài thơ của Trương Kế. a/ Nguyệt lạc, tức trăng tàn, đã về sáng. Vậy không phải ½ đêm. Vậy sao gọi : Dạ bán ? Có truyền thuyết kể rằng : Khi tác giả làm được hai câu đầu thì bí vận. Chợt có tiếng chuông chùa vẳng lại, và Trương Kế làm nốt được bài thơ đáng lưu hậu thế. Vẫn theo truyền thuyết thì câu chuyện được tiếp nối như sau. Cũng đêm đó, sư cụ chùa Hàn San làm được hai câu thơ :

rồi sư cụ cũng bí vận và cụ kể cho chú tiểu đứng hầu. Vì ngẫu hứng, chú làm tiếp được hai câu cuối bài tứ tuyệt :

(Trăng mồng ba mồng bốn mờ mờ, ½ giống móc câu ½ giống vành cung. Mảnh ngọc hồ chia hai’ ½ chìm đáy nước và ½ lơ lửng trên không). Sư cụ rất hài lòng đã hoàn tất được bài thơ và bảo chú tiểu gióng một hồi chuông để sư cụ tạ ơn Phật Tổ đã phù hộ độ trì qua cơn bí vận. Vì có tiếng chuông lúc trăng tà, nên Trương Kế mới hoàn tất được bài thơ bí vận.

Tất cả chỉ là truyền thuyết, chẳng có gì đáng tin, và có lẽ cũng chẳng nên lưu tâm làm gì đến những chi tiết nhỏ nhặt làm chi !

SỰ TÍCH kể rằng : Năm trước, Thôi Hộ đi chơi qua một nhà có vườn đào nở hoa rất đẹp, xin vào xem hoa. Một mỹ nhân ra tiếp. Năm sau trở lại, chẳng thấy mỹ nhân, liền làm bài thơ này và dán vào cửa. Ít lâu sau, được biết, nàng xem thơ rồi cứ chờ mong, tương tư, đau sắp chết. Chàng vào thăm, Nàng tỉnh lại và sau, hai người cùng sánh duyên giai ngẫu !

CÂU (1 – 4) : Lá vàng phủ kín rêu xanh nơi vườn cũ. Buổi sáng (hiểu), tiếng tù và buồn bã ở đầu thành làm tan giấc mộng. Đêm nay buồn đứt ruột (mà) chẳng thấy ai. Người ra đi dưới bóng trăng tàn, hình bóng (bóng dáng = ảnh) (coi) buồn hiu hắt.

CÂU (1 – 4) = Thương bạn già lúc chia tay, lệ ướt khăn. Bẩy mươi tuổi rồi, không nhà, xa quê hàng vạn dặm. Buồn thấy thuyền trên sông (khi) gió nổi dậy. Sóng bạc đầu (trắng xóa) như tóc mình.

LAN LĂNG = một địa danh tỉnh Sơn Đông, nơi sản xuất rượu ngon có tiếng. UẤT KIM = loại cỏ có hoa rất thơm.

CÂU (1 – 4) = rượu ngon vùng Lan Lăng mùi vị hoa Uất Kim, đựng trong chén ngọc sáng rực màu hổ phách. Ví bằng chủ nhân ưa mời khách uống cho say; thì khách sẽ chiều lòng chủ và chẳng than thở gì cảnh xa quê ! (Sao Lý Bạch khôn thế!)

CÂU (1-4) : diệt nước Ngô rồi, Câu Tiễn đem quân về. Chiến sĩ về nhà, mặc toàn gấm vóc. Trong cung điện, những cung nữ đẹp như hoa đầy dẫy. Ngày nay chỉ thấy chim chá cô bay nhảy ! [(thời Chiến quốc, Câu Tiễn thua quân Ngô Phù Sai ở trận Cối Kê, phải đem thân sang Ngô làm kiếp tù đầy, chịu nhiều điều nhục nhã. Hai mươi năm sau, Câu Tiễn phục hận, diệt được nước Ngô và đức Vua Ngô Phù Sai phải tự ải. Nước Việt trung hưng, được làm Bá Chư hầu phương Nam… Nhưng, sau những biến thiên, rồi nước Việt cũng suy tàn, cung điện nguy nga đã thành bãi gò hoang cho chim chóc bay nhảy)].

Chú thích (1) : Câu 2 trong bản dịch là nguyên văn câu đầu trong một bài thơ của vua Thành Thái làm khi tại vị, thời Pháp thuộc. Nhà vua nhìn văn võ bá quan lộng lẫy triều phục mà cảm cảnh đất nước đang trong vòng nô lệ.

SÀU SÁT : Ref bài “Hoài thương biệt cố nhân” của Trịnh Cốc, với câu (2) : “Dương hoa sầu sát độ giang nhân” +

CÂU (1 – 4) = Ánh hoa tươi thắm khoe tươi dưới hàng liễu rủ, bên dòng nước suối trong veo. Làn gió nhẹ thổi vào hàng cây, lay động một nhánh cây nhỏ bé. Hôm nay ở Giang Bắc, cảnh vật và tâm hồn buồn như thế, thì xuống Giang Nam, cảnh ly biệt còn thêm buồn đứt ruột đứt gan.

