V SAO ĐM DN CHA VIỆT
LẠI CHỐNG CỘNG ĐIN CUỒNG ?
 

Mạn Hứng của Thin Li

 

Ai bảo Ca-t l khổ?
Ca-t sướng lắm chứ!
Đ đầu dn, n lệ thực dn
Cng ht mu nhn dn.

 

 Phần Một :

V Sao Đm Dn Cha Ca-T La-M Việt
Chống Cộng Đin Cuồng?

Cu trả lời đơn giản l: V họ cng với bề trn Vatican v quan thầy thực dn ty phương, đ thất bại chua cay trong mưu đồ ca-t-n-lệ-ha Việt Nam tưởng như đ trong tầm tay. Khi nước mất vo tay giặc Php, cố đạo v bọn gio gian tay sai; dn Việt đ khng chịu khuất phục; v thế đ c biết bao cuộc khng chiến ginh độc lập như Văn thn, Cần vương, cc đảng phi, cc gio phi vv... nổi ln nhưng khng thnh cng. Chỉ đến khi c đảng Cộng Sản Việt Nam kho tổ chức mới đủ khả năng đnh sập tan bộ quyền lực cai trị của chng ở Việt Nam qua cc chiến dịch 1954, 1975, v lm bọn gio gian trở thnh dn do thi da vng lang thang tha phương cầu thực. Nay họ vẫn cn mang mối hận v đang được bề trn v chủ ngọai bang khuyến khch ti xm nhập theo đng cẩm nang của cc cố đạo ngy xưa. Cn nước cn tt.

R rng l thế! Biết bao cng lao khuyển m trong hơn 4 thế kỷ từ khi cc tn cố đạo Ty đầu tin l d đến nước ta cho đến cao điểm l hai chế độ ca-t trong Nam, tập đan Vatican v thực dn Ty phương (VTC-TDTP), cng với đm gio gian đ xy biết bao lu đi trn ct, bổng dưng bị cc ngọn sng thần 1954 v 1975 đập nt v cuốn phăng ra biển; lm cho họ phải theo gương cc tổ phụ Abraham v Moses đi lu bu khắp chốn.

Nhưng khi hỏi V Sao Đm Dn Cha Ca-t La-m Việt Chống Cộng Đin Cuồng? th ta nhầm to, l trng kế phe ta, l đưa phe ta vo chỗ thời thượng rồi. Thực ra l đm gio gian ny chống bất cứ nh cầm quyền Việt Nam no khng phải do tập đon VTC-TDTP dựng ln. Vatican đ thnh cng trong việc cấy được mầm phản quốc trong một thiểu số dn bản địa vọng ngoại.

No phải đợi g đến khi c Việt Cộng xuất hiện đm ny mới chống. Tổ tin họ đ sẳn lng lm tay sai cho giặc từ lu rồi. Ở giữa thế kỷ 19, Trương Vĩnh K, một tn tu xuất v n bộc đắc lực cho thực dn Php, đ khng ngần ngại xi giục qun xm lược đnh chiếm nước ta. Hy đọc một đoạn trong l thư trnh Đ đốc Page vo thng 12 năm 1859, chỉ mười thng sau khi Php chiếm Gia Định, y đ hnh diện viết: "...Ngoi ra, khng một người Việt Nam no theo Ki-t gio lại ngần ngại xin gia nhập lm lnh dưới cờ Php, ng vua Việt Nam khng theo đạo, chẳng phải l vua của họ. (...Du reste, pas un Vietnamien catholique nhsita demander senrler comme soldat sous le drapeau francais, le roi payen du Vietnam ntait point leur roi.) (Depche de lAmiral Page, du 14-12 et 25-12-1859. Archives Nationales, Fonds Marine BB4-777).

Với tm cảnh lưu truyền như thế th khng lạ g giữa cuộc chiến quốc-cộng 1945-75, một chăn chin Ca-t Việt gian khc l Hang Quỳnh, từng l phụ t của một tn gim mục tay sai của Php kht tiếng l L Hữu Từ cai quản cc họ đạo cuồng tn Bi Chu-Pht Diệm ngai Bắc khi cn lm mưa lm gi trn lnh thổ Việt ngho kh, đ tuyn bố một cu thực ngu xuẩn m khng nước sng no c thể rữa cho sạch l Th mất nước chứ khng th mất Cha!  Đối với dn Việt th cu ny ngu xuẩn, nhưng đối với bọn gio gian th chng đua nhau Amen.

V nếu b con bảo rằng Vatican lun xt thương cho dn Việt, th ... gượm đ no. Hy đọc ton bộ sự thật về những m mưu nham hiểm của tập đon VTC-TDTP trong mưu đồ xm nhập v cai trị Việt Nam do cố học giả người Anh gốc Avro Manhattan đ viết trong cuốn Vietnam ... Why Did We Go?, do Chick Pub, Los Angeles xuất bản năm 1984. B con c thể truy cập dễ dng ở website ny www.reformation.org/vietnam.html. Trong đ ng tiết lộ một chi tiết ... rợn người l chnh tn gio hong kht mu Pius XII, với đại diện của y tại Mỹ l hồng y Spellman, đ ro riết vận động qun đội Mỹ thả từ 1 đến 6 quả bom hạt nhn 31-kiloton xuống bộ đội Việt Minh để giải vy cho Điện Bin Phủ vo năm 1954. Bom hạt nhn ny c sức tn ph gấp 3 lần quả bom thả xuống Hiroshima ở Nhật. m mưu ny đ được sử liệu qun đội Hoa Kỳ bạch ha vo năm 1984. May nhờ hồng phước của cc vua Hng nn chuyện nay đ khng xảy ra như chng muốn, chứ khng th khng biết con chu của cc vị by giờ khốn nạn đến thế no nữa.

Đấy, tnh yu nhn loại của Thin Cha thnh thiện, m bộ my tuyn truyền của gio gian ra rả ngay cả cho con một của mnh xuống trần gian chịu chết trn thnh gi để chuộc tội của con người, vậy m qua đại diện của mnh trn trần gian l Pius XII, n thể hiện ... độc c hn hạ như thế!

Cho nn ai bảo đạo Ca-t La-m l một tn gio thuần ty th ... quả l ngy thơ cụ. N l một cng cụ chnh trị khuynh đảo với vỏ bọc tn gio, một tổ chức gin điệp tnh bo quốc tế siu hạng chuyn để phục vụ quyền lợi của Ty phương.

 

Phần Hai :

Quyết Đi Tm Sự Thật :

 

Trở lại cu hỏi: V Sao Đm Dn Cha Ca-t La-m Việt Chống Cộng Đin Cuồng? v muốn đi đến cu trả lời đơn giản ở trn ta phải chịu kh đo xới lại sử liệu v cc sự thật ny lu nay bị cc thế lực đen v đm gio gian bưng bt, hoặc thay trắng đổi đen để che giấu tội c của mnh đối với dn tộc, lm khng ai nắm được ngọn nguồn; nhất l khi tập đon VTC-TDTP thnh cng thống trị miền Nam suốt 21 năm (1954-1975) th họ đ tha hồ viết lại lịch sử. Ngay cả trong nước tuy ngy nay đ sạch bng qun th, nhưng Đảng v nh nước đang bận o bế lũ ti phiệt Ty phương, v cn bộ đảng vin đua nhau tham nhũng biến chất nn khng ai quan tm đến việc phổ biến những sự thật đau lng của lịch sử xm lược cho nhn dn hiểu r.

 Bản thn người viết từng lớn ln trong Quốc Gia Việt Nam dưới thời Quốc trưởng Bảo Đại, đ từng thấy ty đầm nhởn nhơ lm chủ nhn ng; rồi trưởng thnh v phục vụ trong cc chế độ Ca-t miền Nam trước đy, cũng từng chứng kiến G.I. Mỹ v đồng minh tạp nham khinh bỉ dn tộc ra sao. Bấy lu nay vẫn bị lầm lạc trong sự hiểu biết về nguồn gốc của cuộc chin quốc- cộng. Bao nhiu năm vẫn cứ nghĩ qun dn miền nam đổ xương mu chống cộng v tự do, v tinh thần quốc gia dn tộc m khng hề biết t no về chuyện cc chế độ Ca-t bắt dn lm n lệ cho VTC-TDTP; cn miền bắc th theo chủ nghĩa v sản quốc tế; nhưng lại giải phng được dn tộc khỏi vng n lệ của VTC-TDTP. Nay c cơ hội đọc được nhiều ti liệu lịch sử khc nhau từ nhiều pha mới thấy r ai l kẻ yu nước, ai l bọn phản bội tổ quốc. Đến nay bừng con mắt dậy, thấy dn mnh đau thương!

 Cả một nền sử học trong nam thời bấy giờ chỉ dựa trn cuốn Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim m ai cũng biết ng đ viết dưới chế độ bảo hộ v ăn lương của Php cho nn cc chương ni về sự xm nhập của đạo Ca-t v thời Php thuộc thật sơ si v khng mấy v tư, tri lại ng cn bị buộc phải chỉ trch Nam triều v cc phong tro yu nước khng Php, d những chương khc th rất xuất sắc. Về sau c thm bộ Việt Sử Tn Bin của Phạm Văn Sơn, nhưng cũng thiếu trung thực khng km; điều ny dễ hiểu v ng c lẽ l một gio dn v l sĩ quan chỉ huy trường Qun bo v Chiến tranh Tm l Cy Mai của chế độ Diệm

 Bi ny cố gắng tm lược v kết nối một chuổi di xuyn suốt của cc sự kiện trong hơn 400 năm, m v số ti liệu lịch sử by giờ đ chứng minh, hầu vạch trần ci mưu đồ nham hiểm của tập đon VTC-TDTP để mong dn ta từ nay sng mắt (đừng nghe những g gio gian ni m nhn kỷ những g gio gian lm; phỏng theo lời của cựu tng tng Nguyễn Văn Thiệu) m trnh  cho dn tộc cảnh nồi da xo thịt khc; v nhất l khng cn mắc mưu thm độc của ngọai bang thường tr hnh bằng Ki-t gio. Việc 400 năm khng thể ni hết trong vi trang giấy được; xin b con thng cảm.

 Cố gắng tm cho ra nguồn gốc của cu trả lời ny, b con chớ hiểu lầm rằng chng ti bi xch đạo Ki-t. Khng bao giờ! Ai tin g th mặc họ, nhưng chng ti cha ght việc xử dụng vật chất, quyền lợi v vũ lực để o p kẻ khc phải tin những thứ ngy ng m mnh đ ăn phải bả. Xem ra ci đạo ny chẳng gip ch g cho đất nước ta; m chỉ tan l gy chia rẽ, bất ha, mu đổ thịt rơi kể từ ngy xm nhập ở th kỷ 16. Chng ti cương quyết đả kch v vạch trần những m mưu nham hiểm của ci tổ chức cực kỳ phản động Vatican đ giả danh tn ngưỡng để chung sức thực hiện mưu đồ thống trị thế giới của bọn ty phương da trắng từ khi được hong đế La-m dựng ln ở thế kỷ thứ 4.

 1) Nguồn gốc đạo Ca-t La-m: Ai cũng đ r ci đạo Ca-t La-m (Roman Catholic), khc với gio l Ki-t gốc do Jesus khởi xướng ở Galilee, vốn l một sản phẩm chnh trị pha mu tn gio đ được hong đế La-M Constantine I [Flavius Valerius Aurelius Constantinus (272 337)] biến chế ra để phục vụ cho m mưu thống trị v bnh trướng của đế quốc, v từ đ đ được bọn thực dn phương Ty lun p dụng hữu hiệu. Bản thn của Constantine cũng như những tn lnh đạo Ty phương khc, chẳng bao giờ tin vo chuyện thần thnh vớ vẫn.

 Bởi v một điều trớ tru của lịch sử đ cho thấy l chnh qun La-m đ đng đinh giết Jesus, người bị xem l kẻ phản loạn ở Jerusalem; rồi 4 thế kỷ sau cũng chnh người La-m lm sống lại v lợi dụng ci đạo của Jesus để phục vụ chnh trị cho mnh. Xong đổ mọi tội lỗi giết Cha ln đầu dn Do-thi vong quốc, m cũng l dn tạo ra cuốn Cựu Ước v gio chủ của đạo Ca-t. B con đọc cc truyện trong cuốn Tn ước c thấy tn của kẻ phản bội Cha trong bửa ăn cuối l Judas. V đạo Do thi lại gọi l Judaism. Khng lẽ lại trng hợp lạ kỳ đến vậy; hay lại l những thủ đoạn chnh trị? Mẹ kiếp! đng l lm chnh trị th phải đầy nham hiểm, độc c v mặt phải dy như da tru mới lật lọng xanh xọach như thế.

 Năm 313, qua Đạo dụ Milan (Edict of Milan) Constantine cho php đạo Ki-t cng khai họat động trn ton lnh thổ của đế quốc, rồi triệu tập Cng đồng Nicaea vo năm 325, ra lệnh gom gp lại những sch cũ của Do-thi gio v cc sch khc do đồ đệ của Jesus viết về thầy mnh, rồi tuyển lựa vi cuốn trong số hằng trăm, hng ngn cuốn khc bị hủy diệt v khng thch hơp chnh trị, rồi xo nấu thnh sch Phc m lm nng cốt cho cuốn Kinh Ước (Bible), v lấy n lm tn l của đạo Ca-t La-m.

 Ni của đng tội, chnh Jesus cn bị bị lợi dụng huống chi đm tn đồ. Jesus vẫn bị nh thờ tiếp tục đng đinh treo trn thập gi no c ni năng hoặc lm chứng g được. Khng c một tn gio thnh thiện no lại hnh hạ v đa dai với xc chết của gio chủ mnh như vậy.

 Trọng điểm ở đy khng phải l Jesus m l một khi niệm mơ hồ vớ vẩn về Thin Cha tức Cha Trời đ được bộ my tuyn truyền chnh trị của La M biến thnh một chủ nghĩa dng để ru ngủ, khủng bố v khống chế nhn dn. Khng những thế, chng cn đầu độc những đầu c m muội thnh bọn gio gian cuồng tn để sẳn sng tử đạo cho Thin Cha La-M m ginh được cơ đồ của thế gian.

 Ngy nay, cc học giả khảo cổ cho rằng nhiều cu chuyện chp trong Cựu Ước, bao gồm những bản chp cổ về Abraham, Moses, Solomon vv... thật ra l trước tc bởi cc biện k (scribe) của vua Josiah ở thế kỷ thứ 7 TTL nhằm hệ thống ha niềm tin vo Yaweh tức Jehovah hay Thin Cha. Người ta vẫn chưa tm ra được chứng tch g về cc cu chuyện v nhn vật của Cựu Ước trước năm 650 TTL. Dn Do thi cổ bị trị v lưu vong lu di, v với dn tr cn thấp km trong đời sống du mục lc bấy giờ thường lưu truyền cc cu chuyện về Yaweh để con chu nhớ đến nguồn gốc v tự cho mnh l tuyển dn của Thin Cha m nui niềm hy vọng phục quốc. Họ cn mong đợi một Messiah ging trần để cứu thế tức l giải phng cho dn tộc họ. Đến khi bị qun La M chiếm đng Jerusalem khoảng hơn 2 ngn năm trước; trong nổi tuyệt vọng cng  cực nn đ c nhiều tin tri xuất hiện, nhưng chỉ c Jesus, một anh thợ mộc v gio sĩ Do thi gio ở Nazareth trở thnh ngi sao sng được đng vai chnh của một vở bi hi kịch từ đ đến nay. Ngay cả Jesus trong cơn tng quẩn cả tin rằng mnh l con của Thượng Đế sai xuống cứ như cc vua cha thời xưa.

 Cc hong đế La-m kế tiếp lại cn đi xa hơn nữa như hong đế Thedeosius (379-395) nhận Ki-t l cng gio, độc thần độc tn cho ph hợp với nhu cầu chnh trị mới v ra lệnh cưỡng bức cải đạo thần dn ton lnh thổ đế quốc; những kẻ bất tun đều bị st hại khng nương tay. Than i, biết bao mu đổ thịt rơi v những lệnh ny!

 Về sau, tập đan xm lược ty phương v Vatican noi gương ấy, một khi chiếm đng được nước no th liền ra sức tiu diệt mọi tn gio, tn ngưỡng, văn ha, phong tục tập qun của bản xứ v cưỡng bức cải đạo theo Ca-t ở bất cứ gi no, để tạo ra một x hội đn cừu thuần nhứt cho kẻ xm lăng dễ cai trị. Sự cuồng tn đ xa nha lằn ranh giữa phản quốc v yu nước. Vậy m ngy nay cũng chnh bọn ny h ho đi tự do tn gio chỉ một chiều m thi.

 2. Tm cch thống trị thin hạ: Từ thế kỷ 15, với cc tiến bộ về kỷ thuật vũ kh v hng hải, cc tập đon thực dn chu u, ban đầu chủ yếu l Bồ Đo Nha, Ty Ban Nha, Ha Lan; rồi tiếp đến l Php v Anh đua nhau đi cướp bc ở cc nước nhược tiểu, xm chiếm đất đai v bắt dn bản địa lm n lệ v ti nguyn thin nhin ở chu u nhỏ b đ cạn kiệt. Họ xem quả đất l chỗ khng người bởi v ci lối diễn dịch c n của Vatican tạo cho chng ci chỗ dựa đạo đức l đi mở mang đất Cha, v quả đất ny do Cha Trời dựng nn. Thnh thử chuyện tn st dn cc nước khc l một việc lm thnh thiện nhn danh Cha như Vatican đ chc lnh. Cho đến ngy nay chuyện ny vẫn cn xảy ra trước mắt, c đổi thay cht no đu? Gh gớm thay! chỉ l một lời ni m đủ lm đảo đin cả thin hạ.

 Qua những cấu kết, đầu tư chằng chịt với bọn thực dn v cch tổ chức tinh vi nn tiền của, ti nguyn do bọn thực dn thu tm chia chc đ l một nguồn kinh ti đồ sộ cho Vatican. Tổ chức gio quyền phong kiến của n theo đ vươn di như những vi bạch tuộc xen vo v khuynh đảo chuyện nội bộ của cc nước nhỏ cốt lm lợi cho quyền lợi của cc nước Ty phương. Ngay cả hnh tượng của Jesus từ một anh nng dn da sậm th kệch gốc Trung Đng bỗng chốc được Vatican ra lệnh cc họa sĩ ti danh ph php thnh một anh da trắng Ty phương tuổi trẻ mắt xanh với ru ria thực đẹp trai, cứ như được cc bc sĩ thẩm mỹ ngy nay tn trang vậy, để đm con chin m muội cc nước khc tn sng; v rồi dần mn trong tiềm thức lun ngưỡng mộ phục tng dn da trắng một cch tự nhin.

 Qua cung cch ấy th ta đ thấy gần hai ngn năm nay gio hang chỉ tan l bọn da trắng; (đến tết maroc mới c anh gio hang da mu; ngho đừng c ham!) để cho đm gio gian cng đinh da mu tha hồ m b st đất hun ht tay chn, giy dp v cả mi đnh rấm của Đức Thnh Cha nữa. Nếu được hứa sẽ c chỗ trn thin đng, th dm c kẻ cuồng tn An-nam-mt hảnh diện bắt chước gương Cu Tiển,  chơi lun mng nếm phẩn của Đức Thnh Cha nữa đấy chứ chẳng đa. hay, đ l sự thật! Bởi ci g dnh lu đến Vatican đều l thnh cả, d thnh cha cũng sợ chết bỏ mẹ; đi đu cũng phải np trong popemobile c vỏ dy chống đạn. Ờ nhỉ, tại sao khng ai gợi cho ta thnh đng chai sản xuất những thnh liệu đức thnh cha thải ra hằng ngy trong rest room, bảo đảm rằng nếu đem bn ở những xm đạo Việt th sẽ chạy như tm tươi, kiếm thm được lợi nhuận m đi cải đạo thm kẻ khc. R l uổng ph! 

 Đng l một bọn kỳ thị chũng tộc độc ti sặc mi; vậy m đm gio gian Việt đi đu cũng đi hỏi dn chủ, nhn quyền om xm, m chẳng bao giờ chịu xt lại bản chất mục nt của tập thể mnh.

Mọi người khng khỏi thắc mắc rằng nếu quả thực Cha ba ngi của Ki-t gio l đấng ton năng, ton tr, uy lực v cng, v đ tạo dựng trời đất th tại sao ngay ban đầu khng hiển hiện một lc ở khắp nơi v ... chỉ cần ho ln một tiếng để ton thể nhn loại ... theo đạo ci rụp quch cho rồi. Cớ sao chỉ dn loanh quanh vng Trung Đng b t biết đến m thi? Rồi phải đợi đến mấy cuộc thập tự chiến, rồi mấy lũ thực dn xm lược Ty phương cng cố đạo mang tu b sng ống đi cưỡng đạo kẻ khc hầu sng danh cha lm g cho mất cng v tốn xương mu đến thế? Lại nữa, sao Cha khng hiện ra cng lc khắp mọi nơi tằng hắng một ci để tất cả cc phe phi Ca-t, Judaism, Chnh thống, Muslim, Anh gio, Tin lnh hầm b lằng x tố vốn cng thờ Cha Trời Jehovah đều qui phục Vatican cho n tiện việc sổ sch. Hay l ổng cũng bất lực như những tn đầu xỏ khc. Hay ni một cấu chắc như bắp rằng anh Thin cha ny chẳng hề hiện hữu; hoặc một cch triết l th Thin cha chỉ l sản phẩm nghiệp dư của con người m thi.  

Dn Việt cng khng hiểu nếu Thin Cha v đức thnh cha ở Vatican đặc biệt thương yu đm gio gian An-nam-mt như vậy th tại sao qua cc biến cố 1954 v 1975 khng đưa tu b, my bay chở họ sang tuốt ở Holy See để họ lun sung sướng hưởng nhan thnh cha cho tiện việc nh nước. Hay l ta thnh chỉ muốn bầy cừu ny ở đu yn đ để lm n lệ mun đời cho mnh, chứ khng dại g mang họ về thnh quốc b t tẹo để nui bo c chẳng c lợi.  Đm ny rất tro trở v nguy hiểm, lạng quạng khng chừng chng dm lật đổ ngi gio hang của mnh như chơi. Rt lắm! 

3) Vai tr của cố đạo thừa sai:. Bọn văn n dịch chữ Php missionnaires thnh thừa sai l cố thăng hoa chữ nghĩa v đnh lạc hướng dn chng. Nm na l cng tc vin đặc vụ, m cng tc ở đy m muội v gian c đến cở no. Đại đa số thừa sai ny đều thuộc ging tn Jesuits. Trn hầu hết chiến thuyền, thương thuyền của bọn thực dn Ty phương thời ấy lun c đm cố đạo của Vatican. Bọn ny đng nhiều vai tr chiến lược cực kỳ quan trọng trong mc xch xm lăng. Dưới vỏ bọc l cố đạo nhưng thực chất chng l những tn điệp vin cảm tử xung kch được thả vo vng đất lạ để xy dựng cc cơ sở đầu tin, như nay ta gọi l điệp vụ. Chng xm nhập với hai bn tay trắng nhưng nếu thnh cng th được tất cả, v đ chấp nhận hy sinh trước khi tham gia cng tc.( Xin đọc thm Lời thề ging Tn ở website ny http://www.biblebelievers.org.au/jesuits.htm hay cuốn God's Soldiers: Adventure, Politics, Intrigue, and Power--A History of the Jesuits của Jonathan Wright hay cuốn The Secret History of the Jesuits, bản dịch Anh ngữ từ nguyến tc Php văn của Edmond Paris để hiểu r bộ mặt thnh thiện của cc thừa sai Vatican).

 Những cng tc giả đạo chng phải lm l:

1) Lm php tha tội st nhn, cướp bc, hảm hiếp cho lũ lnh thực dn, lm bọn chng khng c mặc cảm tội lỗi khi lm tội c.

2) Lm gin điệp thu thập tin tức địa phương khi vờ len lỏi vo cc vng hẻo lnh để rao giảng phc m.

3) Dng vật chất mua chuộc đm tn tng bần cng để tạo những lng, những xm chiến đấu chống lại chnh quyền địa phương gọi la xm đạo, họ đạo; rồi chiu mộ huấn luyện những đon qun bản địa cuồng tn thnh thn binh sẳn sng tử đạo để đở tốn xương mu của lnh mẫu quốc.

4) Khi nắm vững thực lực yếu kếm của nh cầm quyền th tạo cớ cho quan qun triều đnh ra tay đn p để qun cướp nước chờ sẳn ngoi biển lấy l do trn vo xm chiếm.

5) Hăng say tin phong trong nhiệm vụ tiu diệt văn ha, tn ngưỡng, tn gio, phong tục, tập qun của dn bản địa theo đng cẩm nang của Vatican; đơn cử l tạo ra lối chữ viết mới theo Latin, lối học mới để triệt tiu thnh phần tr thức cũ của dn tộc bản địa; ph bỏ bn thờ tổ tin, dẹp những sự cng tế, ph b cha chiền để xy nh thờ, o p cưỡng bức người dn cải đạo vv..

6) Khi cai trị được xứ mới chiếm th cng bọn thưc dn dốc sức đo tạo một nhm tay sai cuồng tn trở thnh nhm lnh đạo bản địa, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho đm người ny thăng tiến nhanh trong nấc thang quyền lực mới để tiếp tay chng trong việc ca-t ha dn bản địa cho nhanh chng.

7) Cng chia chc với thực dn về những ti sản cướp bc được để chuyển về cho đức thnh cha v ta thnh ở Vatican để lm phương tiện đi thống trị cc nơi khc trn ton thế giới.

 Ngy nay, bổn cũ vẫn cn được xi lại một cch v tư khắp mọi nơi c bọn thừa sai lảng vảng, v những vai tr ny khng hề thay đổi chỉ khc l nay c thm đm thừa (tay) sai tn hữu Tin lnh lm việc cho chủ mới tham gia mạnh mẽ khng km.

 Nghĩ cũng lạ; ai cho bọn thừa sai quyền vo ra cc nước nhỏ của người khc để thao tng việc nội trị cứ như chỗ khng người? Sức mạnh của vũ kh Ty phương? C bao giờ ta nghĩ đến chuyện người đng hnh xử như thế trn đất u chu? Trước đy th chng đi tự do truyền đạo, nay ba ny hết linh bn quay sang tr nhn quyền, dn chủ.

  

Phần Ba :

Tiến Trnh Xm Chiếm Việt Nam Trước 1945 :

 

I. Từ thế kỷ 16 đến hết đệ nhị thế chiến 1945:

 Bọn cố đạo Bồ Đo Nha v Ty Ban Nha tm đến Việt Nam lần đầu khoảng năm 1533, c nơi cn cho l 1516. Họ len lỏi truyền đạo v lm gin điệp trong đm cng đinh thất học ven biển rồi dần gy dựng được những lng đạo, xm đạo, xứ đạo. 

 Sử gia Php Georges Coulet đ viết trong tc phẩm của ng Cultes et Religions de lIndochine Annamite Saigon, 1929, như sau: Thin Cha gio đ mở cửa cho qun đội Php v đ l nguyn nhn trực tiếp của cuộc xm lược đất nước ny.

 Một sử gia khc, Taboulet nhận xt: "...đạo Thin Cha đảo lộn một cch r rệt tất cả những phong tục, tập qun bản xứ; n lm hư hại nền tảng của đạo chnh l sự tn sng trời đất, đạo thờ Thnh Hong v đạo thờ cng tổ tin; n lm rung chuyển v đe dọa lm tan r nền mng Nh nước, của gia đnh v của x hội Việt nam" (Taboulet - La Geste franaise en Indochine. Maisonneuve, 1965).

 1. Cng đầu của cố đạo Alexandre de Rhde: Y l người Php sinh năm 1591; gia nhập dng tn (Jesuits) tại Roma năm 1612. Ban đầu y được phi đi Nhật bản vo năm 1619, nhưng gặp lc Nhật đang bi trừ Ki-t dữ dội nn lnh đến Macao, Trung quốc. 

 Chuyện l, bấy giờ ở Nhật, khi nhn thấy được những m mưu thm độc của bọn cố đạo Ca-t v sự phản phc của cc họ đạo (dalmyo), nn sau khi Miguel Lpez de Legaspi của Ty- ban-nha chiếm Phi luật tn năm 1565, sứ qun Hideyoshi (1536-1598) liền ra lệnh đng đinh 9 cố đạo v 17 tn tng chết trn gi gỗ. Đến thời sứ qun Tokugawa Iemitsu (trị v từ 1623 đến 1641), ng cn quyết liệt hơn nn ra lệnh vo năm 1635 triệt để cấm cc tu b của bọn ty dương lui tới Nhật bun bn hoặc truyền đạo. Năm 1639 lại ra lệnh trục xuất bọn cố đạo dng tn Jesuits Bồ-đo-nha v tận diệt cc họ đạo, nhờ vậy m Nhật khng bị nhiểu lọan bởi đm Ca-t gio gian như ở Việt Nam về sau.

 Vo năm 1625, de Rhde đến Faifo (Hội An) gặp thời Trịnh Nguyễn phn tranh; bắt đầu học tiếng Việt từ một cậu b 10 tuổi, v nui cậu ny với bơ sữa về sau trở thnh ph tế, khng r y c cn lm nhiều điều xằng bậy sch nhiễu tnh dục với cậu di di hay khng chẳng thấy sch no ghi lại. Y tm cch len lỏi mua chuộc cc nh Cha (cha ở đy l cha Trịnh Nguyễn, chứ chẳng phải cha Jesus đu đấy!) để được hoạt động ở cả 2 đng trong v ngoi suốt 20 năm; nhưng vẫn bị cc Cha trục xuất đến 6 lần; nhưng lần no cũng tm cch quay lại bm trụ dai như đĩa. Năm 1645, y bị Cha Nguyễn vĩnh viễn trục xuất khỏi Việt Nam. Y trở về chu u rồi chết vo năm 1660 ở Ispahan, Persia.