ĐỘNG ĐÌNH = một hồ lớn rất rộng, nổi tiếng là danh lam thắng cảnh thuộc phủ Nhạc Châu tỉnh Hồ Nam nối liền với các sông : Nguyên, Tiêu, Tương và Mịch La rồi thoát ra Trường Giang tức sông Dương Tử (hồ Động đình nối với hồ Thanh Thảo vùng Ba Khâu, gần đầm Vân Mộng, cũng một địa danh nổi tiếng).

CÂU (1 – 4) = Vào một mùa thu, từ Ba Lăng nhìn về hồ Động Đình. Ban ngày thấy rõ một ngọn núi chơ vơ trên mặt nước. Nghe nói có thần tiên mà không thể gặp được. (nhìn) mặt nước hồ thu mà lòng bâng khuâng (với cảnh với người).

HOÀNG HÀ = Chuyện xưa, Trương Khiên theo lệnh vua, đóng bè đi tìm nguồn sông này. Đi 8 tháng chưa thấy nguồn sông ở đâu, liền về tâu vua rằng, nguồn sông ở tít trên trời. (REF bài Tương Tiến Tửu của Lý Bạch với câu : Hoàng Hà chi thủy thiên thượng lai…) NGỌC MÔN QUAN = Cửu ải phía T.B Trung Quốc. Về mùa đông, chim nhạn từ phía Tây bay qua ải nên cũng gọi là Nhạn Môn Quan.

CÂU (1-4): Sông Hoàng hà từ trên tầng mây cao thẳm chảy về. Một dải thành côi trên núi cao vạn nhận (1 nhận=3 thước 2). Tiếng địch rợ khương sao oán Dương Liễu mà không theo gió xuân tới ải Ngọc Môn.

TƯƠNG SƠN = núi ở đầu sông Tương, tỉnh Thiểm Tây. TƯƠNG GIANG = Sông phát nguyên từ Quảng Tây, qua Hồ Nam rồi vào hồ Động đình. Văn chương Trung Quốc thường mượn sông Tương để ngụ tình ly biệt vì trong Tình Sử có câu : “Quân tại Tương giang đầu, Thiếp tại Tương Giang vỹ. Tương tư bất tương tiến. Đồng ẩm Tương Giang thủy. “Chàng ở đầu sông Tương; Thiếp ở cuối sông. Nhớ nhau mà chẳng gặp. Cùng uống nước một dòng”.

Uống cho say để giã biệt mùi hoa quất trên đầu sông này. Gió trên sông đem về mưa tạt vào thuyền lạnh lẽo. Nhớ bạn lúc trước ở nơi xa xôi dưới vầng trăng núi Tương. Trong giấc mộng dài, nghe tiếng vượn kêu mà buồn mang mác.

Trăm thước lầu thành, lửa rực trời Tỳ bà múa hát điệu tân thanh

Chiều thu ngồi hóng gió ngàn khơi Khơi mối quan san, khúc biệt tình

Lại nghe Khương địch “trăng biên ải” Biên ải sầu vương, đàn tiếp nối

Thổn thức phòng khuê, kẻ cuối trời Trăng thu vời vợi chiếu Trường Thành

PHONG HỎA ĐÀI – Đài, Trạm đốt lửa. Xưa, bên Trung Hoa, từ biên giới phía Bắc về đến Kinh Đô, từng xây những đài cao và khi giặc xâm phạm bờ cõi thì đốt lửa lên làm hiệu, rồi đài nọ kế tiếp đài kia đốt lên đến kinh đô để làm hiệu.

KỲ (1) : Lửa hiệu từ biên cương được đốt lên trên những lầu cao trăm xích. Vào những buổi hoàng hôn, người lính chiến ngồi một mình hứng gió thu từ biển cả… Rồi lại nghe tiếng địch rợ khương thổi bài “Trăng nơi quan san” thì làm sao khuây được nỗi nhớ phòng khuê xa vạn dặm.

KỲ (2) : Tiếng đàn tỳ bà trỗi lên khúc điệu múa hát, một khúc điệu mới. Nội dung vẫn chứa chan mối tình ly biệt nơi quan ải. Nỗi sầu thương ai oán nơi biên ải khiến đàn trỗi mại không thôi. Trăng cao vòi vọi chiếu xuống Trường thành.

I. Trăng sáng Tần triều, ải Hán triều II. Tần đại trăng xanh, Hán quan ải

Về từ chiến địa được bao nhiêu Hành quân vạn dặm, ai trở lại ?

Trấn thủ Âm Sơn, giặc dám liều ? Ngựa Hồ dám đến Âm Sơn tái ?