 Ở chu u, de Rhodes ro riết vận động Vatican v Php thnh lập hội Thừa Sai (MEP: Mission trangre de Paris). Rồi Hội ny được chnh thức ra đời vo năm 1663 gồm ton gio sĩ người Php để gửi sang Viễn Đng vừa truyền đạo vừa mở rộng ảnh hưởng của Php tại vng ny.

 2. Chuyện Chữ Quốc Ngữ: Mấy năm trước, từ trong nước ra đến hải ngoại bổng dưng rộn rng chuyện đnh gi lại vai tr của de Rhde, nhất l trong lnh vực văn ha. C kẻ cố tn tụng de Rhde l người đ c cng lập ra chữ quốc ngữ phổ thng hiện nay để thay thế chữ nm l lối mượn cc nt chữ tu của cha ng. Ni theo văn phong của cụ Vương Hồng Sển th đy đng l thua me gở bi co. Ai cũng r l de Rhde chỉ l kẻ tiếm cng của cc cố đạo Bồ đo Nha đi trước. V bọn cố đạo đ lm việc ny chẳng phải do hảo tm pht huy văn ha Việt m chỉ thuần phục vụ việc truyền đạo của chng cho dễ dng v bấy giờ họ khng thể no học được chữ nm. Cho đến khi thực dn Php cai trị được nước ta th chữ quốc ngữ mới được cưỡng bch thnh chữ phổ thng. Thế nhưng vấn đề ny chẳng c g l quan trọng v hnh như đ bị đặt sai chỗ trong cuộc tranh luận. Cch viết chữ chỉ l một trong những phương tiện k m, m l phương tiện thứ yếu, để truyền ti thng tin của tư tưởng. Trọng tm vẫn l tiếng ni của dn tộc hay tiếng Việt hay tiếng nước ti. Ta h đ chẳng nghe cc bậc tr thức tiền bối như Phạm Quỳnh đ ni: Truyện Kiều cn, tiếng ta cn, tiếng ta cn, nước ta cn. hay lời của bi ht Tnh Ca tuyệt vời của Phạm Duy: Ti yu tiếng nước ti từ khi mới ra đời, người ơi. Mẹ hiền ru những cu xa vời. ơi ! Tiếng ru mun đời. Tiếng nước ti ! Bốn ngn năm rng r buồn vui. Khc cười theo mệnh nước nổi tri, nước ơi. Tiếng nước ti ! Tiếng mẹ sinh từ lc nằm ni. Thoắt nghn năm thnh tiếng lng ti, nước ơi.

 Cn chữ viết chỉ l phương tiện kỷ thuật ty thời. Theo nhu cầu tiến bộ của x hội th tư tưởng cũng tăng tiến v k m cũng phải pht triển theo. Chữ Việt ở thế kỷ 17 chỉ l một loại k m th sơ kệch cỡm chẳng giống ai; về sau phải c sự đng gp của bết bao thế hệ tr thức n mới được chải chuốt nhuần nhuyển như ngy nay để c thể "luyện cho tiếng ta c thể diễn dịch được cc l thuyết, cc tưởng về triết học, khoa học mới." (Dương Quảng Hm).

 V thế trong thời vong quốc sử, cha ng ta đ lợi dụng sự phổ thng của n m lấy gậy ng đập lưng ng, đ ro riết phổ biến tinh thần yu nước su rộng v ku gọi đồng bo vng dậy tiu diệt qun thực dn xm lăng v bọn tay sai cuồng tn. Như thế th chữ quốc ngữ cũng đ được dn ta khn kho biến n thnh vũ kh chẳng khc g việc sử dụng sng đạn ban đầu do bọn Ty phương sng chế để đnh đuổi được bọn chng ra khỏi bờ ci. Vậy th bn ci li thi để lm g m khng cng nhau tn dương sự linh lợi khn ngoan của cha ng; nhờ vậy mới ginh lại được nền độc lập v tự chủ cho tổ quốc ngy hm nay. 

 Hy vững tin vo sự khn ngoan của cha ng ta. Một ngn năm đ hộ giặc tu, ta xi chữ nm. Một trăm năm đ hộ giặc ty, ta xi chữ latin. D xi chữ g th tiếng ta vẫn cn. Tiếng ta cn th nước ta cn, đng như lời của Phạm Quỳnh. Chứ khng th hoặc l ta ni tiếng tu hoặc tiếng ty mất rồi. B con chứ yn ch.

 3. Ta lm ta mất nước: Năm 1784, Nguyễn nh trong cơn tuyệt vọng sau khi bị qun Ty sơn đnh cho tan tc đang ẩn nu ở đảo Ph quốc th c kẻ dẫn mối gặp con co gi mặc o chong đỏ, Gim mục Pierre Pigneau de Bhaine (B Đa Lộc) đang ở Xim La đnh mi tm nạn nhn, rồi hứa hẹn vận động Php, lc ấy dưới triều của Louis XVI, trợ gip. nh giao đứa con trai 4 tuổi l hong tử Cảnh cho Bhaine như vật đặc cọc lm tin. Sau 3 năm đi đường biển phi đon tiếp kiến vua Php v k giao ước với b tước De Montmorin, bộ trưởng ngoại giao vo năm 1787. Nhưng hai năm sau th hong tộc Php bị cuộc cch mạng Php lật đổ nn chuyện khng thnh. Bhaine khng nn lng, trn đường quay lại đng đ gh Ấn ku gọi bọn tư bản Php đng gp tiền bạc để mua sng ống tu thuyền v chiu mộ qun đnh thu gip Nguyễn nh ln ngi trở thnh vua Gia Long vo năm 1802; v mở đường cho bọn bạch quỉ trn vo đất Việt.

 Từ lu b con đọc qua đọan ny mi đến nhm trong sch sử nn khng cn ngạc nhin cht no về việc tại sao một tn cố đạo lại khng lo chuyện tu hnh m lại .. đi lm li sng, chuyn tr đm thu chm mướn.  i, chức sắc do Vatican đo tạo l thế đấy cả m; tan l tu ... giả. Như đ ni, Vatican l một nơi điều khiển v huấn luyện điệp vin quốc tế, cở CIA cn thua xa, v c lịch sử lu di hơn. CIA cn phải học hỏi Vatican nhiều về cc kỷ thuật xm nhập, nằm vng, gy dựng cơ sở, xi dục, cướp chnh quyền vv...

 C một nh viết truyện về Bhaine tn Faure đ ghi: Nếu bấy giờ nước Php chịu gip Bhaine th ng ấy đ lập nền bảo hộ ở An-nam cho Php từ cuối thế kỷ 18, m khng cần nhiều cuộc chiến tranh như về sau.

 Cng bằng m ni th cha Nguyễn nh, bấy giờ bọn Ty xem như một anh trưởng bộ lạc mn  mường no đ, đ khng lường trước được những mưu ma chước quỉ của bọn cố đạo trong tập đan VTC-TDTP. Khi biết linh hồn mnh đ bn cho quỉ rồi th mọi sự đ muộn; đnh chờ gần hai trăm năm sau con chu mới đạp cho b lũ ny một ci ra biển đng tho chạy về nước khng cn manh gip. V thế cũng thực đng tội cho triều nh Nguyễn l chỉ tạm thời chnh danh tự chủ c 82 năm từ khi Gia Long ln ngi 1802 đến khi bị thực dn ngồi ln cổ bảo hộ 1884; sau đấy chỉ ly lất ko di cho đủ 143 năm cho đến ng vua cuối Playboy Bảo Đại. Tuy vậy trong thời bảo hộ vẫn c nhiều vị vua để lại danh thơm tuy khng thnh cng trong việc ginh lại sơn h như Hm Nghi, Thnh Thi, Duy Tn.

 Nhn đy cũng xin được nhắc đến ci chết đột ngột đầy b ẩn của vua Quang Trung vo năm 1792 thọ chỉ c 40 tuổi, thời vng son cn trn đầy nhựa sống sau khi đ tạo bao cng lao hiển hch bch chiến bch thắng. Đọc lại sử thấy ghi c một b phi họ Phạm gắn b với ng từ rất sớm. Khi b bị bệnh nặng vo thng 3 năm 1791, vua Quang Trung đ cho mời một thầy thuốc ty tn l Gira vo chữa bệnh cho b. Nhưng khi Gira đến th b đ mất. Cố đạo Scrard hnh như c mặt đ viết Chnh hậu của Tin vương (Quang Trung) mất vo khoảng thng ba v ng đ khc b một cch sầu thảm. ng đ cử hnh tang lễ v cng linh đnh trang trọng cho b vo cuối thng su. Dn Nam H đồn khắp nơi rằng ng đ băng h v qu đau buồn.

 Qua đọan ny cho thấy cố đạo ty đ xm nhập vo triều nh Ty Sơn lm mật thm từ lu; trong khi ấy chng lại quyết gip Nguyễn nh lấy lại cơ đồ. Điều ny ta c thể đặt nghi vấn rằng với kỷ thuật về tnh bo v độc dược kh kinh nghiệm, chng đ c thể đầu độc vua Quang Trung để gip Nguyễn nh chng thnh cng. Khng sử sch, ti liệu no giải thch ci chết đầy m muội của anh hng dn tộc o vải đất Ty Sơn.  Nếu viết Dn Nam H đồn khắp nơi rằng ng đ băng h v qu đau buồn l cốt đnh lạc hướng bởi một vị vua lẫy lừng chinh nam dẹp bắc như Quang Trung c thể no mang kh lực ủy mị như thế được?

 4. m mưu của hội Thừa Sai: Sau khi đ điều nghin thu gp đầy đủ dữ liệu về thực trạng Việt Nam; trong đ chắc chắn l bọn cố đạo đ đnh gi đng về thực lực của cc tn gio địa phương, nhất l Phật gio tuy c số tn đồ đng đảo nhưng chỉ l bao ct rời, yếu km v thiếu tăng ti, tổ chức lỏng lẻo, v cũng l thnh phần dễ bị cải đạo nhất (đến nay vẫn cn nguyn trạng!). Năm 1852, hội Thừa Sai lại xi giục triều vua mới của Php l Napoleon III xm chiếm Việt Nam. Năm 1857, cc cố đạo Pellerin v Huc trnh by kế hoạch đnh chiếm Việt nam. Ton bộ kế hoạch xm lược Việt Nam do hai gio sĩ thừa sai ny đề nghị đều được gio hong Pio IX v Napoleon III tn thnh. Thng 5, 1857, ủy ban Brenier lập bản phc trnh đề nghị hong đế Napoleon III p đặt chế độ bảo hộ ln Việt Nam. Thng 9, 1857, Napoleon III chấp thuận đề nghị của ủy ban Brenier v giao nhiệm vụ cho Cơ quan tối cao điều hnh cuộc viễn chinh xm lược Việt Nam l bộ Hải Qun v Thuộc Địa Php, trụ sở tại Paris, do Chasseloup Laubat lm bộ trưởng. Chasseloup Laubat đ cng khai tuyn bố: 1) Phải biến xứ Nam Kỳ thnh thnh một xứ Cng gio l một giải php tốt nhất để ổn định thuộc địa một cch lu di. 2) Cc gio sĩ thừa sai Php được coi l những cng chức phục vụ nh nước nn họ được hưởng lương hng năm.

 V thế, khi kế họach xm lăng đ định, bọn cố đạo từ Paris quay trở lại Việt Nam gin cảnh những mn khiu khch để triều đnh phản ứng ra tay đn p tn gio để chng c cớ m xm lăng. Triều đnh phong kiến của ta dĩ nhin l ngy thơ mắc bẩy hoặc l bị p khng cn chọn lựa no khc liền rơi vo trng của chng giăng ra.

 Từ lu, bọn cố đạo đ đầu độc một bộ phận tn tng bản xứ c thi độ kiu ngạo v lối về tn gio mới ny đối với cc tn ngưỡng truyền thống khc của dn tộc, nhất l việc thờ cng ng b tổ tin. Họ cho đạo Ca-t từ chu u l tn gio siu việt. Ta c thể dẫn chứng điều ny qua cuốn "Những thư chọn trong cc thư chung cc Đấng Vicrio Apstlico v Vicrio Provinciale về ging Thnh Domingo đ lm từ 1859" - Xuất bản tại Kẻ Sặt 1903:

 "Ta truyền cho bổn đạo phải vng lời như sau:

1. Đức thnh Pha Pha (c lẽ l Jehovah) phn rằng mọi sự kẻ v đạo quen lm m thờ kẻ chết, th ta phải kể l sự dối tr hay l c l mạnh m hồ nghi c phải l sự dối tr chăng, cho nn chẳng c lẽ no bổn đạo được giữ lễ php ấy.

2. Khi đ cất xc kẻ c đạo, th chẳng nn để kẻ v đạo đến hợp lm một cng kẻ c đạo, kẻo kẻ ấy ngờ ta thờ kẻ chết c đạo cũng như n thờ kẻ chết v đạo vậy.

3. Chẳng c lẽ g cho bổn đạo được ở lm cng với kẻ v đạo ăn uống của lễ nơi mới tế đoạn, d m đang khi tế th d kẻ c đạo chẳng c mặt ở đấy, hay l kẻ c đạo ăn của chẳng tế m thi, th cũng chẳng nn ở lm một đấy.

...

6. Cấm lạy xc kẻ chết.

7. Cấm xng hương , đốt nến cho kẻ chết.

...

9. Cấm đọc văn tế, cấm mặc o tang.

...

27. Đang khi người ta lm việc dối tr như khi lm chay, ht, đnh vật, lm tr, thờ thần, ko hội, v.v... th bổn đạo chẳng nn xem.

...

33. Bổn đạo chẳng nn bắt chước kẻ v đạo rẫy mả thng Chạp hay l cải tng chỗ nọ đem đi chỗ kia,...th cũng dối.

 V cuồng tn tun theo cc điều răn ny nn cộng đồng gio gian đ thực tế bị cắt rời khỏi cộng đồng dn tộc, hon ton xa lạ đối với nếp sống văn ha truyền thống của cả nước. Cũng do sự m hoặc của bọn cố đạo nn đm gio gian tự nguyện tham gia vo việc cướp nước của thực dn m chẳng những khng mang cht mặc cảm no m cn lấy lm hnh diện.

 No phải đợi đến khi bọn cố đạo Pellerin v Huc by kế cho Napoleon III; ngay năm 1835, dưới triều vua Minh Mạng thứ 15, một cố đạo tn Marchand (bấy giờ gọi l cố Du) đ mưu gip L Văn Khi, con nui của cố tả qun L Văn Duyệt, lập nn một nước theo đạo Ca-t ở đất Gia Định. Nhưng bọn chng bị dẹp sau 3 năm nổi dậy v đm đầu xỏ 6 người đ bị đng cũi giải về kinh bị xử tội giảo hnh. Điều ny cho thấy m mưu của tập đon VTC-TDTP đ được hoạch định từ lu, chứ khng như lời biện giải của đm ca-t bản xứ sau ny rằng nguyn nhn của cuộc xm lăng l v cc cuộc cấm đạo gay gắt của triều đnh.

 Lệnh, tức l luật nước, cấm đạo Ca-t đ được cc triều đnh nước ta từ nh L, cha Trịnh ở đng ngai v cha Nguyễn ở đng trong, rồi cc vua Ty Sơn đ p dụng từ lu v tn gio ny đối chọi gay gắt với những tn ngưỡng truyền thống của Việt Nam, nhất l sự thờ cng tổ tin..." (V đức Hạnh; Luận n, Strasbourg, 1965); v lm xo trộn su xa đời sống văn ha truyền thống, yếu tố cực kỳ quan trọng để gắn b một dn tộc, dễ lm cho quốc gia bị đổ vỡ v cơ chế Nh nước dựa trn cc nền tảng văn ha ấy cũng bị lung lay. Nhiều tn cố đạo gin điệp v gio gian phản quốc ngoan cố đ bị xử tử (đm tử tội nầy sau được Vatican phong thnh Thnh tử đạo cho gio dn An Nam tn thờ v kch thch noi gương tiếp tục phản quốc)

 Ngay cả vua Gia Long vốn c cảm tnh với bọn cố đạo, vậy m Chỉ dụ về tn gio ngy 4 thng 3, 1804 đ ghi: "Cn về đạo Bồ đo nha l một đạo ngoại lai đ được tryền một cch trng ln ln khắp trong nước v hiện nay vẫn cn, mặc d triều đnh đ cố gắng hủy bỏ ci đạo dị đoan ny. Hỏa ngục l một chỗ gh gớm đạo ny dng để lm cho kẻ ngu xuẩn khiếp sợ. Thin đng m đạo hứa sẽ ban cho những người ngay lnh l thnh ngữ rất ku để quyến rũ những đứa khờ khạo. Đạo ny được dạy trong đm dn ngu...thm nhiễm t đạo v đ quen giữ lề luật một cch m qung, khng suy nghĩ v khng lm sao mở mắt cho họ được. Do đ từ nay trong cc tổng, cc lng c người Thin Cha gio, cấm sửa chữa hoặc xy dựng lại những nh thờ hư nt, cn cất mới th tuyệt nhin cấm hẳn".

 Cố đạo Louvet, tc giả cuốn "La Cochinchine religieuse" cũng đ viết: Sự c mặt của đồng bo chng ta (Php) đ lm thay đổi hon ton tnh chất của sự cấm đạo, từ chỗ mang tnh chất tn gio đ trở thnh mang tnh chất chnh trị. Gio dn khng chỉ cn l tn đồ của một tn gio xấu xa, tch rời khỏi đời sống cng dn, gia đnh, chối bỏ sự thờ cng tổ tin m họ chnh l b bạn của kẻ ngoại bang, những tn phản bội đ gọi v tiếp tay cho những kẻ xm lược đất nước mnh" (V đức Hạnh luận n kể trn).

 Đến thời Minh Mạng, triều đnh dần nhận r những nguy cơ bn trong cng với sự đe doạ từ bn ngoi của hai mặt gip cng - nn đ c nhiều biện php phng ngừa, trước mắt l ban hnh "Thập điều gio huấn" để gio ha dn, v lệnh cấm đạo rất gắt gao, l điều m triều đnh c thể lm được; song cc cố đạo vẫn khng những coi thường m cn xi giục gio gian, khch động tinh thần tử đạo, "th chết cn hơn khuất phục thế quyền, nn che giấu cố đạo; ngang nhin đối đầu với chnh quyền v đứng về pha đối lập với lợi ch của dn tộc. Thử hỏi triều đnh khng lẻ lm ngơ với kẻ coi thường luật nước?

 Nh sử học Php Jabouille trong bi "Une page dhistoire de Quảng Trị" viết trong tạp ch BVA số 4, 1885 "Bất luận thế no th Thin cha gio cũng đ được coi như một cng cụ để chinh phục... Những tn đồ của tn gio ny ...đều l bạn, l đồng đảng của những kẻ đại diện cho phương Ty. Xứ Annam c quyền trch cứ họ như những kẻ tng phạm của bọn Dương quỉ".

 Bọn cố đạo v thực dn gia tăng gy hấn vũ lực v khuynh đảo chnh trị với triều Tự Đức. Khi mưu đồ ủng hộ Thi tữ Hong Bảo lật đổ vua Tự đức bất thnh th thng 9 năm 1856, chng đem tu chiến Catinat bắn ph Đ Nẵng lần thứ nhất rồi bỏ đi. Cố đạo Pellerin đ c mặt trn chiến thuyền, liền về Paris bo co sự tnh. Đấy, tu sĩ Ca t lun thnh thiện như thế.

 Năm 1858, Pellerin trở lại Việt Nam trn chiến thuyền Mnsis xi giục đ đốc Rigault de Genouilly đnh chiếm Đ Nẵng, bảo rằng đ c gio dn phục binh sẳn chờ tiếp tay. Nhưng đnh mi chỉ chiếm được vi đồn nhỏ nn giữa hai tn ny c sự hục hặc. Pellerin đổi khuyn Genouilly đnh chiếm Bắc kỳ v ở đấy đ c sẳn hơn 40 vạn gio gian chờ chực nổi dậy yểm trợ; nhưng Genouilly khng cn tin lời của cố đạo nữa bn ko qun vo Nam đnh chiếm vựa la ph nhiu trước. Pellerin bất mn lui về nằm ở nh ging Pnang, M lai.  Năm 1859 qun Php chếm thnh Gia Định, 1867 chng chiếm ton bộ Nam kỳ lục tỉnh. 

 Khi Pellerin khẳng định chuyện đm dn cha Việt gian ở bắc kỳ sẳn sng tiếp tay với Php l v bọn cố đạo đ ngấm ngầm chuyển vũ kh xi giục bọn ny lm lọan khắp nơi lm cho quan qun triều đnh tảo trừ mi đến mệt mi suy yếu dần. Trong số gio gian ny c Tạ văn Phụng m sử gọi l Giặc tn Phụng.

 Nguyn l khi qun Php tấn cng Đ Nẵng, y c mặt trong đm gio gian Bắc kỳ theo vo lm lnh tập cho Php. Về sau hắn được gởi đến nh ging Pnang để được huấn luyện thm m bọn cố đạo gọi l học đạo, rồi trở về theo tướng Charner đnh ph Quảng Nam năm 1861.

 Đến thng chạp cng năm th bọn cố đạo xi dục tn Phụng ra Bắc, mạo xưng l L duy Minh dng di nh L, rồi tự xưng l minh chủ, cng với một người đạo trưởng (cỡ trm s by giờ) tn l Trường lm mưu chủ, v tn Ước, tn  Độ dấy binh  ở Quảng Yn. Đảng tn Phụng đem qun giặc Khch ở ngoi bể vo đnh lấy phủ Hải-Ninh, rồi lại thng với giặc Khch v giặc ta ở cc tỉnh, để lm loạn ở Bắc kỳ. Thng ba năm 1862, ở Bắc Ninh c tn cai tổng Nguyễn Văn Thịnh (tục gọi l cai tổng Vng) xưng lm nguyn sy, nhập đảng với tn Phụng, đem binh đi đnh phủ Lạng Giang, huyện Yn Dũng, v vy thnh Bắc Ninh. Vo năm Tự Đức thứ 16, 1863, uy thế của giặc rất lớn v tnh hnh thật khẩn trương cho triều đnh. C lc chng tập hợp hơn 500 chiếc thuyền ở đảo Cc B v ở ni Đồ Sơn, c muốn đem qun vo đnh Kinh đ.

 Tuy vậy, sau 4 năm vất vả, quan qun triều đnh dưới quyền thống lĩnh của qun-vụ đại-thần Nguyễn tri Phương rốt lại cũng tiu diệt được đm gio gian phản động ny vo năm 1865.

 5. Khi Quốc Ph Gia Vong: Năm 1873, qun xm lược Php ko qun đnh chiếm H Nội lần thứ nhất dẫn đến ha ước Gip tuất 1874 vo năm Tự-đức thứ 27. Năm 1874, cố đạo Gauthier c Nguyễn Trường Tộ theo hầu 10 năm; khuyến khch cc lng đạo tổ chức cc đội thn binh v trang với vũ kh của Php tiếp viện, sau đ ra lệnh cho họ ko qun đi đnh ph cc lng bn lương ở Nghệ An v H Tĩnh.

 Trong bức thư gửi đ đốc Dupr ngy 15 thng 1, 1874, Cc tn cố đạo Gauthier (1810-1877) lấy tn Việt l Ng Gia Hậu v Puginier (1835-1892) đ thc giục chnh quyền thuộc địa Php thiết lập một chnh phủ Ca-t tại Bắc Việt. Puginier bảo Khi no Bắc Kỳ biến thnh một xứ Cng gio th n sẽ l một nước Php nhỏ.

 Năm 1874, đất Nghệ An c hai người t ti l Trần Tấn v Đặng Như Mai, nhn căm th bọn ca-t Việt gian ở Nghệ tỉnh đ theo gip tn đại y Francis Garnier đnh chiếm H Nội dẫn đến ha ước nhục nh Gip Tuất, v cn nghe lệnh của Gauthier v Nguyễn Trường Tộ tn st dn lương, nn hội tập tất cả văn thn, sĩ phu trong vng viết ln bi hịch Bnh ty st tả rằng d triều đnh ha với ty nhưng sĩ phu nước Nam khng phục, trước hết phải giết bọn gio dn Việt gian, sau mới đnh đuổi qun xm lược Php. Họ được quan tổng đốc Nghệ An l Tn thất Triệt dung tng nn chiu mộ được ba ngn người lấy được thnh H Tỉnh v vy phủ Din Chu. Tiếc thay sự nổi dậy của họ chỉ ko di được 4 thng sau khi bị qun Php v bọn đm dn Cha tay sai triệt hạ tn bạo. 

 Puginier p lực bọn cầm quyền thuộc địa Php phải tiu diệt giới nho sĩ, tức hng ngủ tr thức của Việt Nam, cn được gọi l Văn Thn, v họ được dn chng knh trọng v khng chấp nhận sự đ hộ của Php v chẳng chịu cải đạo.

 Năm 1881 chng chiếm ton bộ đất Bắc. Sau khi vua Tự Đức băng h vo năm 1883 th Việt Nam hon ton mất chủ quyền. Năm 1884, với ha ước Patenotre th Php đặt nền bảo hộ v qun lnh Php đng ở đồn Mang C gc đng bắc của hang thnh Huế để dể bề uy hiếp triều đnh.

 6. Vua Hm Nghi v Kinh Đ Thất Thủ: Trong triều th hai phụ chnh đại thần Nguyễn Văn Tường v Tn thất Thuyết thu tm mọi quyền bnh thay cha đổi vua, sau khi vua Kiến Phc mất v hai ấu vương Dục Đức v Hiệp Ho bị phế th họ tn cử hang tử Nguyễn Phc Ưng Lịch, 13 tuổi ln ngi kế vị l vua Hm Nghi. Ngy 17 thng 8 năm 1884, phi đon Php gồm cc tn Đại t Guerrier, Khm sứ Rheinart, Đ đốc Wallarrm cng 185 sĩ quan binh lnh từ ta Khm ko sang Hong thnh Huế để dự lễ đăng quang. Guerrier buộc triều đnh Huế phải để ton bộ qun Php tiến vo Ngọ Mn bằng lối giữa, l lối chỉ dnh cho vua đi, nhưng Tn Thất Thuyết nhất định cự tuyệt. Cuối cng chỉ c 3 sứ giả được vo cổng chnh, cn lại cc thnh phần khc th đi cổng hai bn.

 Ghi lại sự kiện ny, Marcel Gaultier đ viết: Vua Hm Nghi đ giữ được tnh chất thing ling đối với thần dn mnh. V tnh vị vua trẻ tuổi đ lm một việc c ảnh hưởng vang dội khắp nước; với ch cương quyết độc lập v d người Php c đng qun tại Huế, triều đnh An Nam vẫn biểu dương một thi độ khng hn. Thi độ ấy do Hội đồng Phụ chnh đề ra. Hội đồng ấy rất c l m tin chắc rằng dn chng trng vo thi độ của nh vua để noi theo, xem thi độ ấy như mệnh lệnh [chống lại người Php] khng ni ra bằng lời..."

 Năm sau 1885, thực dn Php quyết khiu khch, cử tướng De Courcy sang Việt Nam để phụ lực vo việc thi hnh nền bảo hộ. Khi bn đến chuyện vo yết kiến nh vua, chng ngang ngược đi triều đnh phải mở cửa chnh của ngọ mn, khng những chỉ để quan nước Php đi m thi, m cả qun lnh cng đi vo cửa ấy. i khi nước mất nh tan th quốc thể cũng khng cn.

 Thượng thư binh bộ đệ nhị Phụ chnh Tn Thất Thuyết khng chịu nổi sự đi hỏi xấc lo của De Courcy, nn pht lệnh tổng tấn cng vo qun Php ở ta Khm sứ v đồn Mang C đm 4 rạng 5 thng 7 năm 1885 (tức đm 22 rạng 23 thng 5, năm Ất Dậu). Nhưng than i, chỉ l lấy trứng chọi đ, nn hm sau qun Php phản cng triệt hạ qun ta dễ dng v lm chủ kinh đ. Ngy ấy sử ghi l ngy kinh đ thất thủ; một ngy buồn thảm của cả dn tộc. Thuyết đnh đem vua Hm Nghi chạy ra Quảng Trị rồi ln đồn Tn Sở trong ni, mưu chuyện khng chiến lu di.

 7. Khi mất nước th miếu mạo, đền cha tn nghim cũng bị vạ ly: Theo đng bi bản độc thần độc tn xm lược của Vatican, khi cai trị được nước khc th tập đon VTC-TDTP cng với bọn gio gian ra sức tn ph cha chiền, đền miếu khắp nơi rồi dựng nh thờ thay thế một cch ngạo mạn trong đồ xa sạch tn ngưỡng địa phương. Điễn hnh ở nước ta l:   

 a) Lc Php chiếm Gia định vo năm 1859 th cố đạo Colombert biến một ngi cha cũ thnh nh thờ Ca-t, rồi dần dần cho xy thnh nh thờ lớn m nay gọi l Vương Cung Thnh Đường ngay giữa trung tm Sign.

 b) Ở Bắc kỳ vo cuối năm 1883, c tn Nguyễn Hữu Độ, tay sai đắc lực cho Php. Lc lm Hộ l Tổng đốc H Nội-Ninh Bnh, y đ lấy đất một ngi cha cổ (v thp Bo Thin) ở H Nội cho Php xy dựng nh thờ lớn.

 c) Năm 1886, sau khi Php đặt xong nền đ hộ trn tan nước ta th ở Dinh Ct, Quảng Trị cố đạo Caspar ra lệnh ph một ngi cha cổ c từ thời nh L v cho xy nh thờ La Vang ngay trn địa điểm đ rồi phao tin l nơi c b Maria hiện ra. Đến thời tan trị của nh Ng th gio hội Ca-t nng thnh Trung-Tm Thnh-Mẫu Ton-Quốc từ ngy 8 thng 8, 1961, v một tuần sau th chnh Diệm đ đến đấy dự lễ.

 d) Năm 1904, Ng Đnh Khả khi cn lm hộ gi đại thần đ tu xin vua Thnh Thi ban cấp cho cha Linh Hựu để lm từ đường gia tộc. Được vua đồng , nhưng thay v lm từ đường, y tự tiện xy gio đường m về sau trở thnh nh thờ Ty Linh trong thnh nội.