TÁI = chỗ biên giới có phòng thủ. (ẢI = biên giới. QUAN = cửa ải). LONG THÀNH = Thành do Hung nô đắp tức Cổ Tàng thành 7x3 dặm, có hình thể như con rồng, sau được gọi là Long Thành. PHI TƯỚNG : chỉ Lý Quảng, người đời Hán, có sức khỏe, cầm quân giỏi. Năm 166TCG, ông tòng quân đi đánh Hung Nô, lập nhiều công lớn… Hung Nô gọi ông là Tướng Bay = Phi Tướng. Cả cuộc đời binh nghiệp của ông đều liên quan đến cuộc chiến giữa hai nước Trung Hoa và Hung Nô. Người Hung Nô nghe danh ông rất sợ nên miền biên giới do ông trấn thủ vùng Nhạn Môn Quan được yên bình. ÂM SƠN = dãy núi phía Bắc TH dài hơn 1.000 dặm là nơi hiểm yếu đời Hán Đường, nay ở đặc khu Tuy Viễn và Nội Mông.

CÂU (1 – 4) = Vùng trăng Sáng đời Tần; ải quan đời Hán (hai triều đại Tần Thủy Hoàng và nhà Hán qua thời gian chuyển tiếp của Sở Bá Vương Hạng Võ) Trong những chuyến hành quân đường xa vạn dặm, người CHIẾN SĨ) CHƯA TRỞ VỀ. Ví bằng Phi Tướng Quân ở Long Thành còn sống thì chẳng để ngựa rợ Hồ qua cửa Âm Sơn.

[(Xin xem hai bài Tái thượng khúc và Tái hạ khúc (Ngũ Ngôn cổ phong) cùng một tác giả : Vương Xương Linh)].

CÂU (1 – 4) = Tuyết hết rơi, mây đã tan : Gió thổi lạnh lùng. (Quãng đường) núi bên Ngô, sông bên Sở đường sá khó đi. Hôm nay, tiễn bạn ra đi ta nên ưống cho thật say (kẻo) sớm mai cùng tưởng nhớ nhau trên bước đường xa thẳm.

CÂU (1 – 4) = Ánh sáng buổi chiều tà chiếu vào những thước mây vàng dài hàng mười dặm. Gió Bắc đuổi nhạn (về Nam) tuyết rơi lả tả. (Bạn) Đừng buồn vì không người tri kỷ trên đường. Ai trên đời này chả biết đến bạn ? (Cao Thích muốn nói, chỉ riêng ông buồn vì nỗi chia tay mà thôi).

Cúi đầu cầm chổi mở cửa điện vàng vào buổi sớm mai. Nương chiếc quạt tròn, lòng bùi ngùi tấc dạ. (Vì thầm nghĩ rằng) vẻ mặt ngọc ngà của mình chẳng sánh tài chim quạ vì nó còn được mang ánh nắng ở điện Chiêu Dương về.

Bài “TỪ” (một thể thơ) về cung Trường tín làm vào mùa thu = Mùa thu bên giếng, lá Ngô đồng đã vàng. Không cuốn rèm châu (vì) sương đêm lọt vào. (dù có) lò hương (hay) gối ngọc (cũng) chẳng đẹp được. (mãi) nằm nghe đồng hồ ở Cung Nam thánh thót.

Hoa Phù Dung cũng chẳng bằng vẻ đẹp của mỹ nhân khi trang điểm (rồi). Từ Thủy Điện, gió đưa lại mùi hương ngào ngạt. Cố nén ôm niềm oán hận (tay cầm) che chiếc quạt thu. Vầng trăng tỏ cứ treo lơ lửng trên trời (trong khi ta) đợi quân vương (mà Người đâu tới) !

Đêm thanh vắng lạnh lùng ở cung Tây, trăm hoa tỏa hương thơm. Muốn cuốn rèm châu, mối hận mùa xuân (muốn) rộn tấc lòng ôm mãi dưới trăng chiếc đàn Vân Hòa. Cỏ cây ẩn hiện che điện Chiêu Dương.

LIỄU NHỨ = Phấn hoa liễu. BA LĂNG = Tên quận, thuộc thành Lạc Dương, tỉnh Hồ Nam.

CÂU (1 – 4) : (ta) rời Lạc Dương khi phấn liễu bay tơi tả. Sau lúc hoa mai nở thì (ta) đã ở Tam Tương. [(Thời gian từ trọng đông đến trọng xuân)] Tình đời như làn mây nổi – lúc hợp lúc tan. Mối hận biệt ly man mác theo dòng nước (sông Trường Giang) vương vấn.

CÔ TÔ = Tên núi có cung điện do Ngô Phù Sai xây cho Tây Thi ở; người đẹp được Vua Câu Tiễn Vườn Thượng uyển trong cung điện cũ có hàng liễu mơn mởn; (Xưa, khi) khúc hát Lăng ca nổi lên thì dâng khi thua trận. LĂNG CA = bài hát dân gian thuở trước. TÂY GIANG = Trường Giang = Dương Tử giang.

CÂU (1 – 4) : tươi đẹp hơn cảnh xuân. Ngày nay chỉ còn lại vầng trăng trên sông Tây đã từng chiếu người trong cung Ngô Vương (tức nàng Tây Thi).

CÂU (1-4) Lý Bạch lên thuyền vừa định khởi hành. Bỗng nghe trên bờ tiếng hát bài “Đạp Ca”. Đầm “Đào Hoa” sâu ngàn trượng cũng chẳng (sâu xa, nồng nàn)bằng tình Uông Luân đối với ta.