 Đy chỉ l một vi sự kiện ở những nơi đ hội; cn ở cc thnh phố nhỏ v miền hẻo lnh th đ xảy ra biết bao nhiu ti sản đất đai bị đm cố đạo v gio gian cưỡng chiếm. Vậy m nay chng ku go nh nước Việt Nam phải trao trả lại cho Vatican?

 8. Phong Tro Cần Vương: Tn Thất Thuyết cng vua Hm Nghi lnh ra ở Quảng Bnh lm hịch cần vương truyền đi cc nơi ku gọi đồng bo khởi nghĩa chống Php; sĩ dn hưỡng ứng rầm rộ ngay bởi vậy chỉ trừ chốn Kinh đ, cn từ Nghệ An đến Bnh Thuận, nghĩa qun nổi ln kết n bọn gio gian đ gy thnh mối loạn mất nước nn tm chng tiu diệt. Sch ty chp rằng từ đầu thng 6 cho đến cuối thng 8, 1885 c 8 cố đạo v hơn 2 vạn gio gian bị giết.

 Ở ngoi Bắc lc bấy giờ c tn Nguyễn Hữu Độ, tay sai đắc lực cho Php. Lc lm Hộ l Tổng đốc H Nội-Ninh Bnh y đ cộng tc chặt chẽ với Php v bổ nhiệm nhiều quan chức bất chấp uy quyền của triều đnh Huế. Ngy 11 thng 7, 1885 sau khi kinh đ thất thủ, Nguyễn Hữu Độ gởi thư cho De Courcy xin được điều về kinh đ, v trở thnh trợ t cho De Courcy đầu thng 9.1885. Cn c những tn khc ra gip như Phan Đnh Bnh coi việc triều chnh, v Nguyễn Trọng Hợp lm quyền kinh lược ở Bắc Kỳ.

 Tn Thất Thuyết thấy thế chống khng nổi qun Php nn để vua Hm Nghi ở lại đồn V, thuộc huyện Tuyn Ha (tn cũ l Qui Hợp Chu) tỉnh Quảng Bnh, c cc con của Thuyết l Tn Thất Đạm v Tn Thất Thiệp, cng với đề đốc L Trực v Nguyễn Phạm Tun ph gi bảo vệ, rồi cng với đề đốc Trần Xun Soạn đi đường thượng đạo sang cầu cứu bn Tu, rồi về sau đnh chết tha phương.

Quan đệ nhất Phụ chnh Nguyễn Văn Tường chịu ở lại kinh thnh để tm đường thương thuyết với qun Php v vổ yn trăm họ. De Courcy lệnh cho Tường trong vng 2 thng phải tm mọi cch để vua Hm Nghi hồi loan. Nhưng việc khng thnh nn đến thng 8, 1885, cố đạo Puginier - bấy giờ l cố vấn chnh trị của De Courcy khuyến co tướng Courcy lập Hong tử Ưng Kỷ lm vua Đồng Khnh b nhn, v đy nguyn Phụ chnh Nguyễn Văn Tường, quan Hộ bộ thượng thư Phạm Thận Duật v thn sinh của Tn Thất Thuyết l Tn Thất Đnh ra Cn Ln. Phạm Thận Duật chết trn đường đi đy thy đnh nm xuống bể. 

Chưa hả h, dưới p lực của cố đạo Puginier v tn tay sai Nguyễn Hữu Độ, vốn c tư th với ng Tường, De Courcy lại đy Nguyễn Văn Tường ra hải đảo Tahiti ở Thi Bnh Dương. ng Tường chết ở đấy đầu năm 1887.

 Thng 4 năm 1886, Paul Bert được cử sang lm thống đốc nhưng đến thng 11 th bị bệnh kiết lỵ m chết ở H Nội. Ở miền trung, qun Cần vương cng lớn mạnh d Php nhờ cả vua Đồng Khnh ra Quảng Bnh thng 6 phủ dụ nhưng lng dn khng phục, lm cho bọn thưc dn lo cuống cuồng. Thng 11, 1887 thực dn Php cử Ernest Constans sang lm Tan quyền Đng dương đầu tin đng ở Sign, sau khi chng chiếm lun cả Cao Min năm 1863 v về sau Lo năm 1893.

9. Vua Hm Nghi bị bắt v bị đy: Bọn Php thấy nguy cơ nn quyết tiu diệt phong tro Cần vương bn sai đại y Mouteaux ở Quảng-bnh đi cng với cố đạo Tortuyaux đnh đồn của L Trực ở Thanh Thủy. Hai bn giằng co mi nn Mouteaux lập đồn Minh Cầm đng ở m trn Thanh Thủy cho người đem thư đến dụ hng.  Đề đốc L Trực khẳng khi đp thư: "Ti v vua, v nước, chết sống cũng một lng lm cho hết việc bổn-phận, chứ khng dm tham sự sống m qun việc nghĩa".

Từ khi qun Php đng đồn ở Minh Cầm, L Trực rt ra mạn H Tĩnh, Nguyễn Phạm Tun th ko về lng Yn Lộc về pha sng Gianh. Đến thng 4, qun Php tấn cng lng Yn Lộc, Nguyễn Phạm Tun bị trọng thương v mất vi ngy sau.

Nhưng Tn Thất Thiệp lun ở cạnh v bảo vệ vua Hm Nghi rất nghim mật, v thề sống chết khng để cho qun Php bắt vua được. Hễ ai ni đến việc về hng qun Php đều bị bắt chm ngay. Cn L Trực v Tn thất Đạm thay nhau đnh lun xa chiến lm qun Php cũng vất vả.

Sau qun Php mua chuộc được một tn tiểu nhn địa phương Trương Quang Ngọc thường hầu cận vua Hm Nghi bằng mấy lạng thuốc phiện v mấy b gạo trắng, cng với tn suất đội đầu th Php l Nguyễn Đnh Tinh đem hơn 20 đứa thủ hạ, vốn người ở lng Thanh Lang v Thanh Cuộc ln vy lng Tả Bảo huyện Tuyn Ho (nay l huyện Minh Ho) tỉnh Quảng Bnh l chỗ vua Hm Nghi tr đng.

Đm 30 thng 10, năm 1988 chng xng vo giết chết Tn Thất Thiệp kh cn đang ngủ. Vua Hm Nghi trng thấy tn Ngọc lm phản như vậy, cầm thanh gươm đưa cho n v bảo rằng: "Mi giết tau đi, cn hơn đưa tau về nộp cho Ty". Vừa ni dứt lời, th c một tn phản đồ lẻn ra sau lưng m qung lấy vua rồi giựt thanh gươm ra. Từ khi bị bắt, vua Hm Nghi khng ni năng g nữa. Bấy giờ ngi bước sang tuổi 18; chống Php được ba năm.

Tn Thất Đạm ở vng ni rừng H Tĩnh, sau khi nghe tin vua Hm Nghi bị bắt, bn truyền hng tướng sĩ cho ra th để về lm ăn, rồi viết hai bức thư: một bức dng vua Hm Nghi, xin tha tội cho mnh lm ti khng cứu được vua, v một bức gửi cho thiếu t Dabat, đng ở đồn Thuận Bi xin cho thủ hạ ra th. Viết xong, Tn thất Đạm ni rằng: "By giờ người Php c muốn bắt ta th vo tm thấy mả ta ở trong rừng! Rồi thắt cổ tuẩn tiết để lại tiếng thơm mun đời. Đề đốc L Trực cũng đem hơn 100 qun ra th ở đồn Thuận Bi. Qun Php thấy l một người trung nghĩa, c lng qi trọng, tha cho về qu ở lng Thanh Thủy. Dn chng ai cũng một lng knh phục. Phong tro Cần Vương khng v thế m tan rả.

Gần một thng sau, bọn thực dn Php liền đy vua Hm Nghi sang xứ Algrie, l thuộc-địa của Php ở bắc Phi. Ngy 25 thng 11 năm 1888, cựu hang rời kinh đ theo tu đến Sign; ngy 13 thng 12 năm 1888 bị đưa xuống tu mang tn "Bin Ho" vượt đại dương đi Bắc Phi; Chiều ngy 13 thng 1 năm 1889, cựu hong đến thủ đ Alger của Algrie. 54 năm sau, cựu hang Hm Nghi qua đời v bệnh ung thư dạ dy tại thủ đ Alger ngy 4 thng 1 năm 1944, để lại một vợ Php v 3 con. ng được chn cất ở Sarlat (Sarlat-la-Canda), vng Aquitaine, nước Php, v trn mộ bằng xi-măng lại c dấu ấn thập gi to tổ bố đ nặng. Chết rồi vẫn khng bung ! ng ra đi mang theo nỗi hờn vong quốc khng bao giờ ngui ngoai trong tm tr.

10. Phong Tro Cần Vương vẫn tiếp tục V những Anh hng Dn tộc: Sau khi vua Đồng Khnh mất năm 1888 lc 25 tuổi, Khm sứ Rheinard lập hang tử Bửu Ln mới c 10 tuổi ln ngi, hiệu Thnh Thi, khng di chiếu, khng c ấn ngọc truyền quốc. Tuy vậy v số cc cuộc nổi dậy chống Php của nhn dn cẫn tiếp tục xảy ra. Đng kể c cựu thần như Tn tương qun vụ Nguyễn thiện Thuật v Đề đốc Tạ Hiện ở vng Bi Sậy thuộc Hải Dương; cc thổ ho như Đốc Tt ở vng Đng Triều; Đề Kiều ở vng Hưng Ha; Cai Kinh, Đốc Ngữ ở vng Phủ Lạng Thương v Yn Thế; Lương Tam Kỳ ở vng chợ Chui. 

Php sai Tổng đốc Hải Dương l Hong Cao Khải đi đnh dẹp ở vng Bi Sậy mi đến năm 1909 mới xong; nhờ cng trạng ny m Ty cho Khải tăng chức Bắc Kỳ Kinh Lược Sứ. Nguyễn Thiện Thuật chạy sang Tầu, sau mất ở Nam Ninh, thuộc Quảng Ty.  Đốc Tt ra hng, bị đy sang Alger, bn Algrie. Đề Kiều, Đốc Ngữ v Lương Tam Kỳ ra th. Cai Kinh bị bắt. Hong Hoa Thm tiếp tục chống cự ở căn cứ Yn Thế mi đến năm 1912 mới bị giết. Ngai ra cn c những gương mặt oanh liệt khc như:

a. Phan Đnh Phng v Cao Thắng: qu ở x Chu Phong, huyện Đức Thọ, tỉnh Nghệ Tĩnh. ng thi đỗ đnh nguyn tiến sĩ năm 1877, lm Ngự sử Đ st viện dưới triều Tự Đức. Năm 1883 ng đ phản đối việc Tn Thất Thuyết phế vua Dục Đức, Hiệp Ha v thế ng bị cch chức v đuổi về qu. Nhưng khi vua Hm Nghi pht hịch Cần Vương, th cựu thần Phan Đnh Phng tụ tập nghĩa qun trong một đồn điền ở qu hương ng.

ng được giao trọng trch tổ chức phong tro khng chiến ở H Tĩnh, với trợ thủ đắc lực l vị tướng trẻ Cao Thắng. Suốt 10 năm từ 1885 -1895, ng đ tiến hnh xy dựng v chỉ huy nghĩa qun chiến đấu v trở thnh lnh tụ tối cao của phong tro khng chiến chống Php tại đy. Cao Thắng c ti chế tạo vũ kh trang bị cho nghĩa qun để chiến đấu chống qun xm lược.

Trong hng ngũ chỉ huy nghĩa qun cn c một số sĩ phu nổi tiếng khc như tiến sĩ Phan Trọng Mưu, cử nhn Phan Quang Cư... v một số thủ lĩnh xuất thn từ nng dn như hai anh em Nguyễn Chanh v Nguyễn Trạch, L Văn Tạc, Phan Đnh Phong, Phan Đnh Can, Đề Nin, Đề Vinh, Hiệp Tuấn, Cao Đạt...

Cuối thng 12 năm 1893, ng sai người đến lng Thanh Lang, huyện Tuyn Ha, bắt tn Trương quang Ngọc chm lấy đầu để bo th việc tn ny đ lm sự phản c. Từ đ qun văn thn cũ lại về tụ họp ở mạn Hương Kh lm thanh thế của Đnh Nguyn thm ln cao.

Qun Php trong hai năm đem lnh tập đi đnh mi khng xong nn giặc Php bn dng Hong Cao Khải chiu dụ nhưng ng quyết khng đầu hng. Chng đ khai quật mồ mả tổ tin ng, ng vẫn khng sờn lng. Sau chng phải phi Tổng Đốc Bnh Định l Nguyễn Thn, một gio gian cuồng tn kht mu cng ph t đồng đạo l Ng Đnh Khả (cha của Diệm sau trở thnh tổng thống đệ nhất VNCH) đem qun ra tiễu trừ. Lc bấy giờ Phan đnh Phng tuổi đ gi, m thế-lực mỗi ngy một km, Khi Nguyễn Thn đem qun ra đến Vụ Quang, H Tĩnh, th ng đ mất v bệnh (c nơi bảo ng tử trận năm 1895). Từ đ phong tro Cần Vương tan vỡ. Thn v Khả sai người tm mộ, cho đo lấy xc đem đốt lấy tro trộn với thuốc sng m bắn xuống sng Lam Giang.

Nhờ cng trạng ny m ty đưa Nguyễn Thn về kinh đ, thăng lm Phụ Chnh thay Nguyễn Trọng Hợp về hưu. Cn Ng Đnh Khả th được lm Tổng Quản Cấm Vệ Thnh với nhiệm vụ theo di vua Thnh Thi; mở đầu cho đm gio gian con chu về sau len lỏi vo đầu no v dần củng cố quyền lực ở Việt Nam.

b. Đinh Cng Trng v chiến khu Ba Đnh: Ở Thanh Ha c một chiến khu nghĩa qun nổi danh nhất bấy giờ l căn cứ Ba Đnh do tướng Đinh Cng Trng thủ lĩnh. Căn cứ đặt cch huyện lỵ Nga Sơn 4 cy số ty bắc gip huyện H Trung, được xy dựng trn địa bn ba lng Thượng Thọ, Mậu Thịnh v Mỹ Kh. Đinh Cng Trng đ từng tham gia trận đnh ở Cầu Giấy nn đ được thử thch ti luyện trong chiến đấu. ng đ dẫn nghĩa qun tấn cng Ta Cng sứ Thanh Ha, nhiều phủ thnh, hay chặn đnh du kch gy cho qun Php nhiều thiệt hại trong gần hai năm.

Năm 1886, cố đạo Puginier ra lệnh cho tn linh mục Việt gian Trần Lục ở Pht Diệm tăng viện cho Php dưới quyền đại t Brissand 5 ngn gio gian binh để vy hm chiến lũy Ba Đnh. Đến sng ngy 21 thng 1, 1887, chng chiếm được Ba Đnh, v sau đ l sự trả th d man, ba lng chung quanh bị triệt hạ. Thnh vỡ, Đinh Cng Trng chạy về Nghệ An, v bị tử trận ở lng Chnh An.

Ngy nay để tưởng nhớ cc anh hng nghĩa qun vang danh đầu tin ny, tn Ba Đnh đ được đặt cho quảng trường lớn ở H Nội. Cũng ngy nay, để tưởng nhớ hnh động tay sai bn nước cho giặc, cố su Trần Lục được một đm tr thức cng gio Việt Nam ở hải ngoại ra sch vinh danh l vĩ nhn của nhn loại.

c. Nguyễn Duy Hiệu: Ở Quảng Nam c Nguyễn Duy Hiệu, sinh năm 1847, qu lng Thanh H, huyện Din Phước, phủ Điện Bn (nay thuộc x Cẩm H, thị x Hội An, Quảng Nam). ng đỗ Ph bảng năm 1879, rồi được cử lm Giảng tập ở Dưỡng thiện đường dạy Hong tử Ưng Đăng, sau ny l vua Kiến Phc, nn được phong tước Hồng l Tự khanh, v thế dn chng thường gọi ng l ng Hường hoặc Hường Hiệu. Khi vua Hm Nghi pht hịch cần vương, ng đ cng Trần Văn Dư, Phan B Phiến, Nguyễn Hm hưởng ứng pht động khởi nghĩa. Nghĩa qun đ đnh chiếm Nha Sơn phng v thnh La Qua (phủ Điện Bn), rồi vy đồn giặc Php ở Tr Kiệu v Ph Thượng l hai cứ điểm lớn nhất của tỉnh Quảng Nam.

Nhưng cuộc khng chiến khng ko di được lu khi thế cng lực kiệt, nhất l sau khi Trần Văn Dư bị tử trận. Giặc lại dng tn gio gian tay sai Nguyễn Thn kht mu đi đnh dẹp. ng bị bắt v bị xử tử ngy 1 thng 10, 1887.

11.  Cuốc khng chiến chống Php khng ngừng: Người Việt Nam v hon cảnh, v tnh thế bắt buộc đnh phải sống nhẫn nhục, nhưng lng i quốc mỗi ngy một nồng-nn, sự uất ức đau khổ mỗi ngy một tăng thm nn cứ cch độ năm bẩy năm lại c một cuộc nổi dậy. Sau Phan Đnh Phng th khoảng 1897-1898 c Kỳ Đồng v vụ Thin binh ở vng Thi Bnh, Hải Dương, Bắc Ninh v.v...  Khỏang năm 1907 ở H-nội c việc Đng Kinh Nghĩa Thục với cc ch sĩ Phan Bội Chu, Phan Chu Trinh; người th khng sợ t tội, đứng ln tố-co sự tham nhũng của bọn quan lại bảo hộ; kẻ th ra ngoại-quốc bn-ba khắp nơi  để tm cch giải-phng đất nước. Năm 1908, ở Trung Việt vng Nghệ Tĩnh v Quảng Nam, Quảng Ngi c việc dn nổi ln chống sưu thuế. Ngay ở H Nội th c việc đầu độc lnh Php; rồi ở Thi Nguyn c Hong Hoa Thm lại nổi ln đnh ph.

Năm 1905, Phan Bội Chu tổ chức Duy Tn hội tại tỉnh Quảng Nam, ủng hộ Kỳ Ngoại Hầu Cường Để trong Cch Mạng Việt Nam Quang Phục Hội, mở phong tro Đng Du sang Nhật để đo tạo nhn ti cho đất nước. Nhưng Php v Nhật cấu kết nn qua hiệp ước ngy 10 thng 7, 1907 Nhật phải giải tn cc hội Việt Nam tại Nhật, v trục xuất tất cả cc du học sinh Việt Nam ra khỏi đất Nhật. Năm 1912, cụ Phan lưu vong ở miền nam Trung Hoa rồi bị mật thm ty bắt v dẫn độ về Việt Nam năm 1926.

Đầu năm 1908, tại miền Trung, dn chng nổi ln biểu tnh chống sưu cao thuế nặng từ thng 3 đến thng 6, thường được gọi l Trung Kỳ dn biến. Tiếp đ tại H Nội, ngy 27 thng 6,1908 một nhm lnh khố đỏ chủ trương cuộc đầu độc lnh Php với sự tiếp ứng của lực lượng Hong Hoa Thm. 

Sau đại chiến lần thứ nhất, c ton lnh khố xanh do Đội Cấn v ng Lương Ngọc Quyến lnh đạo nổi ln đnh Thi Nguyn. Năm 1927, c đảng Cộng-sản do Nguyễn i Quốc cầm đầu ở vng Nghệ Tĩnh h ho chống thuế.

Năm 1930, c Nguyễn Thi Học v Ph Đức Chnh lnh đạo Quốc Dn Đảng khởi nghĩa ở Yn-bi v cc nơi. Trong hng ngũ c một đảng vin trẻ Đon Trần Nghiệp, tự K Con, thng 2 năm 1929 đ giết tn ty chuyn mộ phu đồn điền Bazin tại chợ Hm, rồi nhn cuộc khởi nghĩa Yn By đ cng đội cảm tử mang bom nm vo nh Chnh mật thm Arnoux, vo Hỏa L, Sở Sen đầm, cảnh st quận 1, quận 2 ở H Nội, cắt cc đường điện thoại... đ lm Ton quyền Alexandre Varrenne, rồi Pasquier v chnh quyền thực dn đin đầu. Nhưng cuộc tổng khởi nghĩa thường được gọi l Khởi nghĩa Yn Bi đm mồng 10, rạng ngy 11 thng 2 năm 1930 khng thnh cng. Nguyễn Thi Học bị bắt tại ấp Cổ Vịt (Ch Linh, Hải Dương) ngy 20 thng 2 năm 1930.

Đa số cấp lnh đạo bị Ty xử chm trong năm 1930 tại nhiều nơi gồm Đặng Văn Lương, Đặng Văn Tiệp, Nguyễn Thanh Thuyết, Ng Hải Hoằng tại Yn Bi ngy 8 thng 3; Nguyễn Thi Học v 12 đồng ch tại Yn Bi ngy 17 thng 6; Nguyễn Văn Toại v 4 đồng ch tại Ph Thọ ngy 22 thng 11; Đặng Trần Nghiệp, tức K Con, v 6 đồng ch tại cổng trước ngục thất Hỏa L tại H Nội thng 12. Năm 1931, vo ngy 23 thng 6 Trần Quang Diệu v 6 đồng ch tại Hải Dương.  Cuộc khởi nghĩa Yn Bi thất bại, song đ gy tiếng vang lớn v để lại dấu ấn cho lịch sử chống xm lược của dn tộc: Khng thnh cng th cũng thnh nhn; v lm cho hậu thế noi gương.

Đến năm 1940, lại c cuộc nổi dậy ở vng Gia Định, Hốc Mn v.v... 

12. Nổi đọan trường của cc vua mất quyền tự chủ:

a) Vua Đồng Khnh: Sau khi vua Hm Nghi bị Php đy sang Algrie, ty đưa hang tử Ưng Kỷ ln thay hiệu l Đồng Khnh. Đồng Khnh l ng vua đầu tin chịu nhục phải thn hnh sang bn ta Khm sứ Php lm lễ thụ phong trước mặt De Courcy vo ngy 19 thng 9 năm 1885. Trong sử Việt, Đồng Khnh được mang danh l vua gổ hay vua b nhn, ủy mị, ưa trang sức mu m, rất được lng thực dn, nhưng ở ngi chỉ được 3 năm th mất v bệnh. Chẳng hiểu v sao m trường nữ trung học ở Huế lại được đăt tn Đồng Khnh, một ng vua chẳng c cng trạng g với dn tộc. Vậy m nhiều người ở hải ngọai vẫn hai niệm mi v muốn giữ ci tn khi chnh quyền trong nước đổi thnh Hai B Trưng.

b) Vua Thnh Thi: Vua Thnh Thi được Khm-sứ Rheinard cử ln thay vo năm 1888 lc 10 tuổi. Trong thời gian ny việc xm chiếm Việt Nam xem như han tất, Php cử Richaud sang lm Tổng-đốc ton-quyền. Thng tm năm ấy, Triều đnh bị p k giấy nhượng thnh H Nội, hai hải cảng Đ-nẵng v Hải-phng cho nước Php để lm nhượng địa thuộc nước Php, chứ khng thuộc về nước Nam nữa. Phần cn lại của xứ An-Nam th việc cai trị vẫn để quan lại nh vua lm việc như cũ, nhưng phải do người Php điều khiển v kiểm duyệt.

Chỉ vi năm sau khi ln ngi, vua Thnh Thi thức được mối hận vong quốc nn quyết cầu tiến để chống Php. Trước cc tưởng cấp tiến của vua Thnh Thi, bọn thực dn lo ngại tm cch ngăn trở. ng cn để đến cc loại vũ kh ty phương để mong chế tạo m mưu cầu phục quốc. Khi cc bản vẽ vũ kh của ng bị ty pht hiện, Thnh Thi giả đin. V thế ngy 3 thng 9 năm 1907, chỉ 8 năm sau ở ngi, ng bị p thoi vị. Rồi 10 ngy sau, Thnh Thi bị đưa đi quản thc ở Cap Saint Jacques (Vũng Tu ngy nay). Đến nǎm 1916, ng bị đy ra đảo Runion cng với con trai l vua Duy Tn. Đầu thng 5 năm 1947 (sau khi vua Duy Tn mất), nhờ sự vận động của con gi v con rể của ng, vợ chồng luật sư Vương Quang Nhường, cựu hong Thnh Thi mới được cho về Việt Nam. ng mất ngy 24 thng 3 năm 1954, thọ 75 tuổi.

c) Vua Duy Tn: Khm sứ Fernand Ernest Lvecque liền lập hang tử Vĩnh San mới c 7 tuổi ln thay hiệu l Duy Tn; nhưng trong hơn 8 năm trị v, ng đ chống Php mạnh mẽ. Để kiểm sot vua Duy Tn, người Php cho lập một đm phụ chnh gồm su đại thần l Tn Thất Hn, Nguyễn Hữu Bi, Huỳnh Cn, Min Lịch, L Trinh v Cao Xun Dục để cai trị Việt Nam dưới sự điều khiển của Khm sứ Php.

Khoảng năm 1912, một tn khm sứ khc l Georges Marie Joseph Mah mở một chiến dịch tm vng ro riết theo lệnh mẫu quốc để phục vụ thế chiến 1 ở u chu. Mah cướp cả tượng Phật vng đc từ thời Nguyễn Phc Chu trn thp Phước Duyn cha Thin Mụ, đo lăng Vua Tự Đức v đo xới lung tung trong Đại Nội để tm vng d vua Duy Tn phản đối quyết liệt những hnh động th bạo đ. Cuối cng Ton quyền Albert Pierre Sarraut từ H Nội phải vo giải quyết, việc mới yn. Từ năm 13 tuổi ng lun đi xt lại cc điều khỏan bất cng trong hiệp ước k năm 1884 (Patentre), nhưng bọn đại thần sợ Php qu khng dm tiến hnh. Từ đ khng những nh vua c c cảm với thực dn Php m cn ght cả đm phụ chnh nữa.

Khi nghe danh Việt Nam Quang Phục Hội vốn được Phan Bội Chu thnh lập từ năm 1912 m hai lnh đạo nổi danh ở kinh đ l Trần Cao Vn v Thi Phin, vua Duy Tn bn muốn kết hợp để cng khởi nghĩa. Thng 5 năm 1916, chuyện bị bại lộ, hai ng Vn v Phin bị bắt cng với vua. Thượng thư bộ Học Hồ Đắc Trung lm n đổ hết tội cho 4 người Thi Phin, Trần Cao Vn, Tn Thất Đề v Nguyễn Quang Siu. Bốn người bị chm đầu ở An Ha. Vua Duy Tn cng cha l cựu hang Thnh Thi bị đy ra đảo La Runion ở Ấn Độ Dương.  Ngy 3 thng 11 năm 1916, họ ln tu Guadiana ở Cap Saint-Jacques, v hai tuần sau th tới bến Pointe de Galets đảo La Runion.

Trong han cảnh mới ng vẫn khng nn ch, ng vẫn muốn vươn ln v ha mnh vo tnh thế để tm cơ hội ginh độc lập cho Việt Nam. Sau nhiều lần xin tham gia vo qun đội Php thất bại, cuối cng ng được Charles de Gaulle ch sau khi hưỡng ứng chiến dịch du kch chống Đức quốc x bằng cc họat động v tuyến điện của qun Php lưu vong trong đệ nhị thế chiến. ng đ đầu qun vo Khng lực Php v tham gia cc cuộc chiến đấu ở Php v Đức. Cấp bậc cuối của ng l trung t trong qun đội Php vo thng 9 năm 1945. ng tin rằng Chnh phủ Php đ đồng sẽ phục vị cho ng ti lm Hong đế Việt Nam v tướng De Gaulle sẽ cng ng về Việt Nam vo những ngy đầu thng 3, 1946.

Tuy nhin, nhiều người cho rằng cựu hang Duy Tn đ bị dng như một con bi chnh trị trong kế hoạch mật ti chiếm Đng Dương của Php. Nhưng khng may ng đ bị tử nạn phi cơ gần lng Bassako, thuộc phn khu M'Baiki, Cộng ho Trung Phi vo ngy 26 thng 12 năm 1945. Người ta cho rằng đy c thể l một vụ mưu st của bọn thực dn ty phương.

d) Vua Khải Định: Sau khi vua Duy Tn bị bắt, mi đến năm 1916, khm sứ Trung kỳ Jean Franois Eugne Charles mới lập Bửu Đảo l con trưởng của Đồng Khnh lm vua hiệu Khải Định, mọi quyền hnh trị nước đều nằm trong tay khm sứ. Khải Định bị đnh gi l một ng vua b nhn đắc lực cho Php; chỉ ham chơi bời xa hoa, ph bỏ nhiều truyền thống của hang triều. Ngay cả giao cho Eugne Charles đứa con trai duy nhất lm con nui dưới p lực của thực dn. Vua Khải Định khng được lng dn v thường bị ln n. Năm 1922 Khải Định sang Php dự Hội chợ thuộc địa ở Marseille đ bị cc nh ch sĩ chỉ trch dữ dội, trong đ c Phan Chu Trinh đ gửi một bức thư di trch Khải Định 7 tội, thường gọi l Thư thất điều hay Thất điều trần.

D c tất cả 12 b vợ, nhưng Khải Định chỉ c một con trai duy nhất l Nguyễn Phc Vĩnh Thụy về sau l vua Bảo Đại, con b Hong Thị Cc xuất thn l con nh dn d, khng được cưới hỏi một cch đng hong, sau trở thnh b Từ Cung. Sch sử cn chp vua Khải Định bất lực, khng thch gần đn b, chỉ thch đn ng. Chuyện ny đ gy ra nhiều đồn đại nghi ngờ về gốc gc của Vĩnh Thụy. Vua Khải Định ở ngi được 10 năm th mất v bệnh vo ngy 6 thng 11 năm 1925, thọ 40 tuổi.

e) Vua Bảo Đại: Thng 4 năm 1922, khi cn l thi tử, Vĩnh Thụy đ lm con nui của vợ chồng cựu Khm sứ Trung kỳ Jean Franois Eugne Charles theo đng sch lược của chnh quyền bảo hộ Php v được đưa sang mẫu quốc nui dưỡng trong mi trường Ca-t gio từ khi mới 8 tuổi.

Sau khi vua cha băng h th ngy 8 thng 1 năm 1926 ng được kế vị khi đng 13 tuổi, hiệu l Bảo Đại. Sau khi ln ngi, ng lại trở sang Php để học tiếp, cn việc triều chnh trong nước giao cho Tn Thất Hn nhiếp chnh.

Thng 9 năm 1932, đng 19 tuổi, Bảo Đại mới miễn cưỡng về nước để chnh thức lm vua, bởi ng quen nếp sống của phương Ty, cn qu hương th đ trở nn mờ nhạt, xa lạ. Trn chuyến tu về nước v trong một buổi dạ tiệc tại khch sạn La Palace tại Đ Lạt gần một năm sau do Ton quyền Đng Dương Alexandre Varenne v vin Đốc l thnh phố sắp đặt, bọn thực dn đ dn xếp cho Bảo Đại gặp Marie Thrse Nguyễn Hữu Thị Lan, một gio dn Ca-t ngoan đạo c quốc tịch Php, cũng từ Paris về sau khi học xong trung học ở trường Couvent des Oiseaux. Thng 3 năm 1934, Bảo Đại lm đm cưới với Thị Lan v tấn phong b lm Nam Phương Hong hậu. Thị Lan l con của Nguyễn Hữu Ho một nh ph hộ ở G Cng, Nam kỳ; v l chu ngọai của L Pht Đạt, tức Huyện Sỹ. L Pht Đạt l người bỏ tiền xy dựng 2 nh thờ lớn ở Sign.

Chnh cuộc hn nhn được xếp đặt ny với một ng vua lưu vong, lang chạ, ăn chơi trc tng đ để lại cho cuộc đời b Nam Phương ... một nổi buồn phương nam đến hết đời v chết trong c độc ở một lng cổ ở Chabrignac, tỉnh Corrze, vng Limousin nước Php ngy 16 thng 9 năm 1963, thọ 49 tuổi. Thương thay cho một nạn nhn m hồng của chnh trị.

Sau khi Nhật đảo chnh Php v tuyn bố trao trả độc lập giả hiệu cho Việt Nam, ngy 11 thng 3 năm 1945, Bảo Đại ra đạo dụ "Tuyn co Việt Nam độc lập", tuyn bố hủy bỏ Ha ước Patentre k với Php năm 1884, khi phục chủ quyền Việt Nam. Thng 6 năm 1945, chnh phủ Trần Trọng Kim đặt quốc hiệu l Đế quốc Việt Nam.

Khi Nhật đầu hng đồng minh sau đệ nhị thế chiến, v cuộc Cch mạng thng Tm thnh cng, ngy 25 thng 8, 1945, Chnh phủ lm thời của nước Việt Nam Dn Chủ Cộng Ha do Hồ Ch Minh lm chủ tịch đ buộc Bảo Đại phải thoi vị vo chiều 30 thng 8 tại Ngọ Mn, Huế. Bảo Đại đ trao lại quốc ấn cho đại diện của chnh phủ l ng Trần Huy Liệu, v trở thnh "cng dn Vĩnh Thụy".

Thng 9 năm 1945, Bảo Đại được Hồ Ch Minh mời ra H Nội nhận chức "Cố vấn tối cao" trong chnh phủ; rồi thng 1 năm 1946, được bầu lm đại biểu Quốc hội kha đầu tin của nước Việt Nam Dn chủ Cộng ha. Thng 3 năm 1946, ng tham gia phi đon chnh phủ Việt Nam thăm Trung Hoa, rồi tm cch ở lại khng trở về nước v khng quen sống kham khổ trong vai tr mới.

13. Những gio gian tay sai cho Php phản bội dn tộc trước 1945:

Suốt thời kỳ giặc Php đ hộ, danh dự của tổ quốc Việt Nam đ bị xỉ nhục nặng nề, sinh mạng v ti sản của nhn dn bị qun địch xm phạm nghim trọng. Trong khi tan dn đồng tm nổi ln với vũ kh cn th sơ quyết đnh đuổi qun xm lược th đm gio gian vong bản dưới sự dẫn dắt của bọn cố đạo Ty lại hả h sung sướng v ci m nhn dn Việt Nam mất lại l ci được của họ.

 Ở đng trong th theo đng sch lược dng đạo chiếm đời của tập đon VTC-TDTP đ kể, Hội truyền gio Nam kỳ đ lập một gio xứ; vo năm 1844 c gim mục Lafbvre, cai quản ton xứ Nam kỳ v hai tỉnh cuối của miền trung l Bnh Thuận v Đồng Nai Thượng, nằm chờ tiếp tay cho qun thực dn. Lc Php chiếm Gia định vo năm 1859 th gio xứ ny c khoảng 27 ngn gio gian, đa số l gio gian lnh nạn st tả từ miền trung vo. Chnh đội qun thứ 5 ny đ gip cho việc Php chiếm thnh Gia định khng mấy kh khăn.  Để đền cng, năm 1863 đề đốc de Lagrandire ban phụ cấp nin liễm cho Hội truyền gio.

Sau khi cai trị được ton xứ Nam kỳ vo năm 1867 th bọn thực dn yểm trợ tối đa cho việc xy dựng nh thờ lớn nhỏ đủ loại, nh ging, chủng viện, trường đạo, bệnh x b xơ vv... ở khắp nơi. Ngay tại Sign, việc xy dựng Nh thờ đức b cũng chiếm đất của một ngi cha. Hai tc giả Testeron v Percheron đ viết trong LIndochine Moderne trang 237 như sau:

Từ ngy Php chiếm Sign, đức cha (Colombert) hnh lễ tại một ngi cha cổ v sửa tạm dng lm thnh đường.

.....

 (V nh thờ hư hỏng qu nn) Đ đốc Duperr truyền đem việc xy cất thnh đường ra đấu thầu, v sau rốt th cng việc tạo tc do ng Bouard được mời từ Paris qua đn đốc. Ngy 4 thng 11 năm 1908 th được khnh thnh. 

Trong khi Genouilly bắn ph Đ Nẵng lần thứ nhất năm 1856 th đ c đm gio gian ko đến bi Tin Tr (nay c lẽ l bn đảo Sơn Ch) xin lm tay sai cho Ty. Thực dn đ chọn được 6 ngn người để huấn luyện v chia lm hai đội; một đội ở lại đnh Đ nẵng v đội kia nhập vo lin qun Php-Ty Ba Nha đnh chiếm thnh Gia định sau đ. Đm gio gian ny l đm binh đội tay sai c tổ chức đầu tin trong việc gip Php cai trị dn ta.

Trong giai đoạn nhục nhả ny, ngoi sự d man của bọn thực dn cn c cả những tội c ty trời của v số đm gio gian tay sai đối với dn tộc m l rừng khng ghi hết được. Ở đy xin đơn cử những sự kiện v nhn vật Việt gian kht tiếng l:

1) Sĩ Tải Baptiste Ptrus Trương Vĩnh K: Vốn dn Bến Tre v l một tn tu xuất, d l ging di của Trương Minh Giảng, vậy m lm thn khuyển m phục vụ cho quyền lợi của thực dn Php. Y đ được một cố đạo thực dn nhận lm con nui, đưa vo đo tạo tại chủng viện Pinhalu (Nam Vang) rồi chủng viện Pnang (M Lai); nhưng đến năm 1858, lc 22 tuổi khng lm gio sĩ nữa v cưới vợ; rồi được gim mục Php Lefbre cử ra Huế lm thng ngn cho Php.

Khi Genouilly trở ra đnh ph Đ Nẵng lần thứ nh, họ Trương viết thư cho trung t hải qun Jean Bernard Jaureguiberry đang giữ thnh Gia định vo thng 3.1859, yu cầu gip đỡ vũ kh để y gp tay tiu diệt qun dn Việt Nam khng chiến m họ Trương gọi l kẻ th.

Năm 1862, y được thực dn Php phi ra Huế đi triều đnh bối thường chiến ph. Năm 1863, y theo phi đon Phan Thanh Giản sang Php lm thng ngn để điều đnh việc chuộc 3 tỉnh miền đng. Cng việc thất bại nhưng họ Trương ghi trong hồi k: Ti trở về với tm hồn sung sướng v cng!

Năm 1886, Trương được Paul Bert cử lm Tham t Cơ Mật Viện rồi Thị giảng Học sĩ Hn Lm Viện cho vua Đồng Khnh, mục đch l lm gin điệp nằm vng theo di vị vua b nhn ny để bo co cho Php, như thư trnh cho Paul Bert vo ngy 17.6.1886: "Ti sẽ trấn p tất cả cc hảnh thần v bao vy nh vua. Y cn tận dụng những kiến thức qun sự trong sở học của mnh để, cố vấn cho thực dn phương php tiu diệt cc phong tro Văn Thn Cần Vương v cc lực lượng khng chiến vũ trang của dn Việt Nam đang hy sinh chống Php cứu nước.

Họ Trương cn tự th vai tr tay sai thực dn của đm dn cha trong một l thư khc: Những kẻ phiến loạn (chỉ Văn Thn Cần Vương), như ti đ từng nhiều dịp trnh với ngi, họ c l do cho chủ nghĩa i quốc của họ: Sự hận th đối với cc con chin m họ co buộc l những hng ngũ bn cạnh người Php, được dng như những kẻ đưa đường chỉ lối".

Trong một thư đề ngy 3.9.1868, gởi cho ng Gim đốc Nội trị, họ Trương viết: "Khi trở lại đời sống tư (khng cn lm quan cho Php), lng ti lun lun thuộc về nước Php, v những cng việc phục vụ nhỏ mọn của ti cũng thuộc về nước Php... Người bề ti tận tm v vng lời." ...  Mục tiu đ l sự biến đổi v đồng ha dn tộc An Nam." .....

"Cc xứ Viễn Đng... gi cổi đủ thứ nn đ đến lc phải lm cho chng ti sinh v cải cch chng: song ai được giao ph cho ci quyền ủy nhiệm cao qu đ? Ấy chnh l nước Php được Thượng Đế tn cẩn giao cho..." .....

"...ci vương quốc An Nam khổ sở nầy m chnh phủ Php sẽ lm gim hộ, l c một sự biến thuộc về Thin ku gọi đến..."

Trong một l thư khc, họ Trương hnh diện ghi: "Ngoi ra khng một người Việt Nam no theo Ki-t gio lại ngần ngại xin gia nhập lm lnh dưới cờ Php, ng vua Việt Nam khng theo đạo, khng phải l vua của họ. như đ ni ở phần mở đầu của bi mạn hứng ny.

2. Trần Lục: tn linh mục Việt gian, cai quản gio xứ Pht Diệm v l Ph tướng đặc trch bnh định cc tỉnh Thanh Ha, Nghệ An v H Tỉnh. Y tun lệnh của cố đạo Puginier đ mang 5 ngn đơn vị thn binh Ca-t Việt đến gip qun Php đang vy chiến khu Ba Đnh của ng Đinh Cng Trng ở Thanh Ha. Nhờ vậy qun Php mới hạ được chiến khu kin cố ny. V c cng lớn với Php, nghĩa l c tội lớn với Việt Nam, Trần Lục đ được thực dn Php ban thưởng cho hai Bắc Đẩu Bội Tinh vo năm 1884 v 1899. Đi tu m thế đấy, c lẻ đ được được đm cố đạo v Vatican cấp giấy cho ln thin đng sớm. V thế m hai địa danh Bi Chu, Pht Diệm đ nổi danh l hang ổ của bọn gio gian cuống tn từ đấy.

Những ton thn binh ny, cng với gio dn, lun lun theo gt qun đội Php để đi cướp bc trong những thnh bị Php hạ, hoặc đốt ph lng xm, cha chiền v cớ.

Trần Lục đ cậy thế Php thường h hiếp dn chng nn trước đy đ bị Tri Phủ Yn Khnh ở Ninh Bnh (Vng Pht Diệm) l Phan Đnh Phng nọc ra đnh đn răn dạy, nn lun căm hận Văn Thn. Thế m dưới thời Diệm, tn của y đ được đặt cho một trường trung học Cng gio tại Sign.

3) Huỳnh Cng Tấn: l một gio gian trong hng ngũ nghĩa qun của Trương Cng Định từ 1861, lm chức lnh binh . Ngy 20-8-1864, Tấn phản bội, bất thần phục kch giết chết Trương Định tại G Cng. Ngy 19-9-1868, Huỳnh Cng Tấn cng với 127 lnh tập gio gian Việt vy bắt Nguyễn Trung Trực tại đảo Ph Quốc. Y được Php trao tặng Bắc Đẩu Bội Tinh cho hai chiến cng lớn ny. 

4) Huỳnh Cng Ming: con trai của Tấn, nhờ cng lao của bố đ được bọn thực dn cho qua Php học, sau về nước theo Trần B Lộc tảo trừ nghĩa qun Cần Vương, thường được gọi l cụ Hai Ming; nhưng về sau sống lang bạc ăn chơi với ti sản bc lột kết x của cha.

5) Trần B Lộc: sinh năm 1834 trong một gia đnh Ca-t tại Long Xuyn. Lộc xin vo đon qun Cng gio do Charner tổ chức ở Nam kỳ v được giao nhiệm vụ triệt hạ phong tro Văn thn khng chiến từ Quảng Nam đến Bnh Thuận. Với nhiệm vụ ny, tn đại Việt gian Trần B Lộc đ giết hại khoảng 25 ngn người Việt yu nước từ thng 7 năm 1886 đến thng 7 năm 1887. Hắn đ bắt được những lảnh tụ như cử nhn Mai Xun Thưởng, Bi Điền, Nguyễn Đức Nhuận đem ra hnh quyết. V cng khuyển m ny m y từ chức đội, rồi tăng ln tri huyện, tri phủ.  Sau khi tham gia nhiều trận đnh ti chiếm Rạch Gi, Lộc được Php phong chức tổng đốc Rạch Gi.

Dn Việt cn truyền tụng những thủ đoạn gian c của Lộc trong việc tảo trừ nghĩa qun như sau: Đối với cc nghĩa qun khng chịu ra qui thuận th Lộc ra lệnh bắt cha mẹ v vợ đem đng gng hẹn một thời gian ngắn; nếu vẫn khng hng th đem người thn của họ ra chm đầu thị chng; cn con trẻ th bỏ vo cối giả gạo quết cho nhuyển thnh nem.  (Xem Sign năm xưa của Vương Hồng Sển, 1968).

 6) Trần B Thọ: con của Lộc, cũng v cng lao của cha m được thực dn gởi qua Php học, khi về nước được lm hội đồng quản hạt Sa-đc kht tiếng gian c khng km cha. Sau tự tử bằng sng khng r v chuyện g.

7) Đỗ Hữu Phương: sinh năm 1844 tại Saigon, nguyn chủng sinh tại Pnang, Y cn c tục danh l thầy Su Ngọ; khởi đầu lm hộ trưởng v l một tay sai đắc lực cho Php nn ln chức tri phủ, rồi tham gia cc cuộc tảo thanh chống nghĩa qun của Nguyễn Trung Trực tại Rạch Gi, v lừa đem Thủ khoa Hun nộp cho Ty lnh thưởng. Năm 1872, Phương được Php thăng chức tổng đốc Saigon. Vậy m dưới thời Diệm tn y đ được đặt cho một đại lộ ở Chợ Lớn. C đau lng người hay khng?

8) Nguyễn Thn: tn gio gian ny cũng c n khng vừa, với sự ph t của Ng Đnh Khả đ lm tr đ tiện đối với thn xc của cụ Phan Đnh Phng như thế no đ được ni đến ở trn.

9) Trần Tử Ca: sinh trưởng tại G Vấp. Lc đầu y đi theo nghĩa qun, nhưng sau đ y theo đạo Ca-t, rời bỏ hng ngũ khng chiến theo giặc. Năm 1862, Ca được Php bổ lm tri huyện Hc Mn. Năm 1865, y đi theo qun đội Php cn qut cc tỉnh miền ty. Đm 9 thng 2,1885, Ca bị nghĩa qun giết chết.

10) Cha Con Ng Đnh Khả: Ng Đnh Khả được bọn cha cố v thực dn Php đưa sang chủng viện Pnang huấn luyện lm nghề thng ngn một thời gian rồi về Việt Nam lm chỉ điểm trong những chiến dịch tấn cng cc lực nghĩa qun khng chiến. Một trong những tội c của Ng Đnh Khả l cng với Nguyễn Thn dẫn gio gian qun đnh ph v tiu diệt lực lượng nghĩa qun của cụ Phan Đnh Phng ở Vụ Quang; rồi đo mả cụ Phan lấy xc đốt thnh tro, lấy tro trộn vo thuốc sng bắn xuống sng Lam Giang cho hả giận quan thầy.

Do thnh tch d man ny m Ng Đnh Khả được về triều nắm giữ chức Tổng Quản Cấm Vệ Thnh, đại khi l một lọai cng cng trng coi họan quan với nhiệm vụ vừa theo di vua Thnh Thi.

Nhn đy cũng nn nhắc đến một việc gian manh khc của Ng Đnh Khả khi tại triều. Sau ngy kinh đ thất thủ Qun Php chiếm đng một số cung điện, cha chiền trong nội thnh. Tnh trạng ny ko di đến đời Thnh Thi (1889-1907). Năm 1902, quốc tự Gic Hong bị triệt hạ để xy dựng Viện Cơ Mật. Năm 1904, Ng Đnh Khả tu xin vua Thnh Thi ban cấp cho ng cha Linh Hựu để lm từ đường gia tộc. Được vua đồng , nhưng thay v lm từ đường, Ng Đnh Khả tự tiện kiến tạo gio đường. Sự việc bị pht gic, điều ny vi phạm luật lệ cấm kị đương thời, khiến Viện Cơ Mật thẩm tra rồi thng 11 năm 1905 kiến nghị phạt Ng Đnh Khả 80 trượng, ging 3 cấp, cch chức, đồng thời phải triệt hạ gio đường, cho ty chọn địa điểm xy cất bốn pha sng bn ngoi kinh thnh. Dĩ nhin tn khm sứ Molire khng thuận.

Chưa giải quyết xong sự việc, thng 7 năm 1907, Vua Thnh Thi bị Chnh phủ Bảo hộ truất phế, đem đi an tr. Đến thời vua Duy Tn ngy 26 thng 11 năm 1907, Phủ Phụ chnh xt lại sự việc tu trnh đề nghị ging Thượng thư Ng Đnh Khả 3 cấp, rời chức vụ cho về qu qun hưu tr. Cn số tiền ấy th sung cng, đạo đường ấy th do Bộ Lễ phụ trch triệt hạ, đem cy gỗ vật liệu dng vo việc khc.

Đến thời Bảo Đại (1926-1945), trong phạm vi di tch Linh Hựu đ hnh thnh một ngi nh nguyện khim tốn. Năm 1950, với sự can thiệp của Thủ hiến Trung Việt Phan Văn Gio, Linh mục Phaol Trần B Hạnh đ xy dựng ngi nh thờ trn nền nh nguyện cũ. Năm 1962, Ng Đnh Thục nhớ lại ước nguyện chưa thnh của cha (Ng Đnh Khả) nn đ hết sức yểm trợ cho linh mục Giuse Trần Thắng Trung kiến trc một ngi thnh đường nguy nga ngay trn nền cũ cha Linh Hựu, chnh thức đặt tn l nh thờ Ty Linh, thay thế cho nh thờ Cầu Kho cch đ 300m về pha Ty Bắc.

Nhờ lm việc đắc lực cho qun giặc nn 6 đứa con trai của Khả cũng được ưu i. Nhưng c giả c bo, cho nn tuy gia tộc đạt được quyền uy tột đỉnh một thời rồi phần lớn cc con của Khả đều bị uổng tử, v ging họ bị suy đồi.

a) Con cả Ng Đnh Thục, c lẽ Khả muốn cho con noi gương Trương Vĩnh K, được cho vo nh ging để lm linh mục rồi được thăng gim mục Việt đầu tin vo năm 1938. Những hnh vi gian c, tham lam v đạo đức của Thục đ được nhiều sch bo ghi lại. Chnh Thục đ gy nn chuyện cng khai đn p Phật gio đồ miền Trung rồi lan ra tan miền Nam dẫn đến sự sụp đổ của nh Ng Ca-t.

b) Con trai thứ Ng Đnh Khi được cho lm quan tri phủ Ty An vo năm 1917, năm 1920 được thăng ln chức Bố Chnh Bnh Định, năm 1926 thăng ln chức Tuần Vũ Quảng Ngi, tới năm 1930 được đưa ln giữ chức Tổng Đốc Quảng Nam. V lm tay sai đắc lực cho Php v giết hại nhiều người yu nước nn năm 1945 Khi v đứa con trai bị Việt Minh chn sống.

c) Con kế Ng Đnh Diệm đuợc hưởng qui chế tập ấm, được đặc cch cho theo học Trường Hậu Bổ năm 1919, v sau đ tri huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thin, rồi tri phủ Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Năm 1930 lm Tuần phủ tỉnh Bnh Thuận, rồi đến năm 1932 lm Thượng Thư Bộ Lại trong triều Bảo Đại. Thnh tch nổi tiếng nhất của Diệm khi ở Bnh Thuận l cho tri cột cc t nhn nghĩa qun i quốc vo một chiếc ghế c khot lỗ ở ngay chnh giữa chỗ ngồi, rồi đốt đn cầy bn dưới để tra khảo nạn nhn lấy khẩu cung theo cch Ca-t xử dị gio thời trung cổ ở chu u.

Năm 1943, trong khi uy tn của Php bị suy đồi v bị Đức Quốc X cai trị mẫu quốc th thực dn bảo hộ ở Việt Nam khng tin dng anh em họ Ng nữa m để đến Phạm Quỳnh th Diệm chạy theo Cường Để, đang l con bi của Nhật hy vọng Nhật sẽ mang về lm vua thay thế Bảo Đại. Cần ni thm ở đy l Cường Để l chu đch tn của hang tử Cảnh. Chỉ v han cảnh do cha l Nguyễn nh giao Cảnh cho theo cố đạo Bhaine sang Php cầu viện m bị p ci đạo theo Ca-t, cho nn từ đ chỉ chi hệ của Cảnh theo đạo. Cũng v thế m Cảnh khng được vua Gia Long cho nối ngi.

Khi v Diệm tham gia vo một đảng của bọn gio gian ở miền trung c tn l Đai Việt Phục Hưng Hội chờ thời cơ nếu được Nhật chiếu cố th lm lực lượng ủng hộ Diệm ra lm thủ tướng cho Cường Để. Ban đầu Cường Để mời cụ Hynh Thc Khng tham gia, nhưng cụ đ từ chối kho v giới thiệu Diệm v cụ biết Nhật khng thật lng gip Việt Nam được độc lập. Năm 1944 bọn thực dn biết được đồ ny của anh em Diệm nn pht lệnh truy n. R rng l ging họ ny lun sẳn lng lm tay sai cho ngọai bang miễn chủ mnh l Ca-t cho vừa lng Vatican

Khi hay tin Khi v Diệm bị thực dn ở Huế tm bắt v tội cấu kết với Nhật, gim mục Thục từ ta truyền gio Vĩnh Long liền gởi một l thư thắm thiết bằng tiếng Php ln Tan quyền Jean Decoux, tỏ by tất cả lng n bộc cho Ty của cả gia tộc, hầu mong thực dn thương xt m rt lại lệnh. Trong l thư đề ngy 21 thng 8, 1944 Thục đ viết:

Nếu hoạt động của hai em ti được chứng tỏ l c hại cho quyền lợi nước Php th với tư cch của một Gim mục, của một người An-nam, v với tư cch l người con của một gia đnh m thn phụ ti đ phục vụ nước Php ngay từ khi Php mới đến An-nam, v đ nhiều lần đưa mạng sống cho nước Php trong cc cuộc hnh qun m cha ti cầm đầu, dưới quyền Nguyễn Thn, chống lại cc kẻ nổi loạn do Phan Đnh Phng chỉ huy, tại Nghệ-an v H-tịnh ti, tự đy lng, khng chấp nhận [hoạt động của cc em ti].

....

C thể ti lầm, tuy nhin, thưa Đ Đốc, ti xin th thực l khng tin cho đến khi được chứng minh ngược lại rằng cc em ti đ phản lại truyền thống của gia đnh chng ti đến như thế, một gia đnh đ tự mnh gắn liền với nước Php từ lc ban đầu, trong khi ng cha của những quan lại by giờ hầu hết đều chống lại Php v chỉ quyết định thin về Php khi thấy c lợi.

Ngay chnh cc em ti đ từng lin tục đưa mạng sống ra v nước Php, trong cuộc nổi loạn của Cộng Sản. Diệm, người em kế ti, sut đ phải ng gục dưới những pht sng của một Hoa kiều Chợ Lớn được phi đến Phan-rang với mục đch hại Diệm, Phan-rang l nơi m Diệm đ mnh liệt chống giữ lối xm nhập vo An-nam của cc cn bộ Cộng Sản từ Nam Kỳ phi đến. (Ghi ch: C thể Thục nhầm Phan Rang với Phan Thiết).

....

Ti nu ra điều nầy khi xt thấy rằng thn phụ ti l Ng Đnh Khả đ từng được vinh dự phục vụ nước Php d sinh mạng bị hiểm nguy, v khi xt đến qu trnh lu di của cc em ti, một qu trnh được hnh thnh bằng lng tận tụy v bờ của cc em ti đối với nước Php, m khng sợ phải hy sinh mạng sống của mnh cho nước Php.

May c lnh sự Nhật tai Huế ra tay cứu, cho Diệm giả dạng lnh Nhật v đưa vo Sign sống dưới sự che chở của qun đội Nhật hang.

Nhưng như ta đ biết khi Nhật đảo chnh Php tại Đng Dương ngy 9 thng 3 năm 1945 th vẫn duy tr Bảo Đại v dng Trần Trọng Kim lm thủ tướng chứ khng phải Diệm, v cn cấm Cường Để trở lại Việt Nam. Chnh v điểm ny m Bảo Đại khng bao giờ tin tưởng sự trung thnh của Diệm.

V cần đồng minh chống Nhật ở Đng Nam nn Mỹ đ tăng viện v gởi OSS cố vấn cho Việt Minh. Khi Nhật đầu hng đồng minh thng 8, 1945, Việt Minh khn kho cướp chnh quyền v tuyn bố nước Việt Nam độc lập v thnh lập chnh phủ của nước Việt Nam Dn Chủ Cộng Ha dưới dự lnh đạo của Hồ Ch Minh. Diệm bị bắt giam ở ty nguyn (Tuyn Quang ?) rồi dưới p lực của Php v Vatican, Diệm được đưa về H Nội đầu năm 1946 v trốn vo Sign.

Theo hiệp ước Potsdam sau đ th qun đội Anh dưới quyền của tướng Douglas D. Gracey mang sư đan Ấn vo giải giới qun Nhật dưới vĩ tuyến 16. Nhưng qun Anh lại tro trở ngầm gip Php trở lại Đng Dương v tấn cng trụ sở của đại diện chnh phủ lm thời ở Sign. Trong khỏang hai năm sau, Diệm tm cch hớp tc với Nguyễn Tn Han, một gio dn trong Đại Việt Quốc Dn Đảng, nhưng bất thnh; rồi được tập đan VTC-TDTP tm cch đưa ra ngọai quốc chờ thời.

d) Cc người con khc l Ng Đnh Nhu, Ng Đnh Cẩn v Ng Đnh Luyện: mi đến sau 1954 mới lm mưa lm gi trn chnh trường miền Nam.

Bọn gio gian thường chống chế cho việc tập đan VTC-TDTP xm chiếm Việt Nam rằng chng đ mang nền văn minh Ki-t khai ha cho dn tộc, một dn tộc đ c 4 ngn năm văn hiến. C trớ tru khng? Thống kế năm 1939, nghĩa l gần 80 năm kể từ lc Php chiếm v đặt ch đ hộ ln lục tỉnh Nam kỳ, c đến 80% dn chng Việt vẫn cn bị thất học, khng biết chữ. V trong dn số khỏang 40 triệu, chỉ c 7 ngn địa chủ (nghĩa l 1,7 phần 10 ngn), m đa số l gio gian tay sai tay cầm sng tay cầm thnh gi.

Cn Nữa:

 

Phần Bốn. Việt Nam Từ 1945 Đến 1975.

Phần Năm: Việt Nam từ 1975 đến nay.

 Thin Li
        Thng 11, 2007.